Lào Cai định hình lại "đô thị cửa khẩu" 72 km², hướng tới trở thành trung tâm sầm uất kết nối giữa Việt - Trung

Lào Cai tái cấu trúc không gian đô thị sau sắp xếp hành chính

Phường Lào Cai (tỉnh Lào Cai) được hình thành từ việc hợp nhất sáu đơn vị hành chính gồm các phường Duyên Hải, Cốc Lếu, Kim Tân, Lào Cai và hai xã Vạn Hòa, Bản Phiệt. Sau khi sắp xếp, địa phương có diện tích tự nhiên 72,32 km² và quy mô dân số hơn 76.900 người. Việc hợp nhất các đơn vị hành chính đã mở rộng đáng kể không gian phát triển đô thị, đồng thời tạo điều kiện để địa phương xây dựng các định hướng quy hoạch mới phù hợp với vai trò trung tâm của Khu Kinh tế cửa khẩu Lào Cai.

Với vị trí tiếp giáp trực tiếp với huyện Hà Khẩu (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc), phường Lào Cai sở hữu hệ thống giao thông kết nối thuận lợi thông qua cả cửa khẩu đường bộ và đường sắt. Đây là điểm giao thương quan trọng trong hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đóng vai trò đầu mối trung chuyển hàng hóa giữa Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc.

Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sắp xếp hành chính, địa phương xác định quy hoạch đô thị cần đi trước một bước. Mục tiêu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô đô thị mà còn xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, tích hợp các chức năng thương mại, dịch vụ, logistics và du lịch.

Thực tế cho thấy quá trình phát triển nhanh trong những năm trước đã khiến một số khu dân cư hình thành sớm bộc lộ hạn chế về hạ tầng. Nhiều tuyến đường còn nhỏ hẹp, không gian công cộng chưa được tổ chức đồng bộ, trong khi nhu cầu phát triển đô thị và thương mại ngày càng gia tăng.

Trên cơ sở điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lào Cai giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, phường Lào Cai đã chủ động cập nhật các định hướng phát triển theo hướng tái cấu trúc không gian đô thị. Các trục giao thông chính được nghiên cứu mở rộng nhằm tăng khả năng kết nối giữa khu vực cửa khẩu, trung tâm hành chính và các khu thương mại – dịch vụ.

Cùng với đó, việc tổ chức lại quỹ đất được định hướng theo hướng ưu tiên không gian công cộng và cảnh quan đô thị, nhằm từng bước hình thành diện mạo đô thị cửa khẩu hiện đại.

Hướng tới đô thị cửa khẩu hiện đại và bền vững

Hiện nay, phường Lào Cai có hơn 2.100 doanh nghiệp, 29 hợp tác xã và khoảng 5.500 hộ kinh doanh đang hoạt động. Quy mô kinh tế năng động này phản ánh rõ vai trò trung tâm thương mại – dịch vụ của địa phương trong khu vực cửa khẩu.

Sự phát triển nhanh của hoạt động thương mại và logistics đặt ra yêu cầu quy hoạch đô thị phải hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và xây dựng không gian sống chất lượng. Trong định hướng mới, địa phương hướng tới hình thành các tuyến phố thương mại – dịch vụ hiện đại, tạo diện mạo đô thị cửa khẩu sôi động nhưng vẫn đảm bảo yếu tố bền vững.

Theo ông Nguyễn Quốc Huy, Bí thư Đảng ủy phường Lào Cai, Đại hội Đảng bộ phường nhiệm kỳ 2025 – 2030 xác định mục tiêu xây dựng phường Lào Cai trở thành cực tăng trưởng và trung tâm kết nối của tỉnh theo hướng hiện đại, hội nhập và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Theo định hướng này, quy hoạch không chỉ dừng ở việc mở rộng không gian đô thị mà còn hướng tới nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển mô hình đô thị dịch vụ – thương mại hiện đại.

Một trong những điểm nhấn trong định hướng phát triển mới là yếu tố sinh thái được đặt ở vị trí trung tâm. Hệ thống cây xanh, công viên và các hành lang bảo vệ sông, suối được xác định là những thành phần quan trọng trong cấu trúc không gian đô thị.

Việc gia tăng diện tích cây xanh và không gian mở không chỉ góp phần cải thiện môi trường sống mà còn giúp tạo nên bản sắc riêng cho đô thị biên giới. Đây cũng là xu hướng quy hoạch được nhiều đô thị cửa khẩu trên thế giới áp dụng nhằm cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

Phường Lào Cai cũng là địa phương đầu tiên được lựa chọn xây dựng thí điểm mô hình “Phường xã hội chủ nghĩa”. Mô hình này hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện với các tiêu chí như hệ thống chính trị vững mạnh, kinh tế bền vững, đô thị văn minh, xã hội kỷ cương và biên giới hòa bình.

Theo kế hoạch phát triển, địa phương đặt ra 23 chỉ tiêu kinh tế – xã hội trong giai đoạn tới. Trong đó, mục tiêu thu ngân sách đạt khoảng 4.050 tỷ đồng, tổng doanh thu thương mại – dịch vụ đạt 32.700 tỷ đồng và thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 121 triệu đồng mỗi năm.

Để đạt được các mục tiêu này, hoàn thiện quy hoạch không gian phát triển đồng bộ được xác định là nhiệm vụ then chốt. Hạ tầng giao thông kết nối, hệ thống logistics và các khu thương mại – dịch vụ sẽ tiếp tục được đầu tư nhằm phát huy lợi thế vị trí chiến lược của đô thị cửa khẩu.