Xuất khẩu thủy sản, rau quả năm 2026: Cơ hội bứt phá thêm 2 tỷ USD

Xuất khẩu thủy sản tăng trưởng tích cực

Các hiệp hội ngành hàng nhận định, trong năm 2026, xuất khẩu thủy sản và rau quả của Việt Nam có thể tăng thêm so với năm trước.

Theo ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản ước đạt gần 4 tỷ USD, tăng hơn 14% so với cùng kỳ năm 2025. Nếu duy trì được đà tăng trưởng này và xử lý hiệu quả các khó khăn phát sinh, xuất khẩu thủy sản cả năm có thể tăng thêm khoảng 1 tỷ USD so với mức 11,3 tỷ USD của năm 2025.

Đại diện VASEP cho biết, hầu hết các nhóm hàng thủy sản đều ghi nhận tăng trưởng, dù có sự phân hóa giữa các mặt hàng. Trong đó, cá tra là điểm trừ khi giảm khoảng 6%, trong khi nhiều sản phẩm khác vẫn duy trì xu hướng tăng.

Về thị trường xuất khẩu, Trung Quốc tiếp tục là điểm sáng. Chỉ trong 4 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc và Hong Kong đã vượt 1 tỷ USD, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Ngược lại, thị trường Hoa Kỳ ghi nhận mức giảm khoảng 6%, chịu tác động từ các chính sách thương mại cũng như các cuộc điều tra liên quan đến chống trợ cấp, lao động và phòng vệ thương mại.

Ngoài ra, các thị trường lớn như Hoa Kỳ và châu Âu liên tục cập nhật các quy định mới đối với hàng nhập khẩu, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh để đáp ứng. Riêng tại thị trường châu Âu, các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội ngày càng nghiêm ngặt. Việc thủy sản khai thác của Việt Nam vẫn chịu “thẻ vàng” tiếp tục gây áp lực lớn cho hoạt động xuất khẩu.

Không chỉ chịu sức ép từ bên ngoài, doanh nghiệp trong nước còn đối mặt với chi phí tuân thủ gia tăng. Nhiều đơn vị cho biết phải đầu tư song song hệ thống xử lý môi trường riêng và kết nối với hệ thống xử lý tập trung tại khu công nghiệp, khiến chi phí sản xuất tăng đáng kể.

Theo VASEP, để duy trì tăng trưởng bền vững, cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường đối thoại giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc, cập nhật các yêu cầu mới từ thị trường quốc tế.

Rau quả bứt tốc, dư địa lớn nhưng chế biến còn hạn chế

Song song với thủy sản, ngành rau quả cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực trong những tháng đầu năm 2026. Ông Đinh Cao Khuê – Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, kim ngạch xuất khẩu rau quả trong 4 tháng đầu năm đạt hơn 2,6 tỷ USD, tăng khoảng 22% so với cùng kỳ năm trước.

Nếu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng hiện tại, xuất khẩu rau quả cả năm có thể đạt khoảng 9,5 tỷ USD, tăng gần 1 tỷ USD so với năm 2025.

Trong cơ cấu sản phẩm, trái cây tiếp tục đóng vai trò chủ lực. Đáng chú ý, sầu riêng ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 170%, nhờ nhu cầu thị trường thuận lợi và việc mở rộng xuất khẩu sang nhiều thị trường mới.

Theo ông Đinh Cao Khuê, dư địa thị trường của ngành rau quả vẫn còn rất lớn, với điều kiện đảm bảo chất lượng sản phẩm và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật của nước nhập khẩu. Bên cạnh đó, việc cải thiện giống cây trồng trong nước cũng góp phần nâng cao năng suất và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, một điểm hạn chế lớn hiện nay là tỷ lệ xuất khẩu dưới dạng tươi vẫn chiếm khoảng 80%, cho thấy công nghiệp chế biến chưa phát triển tương xứng. Đây được xem là “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ nhằm nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu tươi và tăng khả năng chống chịu trước biến động thị trường.

Các hiệp hội ngành hàng cho rằng, để duy trì đà tăng trưởng trong thời gian tới, cần hoàn thiện chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ, đẩy mạnh liên kết vùng nguyên liệu và tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực giống cây trồng và chế biến sâu.

Năm 2025, xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 11,3 tỷ USD, trong khi rau quả đạt khoảng 8,56 tỷ USD, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Ngành nông nghiệp đặt mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 đạt khoảng 73–74 tỷ USD, với các thị trường trọng điểm tiếp tục là Trung Quốc, Hoa Kỳ và EU.