Doanh nghiệp xây dựng đồng loạt gọi vốn, áp lực dòng tiền lộ rõ

Làn sóng gọi vốn ở nhóm xây dựng

Sau giai đoạn thị trường xây dựng chịu tác động từ chi phí vốn cao, công nợ kéo dài và tiến độ nhiều dự án bị chậm lại, nhiều doanh nghiệp trong ngành đang quay lại với các phương án huy động vốn. Điểm chung của các kế hoạch này là không chỉ phục vụ mục tiêu mở rộng hoạt động, mà còn gắn trực tiếp với bài toán thanh khoản, trả nợ, bổ sung vốn lưu động và tái cấu trúc tài chính.

Trong nhóm xây dựng và hạ tầng, Công ty CP FECON (HOSE: FCN) vừa công bố kế hoạch sản xuất kinh doanh trình Đại hội đồng cổ đông thường niên, dự kiến tổ chức vào cuối tháng 6/2026. Bên cạnh chỉ tiêu doanh thu kỷ lục 5.600 tỷ đồng và lợi nhuận ròng 200 tỷ đồng, FECON dự kiến triển khai phương án huy động gần 875 tỷ đồng thông qua 3 đợt phát hành cổ phiếu.

Cụ thể, doanh nghiệp dự kiến chào bán tối đa 55,1 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với giá 10.000 đồng/cổ phiếu; phát hành riêng lẻ 24,5 triệu cổ phiếu với giá 13.000 đồng/cổ phiếu; đồng thời phát hành 7,9 triệu cổ phiếu theo chương trình lựa chọn cho người lao động. Phần lớn nguồn tiền dự kiến thu về được dùng để thanh toán nợ vay ngắn hạn, bổ sung vốn lưu động và đầu tư máy móc, thiết bị.

Công ty CP Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (UpCOM: HBC) cũng đang lên phương án chào bán riêng lẻ gần 46,92 triệu cổ phiếu với giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Mục đích của đợt phát hành là hoán đổi nợ lấy cổ phiếu để thanh toán khoản nợ hơn 469,17 tỷ đồng cho 96 chủ nợ. Đây là cách doanh nghiệp giảm áp lực thanh toán bằng tiền mặt trong quá trình tái cấu trúc tài chính.

Không chỉ các nhà thầu xây dựng, doanh nghiệp trong chuỗi vật liệu cũng tìm đến kênh phát hành cổ phiếu. Công ty CP Đầu tư Thương mại SMC (HOSE: SMC) dự kiến chào bán hơn 36,8 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, tỷ lệ 2:1, giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Nếu hoàn tất, SMC có thể huy động hơn 368 tỷ đồng và toàn bộ số tiền thu được dự kiến dùng để thanh toán nợ vay, nợ nhà cung cấp.

Ở nhóm bất động sản và hạ tầng liên quan, kế hoạch gọi vốn cũng diễn ra mạnh. Phát Đạt (HOSE: PDR) dự kiến huy động gần 1.996 tỷ đồng từ cổ đông hiện hữu, trong đó dòng vốn mới gắn với hoạt động M&A và phát triển dự án. Hải Phát (HOSE: HPX) đặt mục tiêu huy động 1.500 tỷ đồng để thanh toán các khoản nợ đến hạn và bổ sung vốn triển khai dự án. Trong khi đó, GELEX (HOSE: GEX) cũng có kế hoạch phát hành riêng lẻ nhằm phục vụ trả nợ gốc vay và tái cấu trúc các khoản vay.

Sự xuất hiện cùng lúc của nhiều phương án phát hành cho thấy nhu cầu vốn trong nhóm doanh nghiệp xây dựng, vật liệu và bất động sản đang tăng trở lại. Tuy nhiên, dòng vốn mà doanh nghiệp tìm kiếm hiện nay không chỉ nhằm phục vụ tăng trưởng doanh thu. Phần lớn kế hoạch sử dụng vốn đều gắn với việc xử lý các điểm nghẽn tài chính đã kéo dài trong nhiều năm.

