Nông dân Tuyên Quang đổi cách làm để có nguồn thu đều hơn

Người nông dân chủ động con giống, giảm chi phí chăn nuôi

Tại thôn Há Lìa (xã Thắng Mố), tư duy sản xuất của đồng bào dân tộc thiểu số đang có sự thay đổi rõ rệt. Thay vì chăn nuôi nhỏ lẻ quanh nhà, nhiều hộ đã đầu tư chuồng trại kiên cố, tổ chức lại đàn vật nuôi và hướng đến sản xuất hàng hóa.

Một hộ nông dân trong thôn hiện duy trì đàn gia súc khá ổn định, gồm 7 con lợn nái sinh sản, 19 con lợn con và 1 con bò thịt. Với mô hình lợn sinh sản gối vụ, gia đình có thể chủ động nguồn con giống tại chỗ, không phải phụ thuộc nhiều vào thị trường bên ngoài.

Khi tự chủ được con giống, hộ dân có thể giảm đáng kể chi phí đầu vào, đồng thời sắp xếp thời điểm xuất bán hợp lý hơn. Nguồn thu vì vậy không dồn vào một thời điểm, mà được chia theo từng lứa. Với nông hộ vùng cao, dòng tiền đều đặn từ chăn nuôi gối vụ giúp việc trang trải sinh hoạt, mua thức ăn chăn nuôi và tái đầu tư thuận lợi hơn.

Không chỉ nuôi lợn sinh sản, mô hình vỗ béo bò, trâu, ngựa cũng đang được nhiều hộ ở Há Lìa quan tâm. Một hộ dân hiện có 6 con bò và 1 con ngựa, mới đây đã xuất bán 4 con bò thịt, thu về khoản lãi khá. Cách làm này phù hợp với những gia đình có điều kiện chuồng trại, nguồn thức ăn thô xanh và lao động chăm sóc tại chỗ.

So với cách nuôi phân tán trước đây, chăn nuôi theo hướng tập trung giúp người dân dễ quản lý đàn vật nuôi hơn. Chuồng trại được đầu tư kiên cố cũng thuận lợi cho việc vệ sinh, phòng bệnh, nhất là trong thời điểm giao mùa. Đây là yếu tố quan trọng, bởi dịch bệnh có thể làm mất thành quả tích lũy của cả một chu kỳ chăn nuôi nếu người dân chủ quan.

Theo lãnh đạo xã Thắng Mố, các hộ dân đã có chuyển biến rõ trong nhận thức, từ chăn nuôi tự cung tự cấp sang chăn nuôi hàng hóa. Việc quay vòng xuất chuồng gối vụ, chủ động con giống và chú trọng vệ sinh chuồng trại đang giúp người dân giảm chi phí, hạn chế rủi ro và có thêm nguồn thu thường xuyên.

Đưa giống cây mới lên đất dốc kém hiệu quả

Cùng với chăn nuôi, một hướng chuyển đổi khác đang được người dân xã Thắng Mố thực hiện là thay cây trồng kém hiệu quả bằng cây ăn quả hàng hóa. Tại thôn Sủng Pờ, nhiều hộ nông dân đã bắt đầu phá thế độc canh cây ngô trên đất dốc để chuyển sang trồng mận máu.

Trước đây, khu vực này chủ yếu trồng ngô, sắn. Khi được vận động chuyển đổi, nhiều hộ đã chọn mận máu vì cây phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng địa phương và có triển vọng trở thành sản phẩm hàng hóa.

Đến nay, tổng diện tích chuyển đổi từ đất trồng ngô kém hiệu quả sang trồng mận máu tại thôn Sủng Pờ đạt khoảng 5 ha. Toàn bộ diện tích đang sinh trưởng ổn định, tạo kỳ vọng về nguồn thu mới trong những năm tới.

Với người nông dân, cây mận máu không mang lại thu nhập ngay như cây ngô, nhưng có lợi thế ở giá trị dài hạn. Khi vườn cây bước vào thời kỳ cho quả ổn định, người dân có thể nâng giá trị trên cùng diện tích đất dốc. Đây là hướng đi khác với cách sản xuất trước đây, vốn chủ yếu dựa vào cây ngắn ngày và phụ thuộc nhiều vào sản lượng từng vụ.

Tuy nhiên, để cây mận máu thực sự trở thành sinh kế bền vững, người dân cần tuân thủ quy trình chăm sóc trong các giai đoạn tiếp theo. Các khâu như cắt tỉa, tạo tán, bón phân, phòng trừ sâu bệnh và quản lý chất lượng quả sẽ quyết định năng suất khi vườn bước vào thu hoạch. Nếu làm tốt kỹ thuật từ đầu, vùng mận máu ở Sủng Pờ có cơ hội hình thành vùng sản xuất tập trung thay vì chỉ là mô hình nhỏ lẻ.

Dù vậy, sản xuất tại Thắng Mố vẫn còn hạn chế khi quy mô phần lớn vẫn ở cấp hộ gia đình, liên kết giữa các hộ chưa sâu. Đây là điểm cần được khắc phục nếu địa phương muốn phát triển chăn nuôi hàng hóa và cây ăn quả theo hướng ổn định hơn. Khi các hộ liên kết với nhau, việc chia sẻ kinh nghiệm, phòng dịch, mua vật tư, tiêu thụ sản phẩm và xây dựng vùng hàng hóa sẽ thuận lợi hơn.