Từ đặc sản quê hương, người trẻ Đồng Tháp vươn lên làm giàu trong kỷ nguyên số

Giữ trọn hương vị truyền thống, lan tỏa giá trị di sản

Nằm giữa vùng đất phù sa trù phú của Đồng Tháp, Lai Vung từ lâu được biết đến là nơi sản xuất ra món nem chua trứ danh, niềm tự hào của người dân miền Tây. Trải qua hơn 60 năm tồn tại và phát triển, nghề làm nem Lai Vung không chỉ lưu giữ hương vị ẩm thực truyền thống mà còn góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Năm 2023, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chính thức công nhận “Nghề làm Nem Lai Vung” là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, mở ra cơ hội mới để nâng tầm thương hiệu đặc sản này.

Theo người dân ở đây, nghề làm nem xuất hiện từ khoảng năm 1960. Người đầu tiên sáng tạo ra món nem đặc trưng này là bà Nguyễn Thị Mặn (Tư Mặn). Ban đầu, nem chỉ được bà Tư Mặn làm để cúng giỗ, Tết. Nhờ hương vị đặc trưng chua, cay, giòn, ngọt hài hòa khiến nhiều người thích thú, dần lan tỏa ra khắp vùng.

Từ chỗ bán nhỏ lẻ ở chợ, nem Lai Vung dần theo chân thương lái vào các bến xe, bến phà rồi phủ sóng khắp miền Tây. Hương vị độc đáo và khả năng bảo quản tốt khiến món ăn này nhanh chóng trở thành đặc sản được ưa chuộng khắp cả nước.

Hiện Đồng Tháp có di sản văn hóa thuộc các loại hình: nghệ thuật trình diễn dân gian, lễ hội, tập quán xã hội, nghề thủ công truyền thống… Trong đó, nghề làm Nem Lai Vung được xem là một biểu tượng tiêu biểu, vừa giữ gìn bản sắc vùng miền, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội gắn với du lịch địa phương.

Những chiếc nem nhỏ xinh, gói ghém bằng lá chùm ruột, không chỉ là món ăn quen thuộc mà còn là “thông điệp văn hóa” của người Đồng Tháp mộc mạc, chân thành và kiên cường.

Ứng dụng công nghệ số để mở rộng thị trường

Giữa thời buổi công nghiệp hóa, khi nhiều người trẻ rời quê lên thành phố lập nghiệp, thì vẫn có những người chọn con đường ngược lại, bỏ phố về quê để làm giàu từ di sản. Câu chuyện của anh Huỳnh Ngọc Hậu (SN 1993, xã Lai Vung) là một minh chứng sống động cho tinh thần đó.

Sinh ra và lớn lên trong cái nôi của làng nghề nem, anh Hậu sớm thấm đượm niềm tự hào về sản phẩm quê hương. Sau khi tốt nghiệp đại học và làm việc tại TP.HCM, anh nhận ra công việc văn phòng không phù hợp với bản thân. Năm 2022, anh quyết định về lại Lai Vung khởi nghiệp với cơ sở sản xuất nem mang tên “Huỳnh Hậu”.

Ban đầu, việc khởi nghiệp với nghề truyền thống không hề dễ dàng. Anh Hậu chia sẻ:“Tôi phải mất gần 5 năm nghiên cứu, học hỏi trước khi chính thức cho ra những sản phẩm đầu tiên. Khó nhất là khâu chọn nguyên liệu, vì chất lượng thịt và da quyết định hương vị nem.”

Nhờ chú trọng chất lượng nguyên liệu, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và cải tiến mẫu mã bao bì, sản phẩm của cơ sở nhanh chóng được thị trường đón nhận. Mỗi ngày, cơ sở xuất xưởng từ 10.000 – 20.000 chiếc nem, dịp Tết có thể tăng gấp 2–3 lần. Ngoài nem chua, cơ sở còn sản xuất nem bì, chả lụa, pate, phục vụ khách hàng trong và ngoài tỉnh.

Điểm đáng chú ý là anh Hậu đã sớm bắt nhịp xu hướng thương mại điện tử, đưa sản phẩm lên các sàn Shopee, TikTok Shop, Facebook, Zalo, giúp thương hiệu nem Lai Vung tiếp cận khách hàng toàn quốc. “Mục tiêu của tôi không chỉ là bán hàng mà còn là quảng bá đặc sản quê hương đến nhiều người hơn”, anh Hậu chia sẻ.

Nhờ mô hình kinh doanh hiệu quả, cơ sở tạo việc làm ổn định cho 10–15 lao động, thu nhập bình quân khoảng 4,5 triệu đồng/người/tháng, tăng gấp đôi vào mùa cao điểm. Cơ sở cũng được chính quyền hỗ trợ đăng ký OCOP, thiết kế logo, mã vạch truy xuất nguồn gốc và hướng dẫn tiêu chuẩn an toàn thực phẩm – bước đi quan trọng để mở rộng thị trường trong và ngoài nước.

Câu chuyện của cơ sở nem Huỳnh Hậu phản ánh xu hướng chuyển đổi mô hình nông thôn theo hướng kinh tế sáng tạo: lấy di sản làm nền tảng, ứng dụng công nghệ số để mở rộng thị trường.

Để “Nem Lai Vung” không chỉ là niềm tự hào mà còn trở thành nguồn lực phát triển bền vững, địa phương đang hướng tới xây dựng chuỗi giá trị khép kín, từ sản xuất nguyên liệu, chế biến, đến du lịch trải nghiệm làng nghề.

Với sự đồng hành của chính quyền và tinh thần đổi mới của thế hệ trẻ như anh Huỳnh Ngọc Hậu, nghề làm nem Lai Vung đang bước sang một giai đoạn mới: vừa gìn giữ hương vị truyền thống, vừa tìm tòi ứng dụng công nghệ để đưa sản phẩm ra thị trường rộng lớn hơn.