Dòng tiền, nợ vay và bài toán vốn lưu động

Với FECON, phần lớn nguồn tiền dự kiến huy động được phân bổ cho mục tiêu thanh toán các khoản vay ngắn hạn tại tổ chức tín dụng (54,6%). Phần còn lại được dùng để bổ sung vốn lưu động và đầu tư thiết bị thi công. Với Hòa Bình, phát hành cổ phiếu để hoán đổi nợ là phương án giảm áp lực thanh toán bằng tiền mặt với các chủ nợ, bao gồm một số đối tác như Công ty CP Kết cấu Thép ATAD, Công ty CP Interhouse LA, Công ty CP Best Quality, Công ty CP Máy xây dựng Matec, Công ty CP Gỗ An Cường.

Trong khi đó, SMC đại diện cho nhóm doanh nghiệp vật liệu chịu sức ép từ nợ vay và nợ nhà cung cấp. Việc doanh nghiệp dự kiến dùng toàn bộ số tiền huy động được để thanh toán các nghĩa vụ tài chính cho thấy áp lực thanh khoản trong chuỗi cung ứng xây dựng vẫn hiện hữu. Với nhóm bất động sản như Phát Đạt hay Hải Phát, nhu cầu vốn lại gắn với việc phát triển dự án, xử lý nợ đến hạn và khôi phục vòng quay dòng tiền.

Các trường hợp này cho thấy doanh nghiệp xây dựng và các ngành liên quan đang cần vốn không chỉ để nhận thêm việc làm mới, mà còn để làm lành mạnh hơn bảng cân đối tài chính. Trong bối cảnh nợ vay, công nợ và chi phí lãi vay vẫn là áp lực lớn, việc tăng vốn chủ sở hữu có thể giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào vốn vay, cải thiện hệ số tài chính và tạo thêm dư địa cho hoạt động thi công.

Ngành xây dựng có đặc thù sử dụng vốn lưu động lớn. Doanh nghiệp thường phải ứng trước chi phí vật tư, nhân công, máy móc và nhà thầu phụ, trong khi dòng tiền thu về phụ thuộc vào tiến độ nghiệm thu, bàn giao và thanh toán của chủ đầu tư. Khi thị trường thuận lợi, vòng quay dự án ổn định có thể giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động. Ngược lại, khi thị trường bất động sản chậm lại, đầu tư tư nhân thận trọng hơn hoặc công nợ kéo dài, áp lực dòng tiền sẽ bộc lộ rõ.

Đây là lý do nhiều doanh nghiệp xây dựng dù vẫn có doanh thu và hợp đồng nhưng gặp khó trong vận hành. Vấn đề không chỉ nằm ở quy mô việc làm, mà còn ở khả năng chuyển khối lượng thi công thành dòng tiền thực. Nếu khoản phải thu tăng, doanh nghiệp phải tiếp tục vay ngắn hạn để bù đắp nhu cầu vốn lưu động. Khi chi phí vốn ở mức cao, áp lực lãi vay có thể ăn mòn biên lợi nhuận và làm quá trình phục hồi trở nên chậm hơn.

Với nhóm vật liệu như SMC, áp lực còn đến từ vòng quay hàng tồn kho, diễn biến giá thép và nghĩa vụ thanh toán với nhà cung cấp. Với nhóm hạ tầng, nhu cầu vốn lại đến từ đặc thù thi công dự án dài hạn, yêu cầu ứng trước chi phí lớn và phụ thuộc vào tiến độ giải ngân. Còn ở nhóm bất động sản, dòng tiền mới có vai trò hỗ trợ triển khai dự án, xử lý nghĩa vụ tài chính và tạo thêm nguồn việc cho các nhà thầu xây dựng khi dự án được khởi động hoặc đẩy nhanh tiến độ.