Khi chu kỳ “tiền rẻ” khép lại, quản lý tài sản trở thành ưu tiên mới với nhà đầu tư

Kỷ nguyên “tiền rẻ” đang dần lùi lại, kéo theo sự thay đổi rõ rệt trong tư duy quản lý tài sản. Nếu như trước đây, lãi suất thấp và thanh khoản dồi dào giúp nhiều loại tài sản cùng tăng giá, thì năm 2026 đang mở ra một bối cảnh khác: chi phí vốn cao hơn, dòng tiền thận trọng hơn và cơ hội không còn trải đều.

Theo bà Trần Thanh Mai, Giám đốc Tư vấn Tài chính Công ty CP Chứng khoán Smart Invest (AAS) chia sẻ tại chương trình Hộp Tài sản trên VTV8, đây là lúc nhà đầu tư phải chuyển từ tâm lý tìm kiếm cơ hội dễ dàng sang tư duy quản trị rủi ro và bảo toàn tài sản.

Lãi suất cao buộc nhà đầu tư thay đổi cách nhìn về cơ hội

Theo bà Trần Thanh Mai, thế giới đang ở một trạng thái rất khác so với giai đoạn sau Covid-19, khi các ngân hàng trung ương đồng loạt bơm tiền để hỗ trợ nền kinh tế. Hệ quả của thời kỳ đó là lạm phát tăng mạnh trên diện rộng, buộc nhiều nước từ năm 2022 đến nay phải duy trì mặt bằng lãi suất cao hơn trước để kiểm soát giá cả. Mỹ là ví dụ điển hình khi Fed chưa thể giảm lãi suất nhanh như thị trường kỳ vọng vì lạm phát vẫn chưa trở lại mục tiêu 2%, trong khi thị trường lao động còn đủ khỏe để chưa tạo áp lực buộc phải nới lỏng mạnh.

Bà Mai dẫn lại việc tháng 5/2026 kinh tế Mỹ tạo thêm 172.000 việc làm, vượt xa mức dự báo, còn tỷ lệ thất nghiệp giữ ở mức 4,3%. Cùng lúc, CPI toàn phần tăng 4,2% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong 3 năm, trong đó giá năng lượng tăng rất mạnh do ảnh hưởng từ địa chính trị. Theo bà, điều này cho thấy lạm phát không còn chỉ là câu chuyện ngắn hạn. Nếu áp lực giá tiếp tục kéo dài, khả năng lãi suất còn duy trì cao lâu hơn là điều không thể loại trừ. Tại châu Âu, câu chuyện cũng tương tự khi tăng trưởng yếu nhưng lạm phát vẫn cao, buộc ECB tiếp tục tăng lãi suất.

Với Việt Nam, áp lực từ thế giới là khó tránh khỏi vì nền kinh tế có độ mở rất lớn. Giá năng lượng neo cao, đồng USD mạnh lên và chi phí vốn toàn cầu tăng đều tạo sức ép lên tỷ giá, lạm phát và hoạt động của doanh nghiệp. Theo bà Mai, những doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp vay nợ nhiều hay các ngành phụ thuộc vào dòng vốn quốc tế đều cảm nhận rõ sức ép này. Tuy nhiên, Việt Nam cũng không hoàn toàn đi cùng một nhịp với thế giới. Điểm khác biệt là nền kinh tế vẫn giữ được nhiều lợi thế riêng như tốc độ tăng trưởng cao hơn đáng kể so với bình quân toàn cầu, đầu tư công được thúc đẩy, hạ tầng tiếp tục được mở rộng và cải cách thể chế đang diễn ra mạnh hơn.

Chính bối cảnh đó làm thay đổi bản chất cơ hội đầu tư. Theo bà Mai, trước kia khi lãi suất thấp và dòng tiền dồi dào, bất động sản, chứng khoán, vàng hay hàng hóa đều có thể cùng tăng. Nhà đầu tư đôi khi chưa cần quá nhiều kiến thức vẫn có thể kiếm lời nhờ một chu kỳ đi lên của thị trường. Nhưng hiện nay, cơ hội không còn đến theo cách dễ dàng như vậy. Chi phí vốn cao hơn khiến dòng tiền trở nên chọn lọc hơn, đồng thời buộc nhà đầu tư phải khắt khe hơn với từng quyết định. Thị trường vì thế đang chuyển từ “đầu tư theo xu hướng” sang “đầu tư theo chất lượng”.

