Sau sáp nhập, Hà Tĩnh đang quy hoạch vùng đất nhỏ ven sông Lam trở thành cực phát triển mới phía Bắc, đón lợi ích từ dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam

Diện mạo kinh tế – xã hội mới tại vùng đất ven sông Lam (Hà Tĩnh)

Được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 đơn vị hành chính của huyện Đức Thọ cũ gồm: Bùi La Nhân, Yên Hồ và Quang Vĩnh, xã Đức Quang (tỉnh Hà Tĩnh) với diện tích 30,31 km², dân số hơn 17.500 người,có vị trí ven sông Lam giáp Nghệ An, xã sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế, văn hóa và hạ tầng trong giai đoạn mới.

Điểm nhấn đặc biệt của địa phương là di tích quốc gia Nhà thờ Lê Đắc Toàn – nơi thờ vị Tam giáp đồng tiến sĩ nổi tiếng thời Lê Trung Hưng, được công nhận di tích cấp quốc gia vào tháng 1/2025. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp Đức Quang mở rộng không gian văn hóa – lịch sử và phát triển các sản phẩm du lịch theo hướng trải nghiệm di sản.

Giai đoạn 2020 – 2025, ba xã thành phần trước sáp nhập đều đạt những kết quả nổi bật trong xây dựng nông thôn mới: Yên Hồ và Quang Vĩnh đạt chuẩn NTM kiểu mẫu, Bùi La Nhân đạt chuẩn NTM nâng cao. Hiện toàn xã có 23/23 khu dân cư đạt danh hiệu khu dân cư NTM kiểu mẫu, tạo nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục nâng chất tiêu chí trong nhiệm kỳ tiếp theo.

Cơ cấu kinh tế cũng ghi nhận chuyển dịch rõ rệt theo hướng giảm dần tỷ trọng nông nghiệp, tăng vai trò công nghiệp – xây dựng và thương mại – dịch vụ. Đến năm 2025, công nghiệp – xây dựng chiếm 34%, thương mại – dịch vụ đạt 38,33%, nông – lâm – thủy sản còn 27,67%. Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 42,7 triệu đồng năm 2020 lên 60,5 triệu đồng năm 2025, phản ánh sự cải thiện ổn định trong đời sống người dân.

Xã Đức Quang triển khai hiệu quả nhiều chương trình trọng điểm và các giải pháp đột phá. Trong xây dựng nông thôn mới, người dân đã đóng góp hơn 7.582 tỷ đồng để hoàn thiện hạ tầng và công trình dân sinh. Địa phương hiện có 4 mô hình nông nghiệp hữu cơ, 5 sản phẩm OCOP đạt chuẩn 3 sao, gần 200 ha lúa sản xuất theo quy trình VietGAP. Nhiều vùng chuyên canh lúa và lạc chất lượng cao được hình thành. Mô hình sản xuất lúa kết hợp nuôi rươi cáy mang lại hiệu quả kinh tế tốt và được nhân rộng tại nhiều thôn. Thu ngân sách giai đoạn 2020 – 2025 đạt bình quân 34,9 tỷ đồng/năm, bảo đảm nguồn lực chi cho đầu tư phát triển.

Định hướng giai đoạn 2026 – 2030: Tăng trưởng 10% và động lực từ dự án đường sắt cao tốc

Bước sang giai đoạn phát triển mới, Đức Quang xác định xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị vững mạnh là nhiệm vụ xuyên suốt. Địa phương đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng tổng giá trị sản phẩm đạt 10%/năm trong giai đoạn 2026 – 2030, thu ngân sách Nhà nước đạt 303 tỷ đồng trong nhiệm kỳ, thu nhập bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 76 triệu đồng. Giá trị sản xuất trên mỗi ha đất nông nghiệp và mặt nước nuôi trồng thủy sản hướng tới mức 110 triệu đồng. Cùng với đó, xã phấn đấu đạt chuẩn NTM kiểu mẫu và hình thành 5 khu dân cư thông minh, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm bình quân 0,35%/năm.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Đức Quang tập trung chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu nông nghiệp theo hướng hữu cơ, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ cao, đẩy mạnh chuyển đổi số, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Nâng cao chất lượng giáo dục và thực hiện hiệu quả chương trình giảm nghèo bền vững. Bên cạnh kinh tế, địa phương chú trọng bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, khai thác các di sản lịch sử nhằm mở rộng các mô hình du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm.

Một trong những động lực đáng chú ý của giai đoạn tới là dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam. Đoạn tuyến đi qua xã Đức Quang dài 3,9 km, cần thu hồi gần 29 ha đất, trong đó 17 hộ phải di dời tái định cư. Địa phương đã dự kiến quy hoạch khu tái định cư rộng 1,2 ha tại vùng Ao Làng. Chính quyền xã cũng đang phối hợp rà soát khối lượng GPMB, đồng thời nắm bắt tâm tư các hộ bị ảnh hưởng để đảm bảo quá trình di dời được thực hiện đồng thuận.

Ông Đặng Giang Trung – Bí thư Đảng ủy xã Đức Quang cho biết địa phương đã thành lập Hội đồng bồi thường GPMB, tiến hành khảo sát, lập bản đồ và tuyên truyền để người dân hiểu rõ ý nghĩa của dự án. Theo Sở Xây dựng Hà Tĩnh, toàn tỉnh có 103,42 km đường sắt cao tốc đi qua 23 xã, phường. Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng tạo trục động lực mới thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Hà Tĩnh, trong đó Đức Quang là một trong những địa phương hưởng lợi trực tiếp.