Chủ tịch SSI nói về “ba trụ cột” giữ chân dòng vốn sau nâng hạng, kêu gọi xây dựng văn hóa đầu tư dài hạn

Bước tiến quan trọng trong hành trình hội nhập

Tại Đối thoại Chứng khoán tháng 10/2025 với chủ đề “Tiền mới, hàng mới và cơ hội trên thị trường mới nổi”, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Bùi Hoàng Hải cho biết việc nâng hạng là “cột mốc đặc biệt”, phản ánh nỗ lực dài hạn của cơ quan quản lý trong việc cải thiện thể chế và minh bạch thông tin.

Sau công bố, nhiều quỹ đầu tư chủ động và thụ động trước đây ít chú ý tới Việt Nam đã bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về thị trường. Theo UBCKNN, một số tổ chức đang quản lý nguồn vốn hàng trăm tỷ USD đã thể hiện sự quan tâm cụ thể. Ở góc độ chính sách, Bộ Tài chính và UBCKNN đã triển khai đồng bộ các giải pháp từ cả phía cung lẫn cầu để tận dụng cơ hội sau nâng hạng.

Phía cầu tập trung cải thiện môi trường đầu tư, bảo đảm tiếp cận công bằng giữa nhà đầu tư trong và ngoài nước, đồng thời chuẩn bị bãi bỏ cơ chế “prefunding” nhằm giảm rủi ro tỷ giá cho khối ngoại. Phía cung hướng tới mở rộng nguồn hàng và tăng tính minh bạch, trong đó đáng chú ý là các nghị định mới gắn hoạt động IPO với niêm yết, khuyến khích doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Việt Hà – Quyền Chủ tịch Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) cho biết, việc nâng hạng không chỉ là cơ hội mà còn là áp lực, bởi yêu cầu về công nghệ, tiêu chuẩn niêm yết và chất lượng hàng hóa sẽ cao hơn. HOSE đang đẩy nhanh tiến độ nâng cấp hạ tầng giao dịch, chuẩn hóa dữ liệu, hướng đến thu hút các doanh nghiệp công nghệ và quy mô lớn lên sàn.

Tương tự, Chủ tịch Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) Nguyễn Anh Phong thông tin, sàn HNX đang phối hợp với Kho bạc Nhà nước để phát triển hạ tầng cho thị trường trái phiếu, đồng thời hoàn thiện đường cong lãi suất phản ánh sát thực tế. HNX cũng vừa ra mắt hợp đồng tương lai VN100, mở rộng công cụ phòng ngừa rủi ro và dự kiến sớm trình sản phẩm quyền chọn chứng khoán để tăng thanh khoản và thu hút dòng vốn quốc tế.

Vai trò dẫn dắt từ khu vực tư nhân và tầm quan trọng của văn hóa đầu tư dài hạn

Phát biểu tại sự kiện, người sáng lập Diễn đàn Đối thoại Chứng khoán thường niên, Chủ tịch Chứng khoán SSI, ông Nguyễn Duy Hưng nhấn mạnh, sự kiện nâng hạng không chỉ là kết quả của nỗ lực từ cơ quan quản lý mà còn là thành quả chung của toàn thị trường. Theo ông, việc Việt Nam được công nhận là “thị trường mới nổi thứ cấp” mở ra một chu kỳ phát triển mới, nơi dòng vốn quốc tế có thể đến nhiều hơn nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp và nhà đầu tư trong nước phải thay đổi tư duy tiếp cận.

Ông Hưng cho rằng, thị trường vốn chỉ có thể phát triển bền vững khi ba yếu tố song hành: niềm tin, tính minh bạch và năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp. Nếu thiếu một trong ba trụ cột này, cơ hội từ việc nâng hạng có thể trôi qua nhanh. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng văn hóa đầu tư dài hạn, thay vì chạy theo biến động ngắn hạn của thị trường.

Theo ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng SSI kiêm Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư, việc khối ngoại tiếp tục bán ròng ngay sau thông tin nâng hạng không phải là điều bất thường. “Khi các thị trường lớn như Trung Quốc phục hồi, dòng tiền toàn cầu có xu hướng dịch chuyển. Đó là quy luật của vốn quốc tế”, ông nói.

