Đắt hơn sầu riêng, "quả vàng" quý hiếm của Việt Nam đón tin vui xuất khẩu ngay đầu năm, giá gần 8.000 USD/tấn

Xuất khẩu tăng mạnh, giá trị tiệm cận nhóm gia vị đắt đỏ nhất thế giới

Những tháng đầu năm 2026 ghi nhận tín hiệu tích cực từ nhóm gia vị đặc sản của Việt Nam, đặc biệt là bạch đậu khấu và nhục đậu khấu – hai loại cây cùng họ, có giá trị thương mại cao trên thị trường quốc tế. Theo số liệu thống kê sơ bộ của Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), tổng lượng xuất khẩu hai mặt hàng này đạt khoảng 1.156 tấn mang về kim ngạch 9,2 triệu USD.

So với cùng kỳ năm 2025, con số này tăng tới 52,1% về lượng và 35,6% về giá trị – mức tăng trưởng đáng chú ý trong bối cảnh thị trường nông sản toàn cầu vẫn còn nhiều biến động. Điều này cho thấy nhu cầu đối với các loại gia vị đặc sản, đặc biệt là những sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, đang ngày càng gia tăng mạnh mẽ.

Đáng chú ý, giá xuất khẩu bình quân của nhóm hàng này đạt tới 7.958 USD/tấn – mức giá cao vượt trội so với nhiều loại nông sản chủ lực, thậm chí được ví như “đắt hơn sầu riêng” nếu xét trên giá trị xuất khẩu quy đổi. Đây là một trong những mức giá cao hiếm thấy đối với nông sản Việt Nam, đưa bạch đậu khấu – nhục đậu khấu vào nhóm gia vị cao cấp trên thế giới.

Trong số các doanh nghiệp tham gia xuất khẩu, Nedspice Việt Nam tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu, đóng vai trò quan trọng trong việc đưa sản phẩm gia vị Việt tiếp cận các thị trường khó tính.

Không giống như các loại nông sản phổ biến trong nước, bạch đậu khấu lại ít xuất hiện trong đời sống hằng ngày của người Việt. Tuy nhiên, trên thị trường quốc tế, đây lại là một “ngôi sao” thực thụ trong ngành gia vị. Với hàm lượng tinh dầu cao, mùi thơm đặc trưng và ứng dụng đa dạng, sản phẩm này được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực cao cấp, y học cổ truyền lẫn hiện đại, cũng như ngành công nghiệp nước hoa và mỹ phẩm.

Hiện nay, sản phẩm bạch đậu khấu của Việt Nam đã có mặt tại hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ. Những thị trường khó tính như Hà Lan, Mỹ và Anh đang trở thành các khách hàng lớn, góp phần nâng tầm giá trị xuất khẩu của loại gia vị này.

Tiềm năng lớn nhưng vẫn “kén đất”, cần chiến lược phát triển bền vững

Dù mang lại giá trị kinh tế cao, bạch đậu khấu vẫn là loại cây trồng khá “kén chọn” về điều kiện sinh trưởng. Thuộc họ Gừng (Zingiberaceae), loài cây này chủ yếu phát triển tốt ở các vùng núi cao có khí hậu mát mẻ quanh năm, độ ẩm lớn và thổ nhưỡng đặc thù. Tại Việt Nam, những khu vực như Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng hay Sơn La được đánh giá là phù hợp nhất để phát triển cây trồng này.

Một trong những đặc điểm đáng chú ý của bạch đậu khấu là thời gian sinh trưởng dài. Cây phải đạt tối thiểu 3 năm tuổi mới có thể cho thu hoạch quả – phần có giá trị kinh tế cao nhất. Đây cũng là yếu tố khiến nguồn cung không thể tăng nhanh trong ngắn hạn, góp phần giữ giá ở mức cao trên thị trường.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, diện tích trồng bạch đậu khấu tại Việt Nam hiện vẫn còn khá khiêm tốn và chủ yếu mang tính tự phát. Việc chưa hình thành các vùng nguyên liệu quy mô lớn, đạt chuẩn quốc tế đang là một trong những rào cản lớn đối với sự phát triển bền vững của ngành hàng này.

Trong bối cảnh nhu cầu thế giới gia tăng, nhiều địa phương miền núi đã bắt đầu quan tâm hơn tới việc mở rộng diện tích trồng. Tuy vậy, để khai thác hiệu quả tiềm năng, cần có chiến lược phát triển bài bản, tránh tình trạng “trồng theo phong trào” dẫn đến rủi ro về đầu ra.

Các chuyên gia nông nghiệp cho rằng, việc xây dựng mô hình canh tác theo hướng hữu cơ, áp dụng các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, hay hướng tới chứng nhận hữu cơ châu Âu và Mỹ sẽ là chìa khóa để nâng cao giá trị sản phẩm. Điều này không chỉ giúp tăng khả năng cạnh tranh mà còn góp phần xây dựng thương hiệu gia vị Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, liên kết chuỗi giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến – xuất khẩu cũng đóng vai trò then chốt. Khi có sự phối hợp chặt chẽ, sản phẩm không chỉ đảm bảo chất lượng đồng đều mà còn ổn định đầu ra, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá” vốn thường xảy ra với nông sản.

Song song với bạch đậu khấu, nhục đậu khấu cũng là một loại gia vị có giá trị cao. Có nguồn gốc từ quần đảo Maluku (Indonesia), cây nhục đậu khấu hiện được trồng rộng rãi tại nhiều quốc gia nhiệt đới như Campuchia, Ấn Độ và Malaysia. Tại Việt Nam, loại cây này chủ yếu phân bố ở các tỉnh phía Nam.

Khác với bạch đậu khấu, nhục đậu khấu có thời gian kiến thiết cơ bản dài hơn, thường mất từ 7–8 năm mới bắt đầu cho thu hoạch. Tuy nhiên, một khi đã bước vào giai đoạn khai thác, cây có thể cho thu hoạch liên tục trong vòng 60–70 năm, với năng suất cao nhất vào khoảng năm thứ 25. Mỗi năm, người trồng có thể thu hoạch hai vụ, thường rơi vào các tháng 4–6 và 11–12.

Với chu kỳ khai thác dài và giá trị kinh tế ổn định, nhục đậu khấu được xem là cây trồng tiềm năng cho các vùng nông nghiệp nhiệt đới. Khi kết hợp cùng bạch đậu khấu trong chiến lược phát triển ngành gia vị, Việt Nam hoàn toàn có thể mở rộng vị thế trên bản đồ xuất khẩu gia vị toàn cầu.

Trong bối cảnh thị trường nông sản đang chuyển dịch theo hướng giá trị cao, bền vững và thân thiện môi trường, những loại cây như bạch đậu khấu và nhục đậu khấu đang mở ra một hướng đi mới. Không chỉ là “quả vàng” mang lại lợi nhuận, đây còn là cơ hội để tái định hình ngành nông nghiệp theo hướng chất lượng thay vì số lượng.