Thương mại điện tử bước vào giai đoạn “thanh lọc”

Thương mại điện tử: Không còn thời kỳ "lên sàn là có đơn"

Trong nhiều năm, thương mại điện tử được xem là kênh kinh doanh dễ tiếp cận nhất. Chỉ cần một chiếc điện thoại, vài sản phẩm và một gian hàng trực tuyến, nhiều cá nhân đã có thể bắt đầu bán hàng trên các sàn thương mại điện tử.

Tuy nhiên, bức tranh của năm 2026 đã khác đáng kể.

Quy mô thị trường tiếp tục tăng trưởng với doanh thu của các sàn lớn liên tục lập kỷ lục mới. Song song với đó, chi phí để duy trì hoạt động kinh doanh cũng tăng lên nhanh chóng. Người bán hiện không chỉ phải trả phí cố định, phí giao dịch mà còn phải đầu tư cho quảng cáo, livestream, tiếp thị liên kết, xử lý đơn hàng, logistics và dịch vụ chăm sóc khách hàng.

Đặc biệt, các nền tảng lớn liên tục điều chỉnh chính sách phí và ưu tiên hiển thị theo hiệu quả vận hành khiến khoảng cách giữa những gian hàng chuyên nghiệp và các shop nhỏ ngày càng rõ rệt.

Trong bối cảnh đó, việc chỉ có nguồn hàng tốt hoặc giá rẻ không còn đủ để tạo lợi thế cạnh tranh. Khả năng vận hành, quản trị dữ liệu, xây dựng thương hiệu và giữ chân khách hàng đang trở thành những yếu tố quyết định sự tồn tại của người bán.

Theo nhiều đơn vị nghiên cứu thị trường, doanh thu thương mại điện tử vẫn tăng mạnh nhưng tốc độ gia nhập của các gian hàng mới đã chậm lại. Điều này phản ánh xu hướng thị trường đang bước từ giai đoạn tăng trưởng về số lượng sang cạnh tranh về chất lượng.

Người bán phải chuyên nghiệp hơn để tồn tại

Một trong những thay đổi rõ nhất của năm 2026 là yêu cầu ngày càng cao đối với nhà bán.

Từ giữa năm, Luật Thương mại điện tử bắt đầu có hiệu lực với nhiều quy định mới về định danh người bán, minh bạch thông tin, bảo vệ người tiêu dùng và trách nhiệm của các nền tảng. Song song với đó, các sàn thương mại điện tử cũng tăng cường kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, xử lý hàng giả và áp dụng nhiều công nghệ AI để giám sát hoạt động kinh doanh.

Điều này đồng nghĩa những gian hàng vận hành thiếu chuyên nghiệp hoặc không đáp ứng yêu cầu về pháp lý sẽ ngày càng khó tồn tại.

Ở chiều ngược lại, nhiều nhà bán đang đầu tư mạnh hơn vào quản trị dữ liệu, tối ưu kho hàng, xây dựng nội dung số, livestream, chăm sóc khách hàng và ứng dụng AI trong vận hành. Không ít doanh nghiệp coi thương mại điện tử là một hệ thống kinh doanh hoàn chỉnh thay vì chỉ là nơi đăng sản phẩm để bán.

Xu hướng này cũng thúc đẩy nhu cầu học tập và nâng cao kỹ năng của cộng đồng người bán. Các khóa đào tạo về vận hành sàn, quảng cáo số, AI, quản lý kho hay phân tích dữ liệu thu hút ngày càng nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh tham gia.

Theo các chuyên gia, lợi thế cạnh tranh của người bán trong giai đoạn mới sẽ nằm ở khả năng tối ưu toàn bộ chuỗi vận hành thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.

Giai đoạn tăng trưởng mới sẽ thuộc về những nhà bán tạo được giá trị

Bên cạnh sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, hành vi tiêu dùng cũng thay đổi nhanh chóng.

Người mua hiện ưu tiên những gian hàng có thông tin minh bạch, tỷ lệ đánh giá cao, giao hàng nhanh, dịch vụ hậu mãi tốt và nội dung sản phẩm chuyên nghiệp. Các yếu tố như video ngắn, livestream, đánh giá từ KOC hay AI gợi ý sản phẩm cũng ngày càng ảnh hưởng đến quyết định mua sắm.

Điều đó khiến những nhà bán chỉ dựa vào chương trình giảm giá hoặc khuyến mại khó duy trì tăng trưởng dài hạn.

Các chuyên gia nhận định thương mại điện tử Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển sâu hơn, nơi chất lượng vận hành quan trọng không kém quy mô doanh số. Việc thị trường tiếp tục tăng trưởng không đồng nghĩa tất cả người bán đều có cơ hội như nhau.

Trong giai đoạn tới, lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp có khả năng quản trị chi phí, ứng dụng công nghệ, xây dựng thương hiệu và tạo được niềm tin với người tiêu dùng.

Nói cách khác, năm 2026 có thể được xem là cột mốc đánh dấu quá trình chuyển đổi của thương mại điện tử Việt Nam từ cuộc đua mở rộng số lượng người bán sang giai đoạn chọn lọc những đơn vị có năng lực vận hành thực sự và hướng tới tăng trưởng bền vững.