Giao dịch thỏa thuận trên thị trường chứng khoán là gì?

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện vận hành với hai phương thức giao dịch chính là khớp lệnh và thỏa thuận. Nếu khớp lệnh mang tính tự động, phản ánh cung – cầu tức thời, thì giao dịch thỏa thuận lại phù hợp với các giao dịch quy mô lớn và mang tính chiến lược.

Giao dịch thỏa thuận là phương thức trong đó các bên mua và bán chủ động thương lượng với nhau về giá, khối lượng và thời điểm giao dịch. Sau khi đạt được thống nhất, kết quả sẽ được ghi nhận vào hệ thống thông qua công ty chứng khoán. Trong một số trường hợp, lệnh cũng có thể được nhập trực tiếp lên hệ thống để bên còn lại xác nhận.

Khác với khớp lệnh, giao dịch thỏa thuận không phụ thuộc hoàn toàn vào bảng giá thị trường tại thời điểm giao dịch. Điều này giúp các nhà đầu tư lớn linh hoạt hơn khi thực hiện các giao dịch có giá trị cao.

Đặc điểm của giao dịch thỏa thuận

Điểm nổi bật đầu tiên là tính linh hoạt. Hai bên có thể tự do thỏa thuận mức giá phù hợp mà không bị ràng buộc bởi bước giá hay mức khớp lệnh hiện tại trên thị trường.

Thứ hai là quy mô giao dịch lớn. Phương thức này thường được sử dụng khi nhà đầu tư muốn mua hoặc bán số lượng cổ phiếu lớn mà không làm biến động mạnh giá trên thị trường khớp lệnh.

Thứ ba, giao dịch thỏa thuận không ảnh hưởng trực tiếp đến giá giao dịch chung. Điều này giúp tránh tình trạng “làm nhiễu” giá cổ phiếu khi xuất hiện các lệnh lớn.

Quy định giao dịch thỏa thuận trên các sàn

Tại Việt Nam, giao dịch thỏa thuận được áp dụng trên cả ba sàn HOSE, HNX và UPCOM với nguyên tắc chung là một bên nhập lệnh và bên còn lại xác nhận.

Về loại chứng khoán, HOSE và HNX cho phép giao dịch cổ phiếu niêm yết, chứng chỉ quỹ ETF và một số sản phẩm khác, trong khi UPCOM áp dụng cho cổ phiếu đăng ký giao dịch.

Thời gian giao dịch thường trùng với giờ giao dịch chính của thị trường, gồm phiên sáng từ 9h00 đến 11h30 và phiên chiều từ 13h00 đến 15h00.

Về khối lượng, giao dịch thỏa thuận linh hoạt hơn khi có thể áp dụng cả lô chẵn và lô lẻ. Tuy nhiên, mỗi sàn vẫn có quy định riêng về giá trị tối thiểu để đảm bảo tính minh bạch và phù hợp với đặc thù thị trường.

Ngoài ra, lệnh thỏa thuận sau khi đã thực hiện sẽ không được hủy hoặc sửa, trong khi lệnh chưa khớp có thể được điều chỉnh theo quy định.

Vai trò của giao dịch thỏa thuận

Giao dịch thỏa thuận đóng vai trò quan trọng trong việc xử lý các giao dịch lớn mà phương thức khớp lệnh khó đáp ứng. Đây là công cụ giúp các tổ chức, quỹ đầu tư hoặc nhà đầu tư lớn thực hiện chiến lược mua bán mà không gây biến động mạnh đến thị trường.

Bên cạnh đó, phương thức này còn góp phần tăng tính linh hoạt cho thị trường chứng khoán, giúp đa dạng hóa cách thức giao dịch và đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm nhà đầu tư khác nhau.

Giao dịch thỏa thuận không phải là phương thức phổ biến nhất, nhưng lại giữ vai trò quan trọng đối với các giao dịch quy mô lớn. Hiểu rõ cơ chế này giúp nhà đầu tư có thêm lựa chọn và chủ động hơn trong chiến lược giao dịch.