Nền kinh tế tăng trưởng hai con số, thị trường chứng khoán đòi hỏi chuẩn mực cao hơn

Sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ 2024 - 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với nhiều tín hiệu tích cực hơn về nền tảng. Nếu năm 2024 là giai đoạn tích lũy sau đáy và 2025 mang đậm dấu ấn hồi phục kỹ thuật, thì theo đánh giá của ông Khoa, năm 2026 là thời điểm các động lực tăng trưởng thực chất bắt đầu phát huy vai trò rõ ràng hơn.

Theo đó, tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường năm 2026 có thể đạt khoảng 17%, tiếp tục duy trì mức hai con số. Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở chất lượng của tăng trưởng. Đây không còn là kết quả của nền lợi nhuận thấp hay chi phí tài chính giảm mạnh, mà gắn nhiều hơn với tăng trưởng doanh thu, cải thiện biên lợi nhuận nhờ quy mô, hiệu quả vận hành và tái cấu trúc hoạt động kinh doanh.

Nội lực kinh tế giữ vai trò trụ đỡ

Phân tích sâu hơn, ông Khoa cho rằng giai đoạn 2024 - 2025, lợi nhuận doanh nghiệp tăng mạnh nhờ mặt bằng lãi suất thấp, chi phí vốn giảm nhanh và sự dẫn dắt của một số nhóm cổ phiếu mang tính chu kỳ như ngân hàng, chứng khoán, thép. Sang năm 2026, các động lực này dần suy yếu, buộc thị trường phải tìm kiếm nguồn tăng trưởng bền vững hơn.

Trong bối cảnh đó, phục hồi tiêu dùng nội địa, giải ngân đầu tư công và cải cách thể chế được kỳ vọng trở thành những “động cơ” chính của tăng trưởng. Đáng chú ý, theo ông Khoa, đóng góp vào tăng trưởng lợi nhuận không còn tập trung vào một vài ngành, mà có xu hướng lan tỏa sang các lĩnh vực trong chuỗi giá trị như công nghiệp, logistics, công nghệ và dịch vụ.

Điều này đồng nghĩa với việc thị trường khó có thể lặp lại những nhịp tăng đồng loạt như các chu kỳ trước. Thay vào đó là một chu kỳ tăng trưởng chậm hơn, nhưng ổn định hơn và phân hóa rõ nét hơn giữa các nhóm ngành và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, từ địa chính trị đến xu hướng tăng trưởng chậm lại tại các nền kinh tế lớn, điểm tựa quan trọng nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đến từ nội lực.

Tăng trưởng GDP duy trì ở mức cao trong khu vực, lạm phát được kiểm soát, chính sách tiền tệ linh hoạt và dư địa tài khóa còn tương đối lớn tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động và cải thiện lợi nhuận. Mặt bằng lãi suất ổn định trong phần lớn năm 2025 cũng giúp doanh nghiệp củng cố bảng cân đối tài chính, tạo nền tảng cho năm 2026.

Bên cạnh đó, các nỗ lực cải cách thị trường vốn về khung pháp lý, hạ tầng công nghệ và sản phẩm mới được ông Khoa đánh giá là yếu tố hỗ trợ dài hạn. Việc triển khai các cơ chế giao dịch hiện đại, vận hành đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và mở rộng danh mục sản phẩm sẽ giúp thị trường tăng chiều sâu, giảm rủi ro hệ thống và hấp dẫn hơn với nhà đầu tư tổ chức.

Chu kỳ phân hóa và phép thử với nhà đầu tư

Có thể thấy, tiến trình nâng hạng thị trường trong năm 2026 là cú hích quan trọng về mặt tâm lý và định vị, nhưng tác động lớn nhất không nằm ở quy mô dòng vốn ETF hay vốn thụ động. Điều quan trọng hơn là sự thay đổi chuẩn mực vận hành của thị trường.

Khi tiếp cận gần hơn với nhóm thị trường mới nổi, yêu cầu về quản trị doanh nghiệp, minh bạch thông tin và kỷ luật thị trường sẽ trở nên khắt khe hơn. Thị trường sẽ dần ưu ái các doanh nghiệp có nền tảng quản trị tốt, chiến lược rõ ràng và khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận bền vững, trong khi những doanh nghiệp tăng trưởng dựa nhiều vào đòn bẩy tài chính hoặc yếu tố ngắn hạn sẽ chịu áp lực lớn hơn.

Một đặc điểm nổi bật của thị trường năm 2026, theo phân tích của ông Khoa, là sự phân hóa sâu sắc giữa các nhóm ngành và từng doanh nghiệp trong cùng một ngành. Ngân hàng - tài chính vẫn đóng vai trò trụ cột, nhưng dư địa tăng trưởng đến từ chất lượng tài sản, thu nhập ngoài lãi và quản trị rủi ro, thay vì mở rộng tín dụng bằng mọi giá.

Các ngành hạ tầng, xây dựng, vật liệu hưởng lợi từ đầu tư công nhưng phân hóa mạnh theo năng lực tài chính và khả năng triển khai dự án. Trong khi đó, các ngành gắn với chuyển đổi số, kinh tế xanh, công nghệ cao và logistics được nhìn nhận là động lực trung - dài hạn, dù quy mô lợi nhuận hiện tại chưa lớn.

Trong bối cảnh đó, ông Khoa cảnh báo rủi ro lớn nhất không đến từ yếu tố bên ngoài, mà từ chính nội tại thị trường: kỳ vọng quá mức, tâm lý FOMO và việc sử dụng đòn bẩy cao. Khi thị trường không còn tăng bằng kỳ vọng mà tăng bằng lợi nhuận thực, những hành vi đầu tư thiếu kỷ luật sẽ sớm bị đào thải.

Tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026 cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn dư địa đi lên. Tuy nhiên, ông Khoa nhấn mạnh, đây không phải là chu kỳ “dễ dãi”. Thị trường đang bước sang giai đoạn mà chuẩn mực quản trị, minh bạch thông tin và kỷ luật đầu tư trở thành yếu tố quyết định.

Với nhà đầu tư trung và dài hạn, chiến lược phù hợp không phải là chạy theo sóng ngắn hạn, mà là tích lũy các doanh nghiệp có nền tảng vững chắc, năng lực quản trị tốt và sức bền tài chính cao. Chu kỳ mới đang mở ra, nhưng chỉ dành cho những chủ thể sẵn sàng thích ứng với những chuẩn mực cao hơn của thị trường.