Thống kê cho thấy từ năm 2022 đến nay, khối ngoại đã bán ròng gần 8 tỷ USD, trong khi quy mô “room” còn dư tới 80 tỷ USD. Lượng vốn ETF được kỳ vọng bổ sung sau nâng hạng chỉ khoảng 1–2 tỷ USD – một con số khiêm tốn so với quy mô toàn thị trường. Do đó, theo ông Hưng, động lực tăng trưởng dài hạn của chứng khoán Việt Nam phải đến từ nội lực, đặc biệt là dòng tiền trong nước.

Tỷ lệ vốn hóa thị trường cổ phiếu so với tổng tiền gửi ngân hàng hiện mới đạt 0,57 lần, thấp hơn đáng kể so với Malaysia (0,78), Thái Lan (0,91) hay Indonesia (1,73). “Chỉ cần 5% lượng tiền gửi của dân cư tương đương khoảng 15 tỷ USD dịch chuyển sang chứng khoán, quy mô thị trường có thể tăng gấp nhiều lần dòng vốn ngoại kỳ vọng từ nâng hạng”, ông Hưng nhận định.

Với bối cảnh đó, việc phát triển nhà đầu tư tổ chức và hệ thống quỹ đầu tư trở thành nhiệm vụ trọng tâm. Ông Hưng cho rằng, Việt Nam cần đẩy mạnh phát triển ngành quản lý quỹ, có chính sách ưu đãi thuế và phí cho các quỹ trung gian, đồng thời khuyến khích nhà đầu tư cá nhân chuyển dần sang hình thức đầu tư gián tiếp qua quỹ để ổn định thị trường và tăng tính chuyên nghiệp.

Đòn bẩy cho tăng trưởng kinh tế

Từ góc độ vĩ mô, chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực – Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính, Tiền tệ Quốc gia cho rằng việc nâng hạng thị trường có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi ngành chứng khoán. “Một thị trường vốn phát triển sẽ giúp giảm áp lực cho tín dụng ngân hàng, đa dạng hóa kênh huy động và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế”, ông nói.

Theo số liệu ông Lực công bố, tính đến cuối tháng 9/2025, tổng tín dụng của nền kinh tế đã cao hơn tiền gửi khoảng 2 triệu tỷ đồng. Trong khi ngân hàng đang gánh hơn 50% tổng vốn cung ứng, thị trường chứng khoán (bao gồm cổ phiếu và trái phiếu) mới chỉ đóng góp khoảng 14%. Mục tiêu trong giai đoạn tới là nâng tỷ trọng này lên 25–27%, giúp cân bằng cấu trúc vốn và tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Để đạt được điều đó, ông Lực đề xuất đẩy mạnh phát triển các quỹ đầu tư xanh, khuyến khích phát hành trái phiếu xanh cho cả khu vực công và tư nhân, đồng thời sớm áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) nhằm tăng tính minh bạch. Bên cạnh đó, việc đầu tư đồng bộ cho an ninh tài chính và hạ tầng công nghệ là yêu cầu then chốt để bảo đảm an toàn hệ thống trong giai đoạn hội nhập sâu.

Từ cơ quan quản lý đến giới chuyên gia, quan điểm chung đều hướng tới việc củng cố nội lực thị trường. Nâng hạng là cơ hội, nhưng cũng là phép thử về năng lực hấp thụ và duy trì niềm tin. Dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF có thể là cú hích ban đầu, song yếu tố quyết định vẫn là sức mạnh nội sinh – từ chất lượng hàng hóa, hạ tầng, khung pháp lý đến văn hóa đầu tư dài hạn.

Khi những yếu tố này được củng cố, thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ hấp dẫn vốn ngoại, mà còn trở thành kênh huy động hiệu quả cho nền kinh tế – đúng tinh thần mà ông Nguyễn Duy Hưng từng khẳng định: “Phát triển thị trường chứng khoán không chỉ để đón dòng tiền mới, mà để tạo ra niềm tin và cơ hội cho chính nhà đầu tư Việt Nam”.