Theo cách nhìn này, không phải tài sản nào cũng hấp dẫn như nhau. Trên thị trường chứng khoán, dòng tiền hiện tìm đến những doanh nghiệp có nền tảng tài chính khỏe, tăng trưởng lợi nhuận rõ, ít phụ thuộc nợ vay và có sức chống chịu tốt trước biến động kinh tế. Với bất động sản, cơ hội vẫn còn nhưng không còn là câu chuyện “mua đâu cũng thắng”, mà phải nhìn kỹ pháp lý, khả năng khai thác dòng tiền, nhu cầu ở thực và triển vọng hạ tầng. Ngay cả với vàng, trái phiếu doanh nghiệp hay các sản phẩm tài chính khác, nhà đầu tư cũng cần hiểu rõ mình đang mua gì và chịu rủi ro ở mức nào. Theo bà Mai, trong giai đoạn này, việc lựa chọn tài sản quan trọng hơn việc đơn thuần tham gia thị trường.

Quản lý tài sản lúc này phải bắt đầu từ cấu trúc danh mục và kiểm soát rủi ro

Từ góc nhìn quản lý tài sản cá nhân, bà Trần Thanh Mai cho rằng điều quan trọng nhất không phải là chọn một khoản đầu tư riêng lẻ, mà là phải cấu trúc lại toàn bộ danh mục. Theo bà, mỗi gia đình nên bắt đầu từ quỹ dự phòng tài chính, tức duy trì khoản tiền mặt hoặc tiền gửi đủ chi tiêu từ 6 đến 12 tháng. Đây là lớp bảo vệ đầu tiên trước các biến cố như mất việc, bệnh tật hoặc cú sốc kinh tế. Khi nền tảng an toàn này chưa có, việc đầu tư quá nhiều vào tài sản rủi ro dễ khiến nhà đầu tư rơi vào thế bị động khi thị trường đảo chiều.

Bước tiếp theo là đa dạng hóa tài sản. Theo bà Mai, một danh mục hợp lý thường cần có nhiều lớp tài sản khác nhau như tiền mặt, tiền gửi, trái phiếu, cổ phiếu, vàng, bảo hiểm và bất động sản, tùy điều kiện từng người. Mỗi nhóm giữ một vai trò riêng, từ bảo vệ tài sản, tạo dòng tiền, đến tìm kiếm tăng trưởng. Trong bối cảnh hiện tại, bà cho rằng nên ưu tiên hơn các tài sản có giá trị thật và nội tại tốt, đồng thời gia tăng tỷ trọng tiền gửi cũng là lựa chọn phù hợp. Phần tiền gửi có thể chia thành tiền gửi dài hạn để hưởng lãi suất cao và tiền gửi linh hoạt để chờ cơ hội giải ngân khi tài sản tốt rơi về vùng giá hấp dẫn.

Một nguyên tắc khác được bà Mai nhấn mạnh là hạn chế sử dụng đòn bẩy quá mức. Trong thời kỳ “tiền đắt”, những người vay nợ nhiều thường là nhóm chịu rủi ro lớn nhất khi thị trường biến động. Vì vậy, việc kiểm soát tỷ lệ nợ và duy trì dòng tiền ổn định phải được xem là ưu tiên. Bà cho rằng rất nhiều sai lầm lớn trong đầu tư không xuất phát từ việc chọn sai tài sản, mà từ việc dùng đòn bẩy quá mạnh trong bối cảnh chi phí vốn đã không còn rẻ như trước.

Theo bà Mai, đầu tư vào kiến thức cũng là một phần không thể thiếu trong quản lý tài sản. Đây có thể không phải việc đem lại kết quả ngay lập tức, nhưng lại là khoản đầu tư sinh lời bền vững nhất. Khi hiểu rõ mình đang đầu tư vào đâu, nhà đầu tư sẽ tránh được những quyết định cảm tính và bớt bị cuốn theo các “cơ hội” mang tính bẫy rủi ro. Vì vậy, trong ngắn hạn, mỗi người chỉ nên đầu tư vào những gì mình hiểu, rồi dần mở rộng phạm vi cùng với quá trình tích lũy kiến thức và kinh nghiệm. Theo bà, tư duy đúng sẽ dẫn đến cách làm đúng, còn thiếu hiểu biết trong giai đoạn này đồng nghĩa với việc phải trả giá đắt hơn trước.

Ở góc độ doanh nghiệp, Smart Invest cho biết nhu cầu hiện nay của khách hàng không chỉ là mua một sản phẩm tài chính, mà là cần một giải pháp quản lý tài sản toàn diện. Theo phần chia sẻ trong chương trình, các nhóm giải pháp được doanh nghiệp này nhắc tới gồm tư vấn phân bổ tài sản theo mục tiêu và khẩu vị rủi ro, xây dựng các giải pháp đầu tư trên thị trường vốn và quản lý gia sản tổng thể, từ bảo hiểm, thuế, hưu trí đến giáo dục con cái và chuyển giao tài sản. Cách tiếp cận này cho thấy quản lý tài sản tại Việt Nam đang dần đi theo hướng dài hạn và bài bản hơn, thay vì chỉ tập trung vào từng thương vụ đầu tư ngắn hạn.