Chứng khoán đánh mất thành quả suốt 3 tháng, chuyên gia lên tiếng cảnh báo nhà đầu tư

Phiên giao dịch ngày 7/11 đánh dấu một trong những cú sụt mạnh nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam kể từ đầu quý IV. VN-Index lao dốc hơn 43 điểm (-2,65%), đóng cửa tại 1.599 điểm, với hơn 523 mã giảm giá, chỉ còn vài cổ phiếu hiếm hoi giữ được sắc xanh. Như vậy, toàn bộ thành quả tăng điểm trong ba tháng qua đã bị “xóa sạch”, đưa chỉ số về mức thấp nhất kể từ đầu tháng 8, và tính từ đỉnh, VN-Index đã mất hơn 160 điểm.

Áp lực chốt lời và tâm lý thận trọng

Theo ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc Phân tích Chứng khoán Yuanta Việt Nam, đợt điều chỉnh mạnh lần này không đến từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố rủi ro. Sau giai đoạn tăng mạnh kéo dài, áp lực chốt lời gia tăng là điều khó tránh. Cùng lúc đó, thị trường chứng khoán Mỹ giảm sâu đã tác động tiêu cực tới tâm lý nhà đầu tư trong nước, trong khi dòng tiền trên thị trường nội địa có dấu hiệu suy yếu.

“Tâm lý nhà đầu tư hiện nghiêng về bảo toàn lợi nhuận hơn là mở vị thế mới. Trong bối cảnh đó, chỉ cần một tín hiệu tiêu cực nhỏ cũng đủ kích hoạt làn sóng bán mạnh – đặc biệt khi nhóm cổ phiếu trụ giảm sâu, kéo theo hiệu ứng lan tỏa toàn thị trường. Áp lực call margin xuất hiện vào cuối phiên càng khiến đà giảm thêm mạnh,” ông Minh phân tích.

Thực tế, thanh khoản thị trường những phiên gần đây liên tục ở mức thấp trước khi bật tăng đột biến trong phiên giảm mạnh – dấu hiệu thường thấy của giai đoạn thoát hàng diện rộng. Dòng tiền bắt đáy gần như đứng ngoài, khiến các nhịp hồi trong ngày bị triệt tiêu nhanh chóng.

Margin cao kỷ lục – “con dao hai lưỡi” của thị trường

Một yếu tố khác được ông Minh nhấn mạnh là rủi ro đến từ đòn bẩy tài chính. Theo ước tính, dư nợ margin trên toàn thị trường đã lên tới khoảng 370.000 tỷ đồng – mức cao kỷ lục. Khi thị trường đảo chiều, các công ty chứng khoán đồng loạt gọi bổ sung ký quỹ (call margin), khiến làn sóng bán giải chấp lan rộng, đặc biệt tại nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.

“Margin là công cụ giúp khuếch đại lợi nhuận trong giai đoạn tăng, nhưng cũng làm sâu thêm đà giảm khi thị trường điều chỉnh. Nhà đầu tư cần đưa tỷ lệ margin về mức an toàn và tránh sử dụng đòn bẩy cao trong giai đoạn biến động mạnh”, vị chuyên gia cảnh báo.

Không chỉ áp lực nội tại, dòng vốn ngoại tiếp tục bán ròng hàng nghìn tỷ đồng sau một phiên mua ròng ngắn ngủi, tập trung vào các cổ phiếu trụ như ngân hàng, bất động sản và tiêu dùng. Diễn biến này khiến tâm lý thị trường thêm phần tiêu cực, đặc biệt trong bối cảnh khối ngoại từng là động lực nâng đỡ chỉ số trong quý III.

Ngoài ra, thị trường đang bước vào giai đoạn “trống thông tin”, khi các yếu tố hỗ trợ ngắn hạn như kết quả kinh doanh quý III, kỳ vọng nâng hạng thị trường hay khả năng Fed hạ lãi suất đều đã được phản ánh phần lớn vào giá cổ phiếu. Khi “động lực thông tin” không còn, dòng tiền thông minh có xu hướng chốt lời, chuyển sang trạng thái phòng thủ.

Theo dự báo của Yuanta, sau khi VN-Index thủng mốc tâm lý 1.600 điểm, chỉ số có thể tiếp tục lùi về vùng hỗ trợ 1.525 điểm để tìm lại điểm cân bằng mới. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng đây cũng là vùng định giá hấp dẫn, đặc biệt với nhóm cổ phiếu ngân hàng, nơi nhiều mã đã chiết khấu 15–20% so với đỉnh.

“Thị trường đang bước vào vùng rủi ro cao, nhưng không phải không còn cơ hội. Điểm sáng là mặt bằng định giá đã trở nên hấp dẫn hơn, tạo dư địa cho dòng tiền dài hạn quay trở lại khi tâm lý ổn định”, ông Minh nhận định.

Ông khuyến nghị, với những nhà đầu tư sử dụng vốn tự có, không nên bán tháo trong hoảng loạn, mà nên theo dõi phản ứng thị trường trong các phiên tới. Ngược lại, nhà đầu tư dùng margin cần hạ tỷ lệ vay về mức an toàn để tránh bị cuốn vào vòng xoáy giải chấp khi biến động tiếp diễn.