Chính phủ đề xuất các giải pháp tăng trưởng cho nền kinh tế

Cập nhật: 09:43 | 22/05/2020

KTCKVN - Trong khó khăn chung của đại dịch COVID-19, Chính phủ vừa đề xuất Quốc hội xem xét, thông qua chủ trương về một số cơ chế, chính sách đặc thù trong tình hình mới gồm 5 điểm lớn đáng chú ý...

Phát biểu tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, so với thời điểm cuối năm 2019, tình hình hiện nay có sự thay đổi rất lớn, khó khăn hơn nhiều; mục tiêu tăng trưởng đã đặt ra 6,8% cho năm 2020 là thách thức lớn và khó đạt được.

chinh phu de xuat cac giai phap tang truong cho nen kinh te

Theo đó, Chính phủ xin đề nghị Quốc hội xem xét, điều chỉnh một số chỉ tiêu kế hoạch 2020 và sẽ báo cáo Quốc hội sau khi có ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị. Trong khó khăn chung của đại dịch COVID-19, Chính phủ đề xuất Quốc hội xem xét, thông qua chủ trương về một số cơ chế, chính sách đặc thù trong tình hình mới gồm 5 điểm lớn đáng chú ý:

Thứ nhất, cho phép Chính phủ chủ động điều chỉnh kế hoạch đầu tư công năm 2020 giữa các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương trong phạm vi dự toán chi đầu tư phát triển năm 2020. Đồng thời, thực hiện các giải pháp đặc thù để huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển trong bối cảnh khó khăn.

Thứ hai, cho phép chuyển đổi phương thức đầu tư các dự án Đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông và dự án Cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ từ phương thức đối tác công tư sang đầu tư từ nguồn vốn ngân sách, bảo đảm công khai, minh bạch, có cơ chế giám sát, quản lý hiệu quả (do việc huy động nguồn vốn tín dụng cho các dự án đối tác công tư rất khó khăn).

Thứ ba, miễn, giảm một số nghĩa vụ thuế, nộp ngân sách của các lĩnh vực, đối tượng chịu thiệt hại nặng nề do đại dịch COVID-19 trong đó giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

Thống kê của CTCK Bảo Việt (BVSC) cho biết, trong 8 kỳ họp trước của Quốc hội khóa XIV, VN-Index đã tăng điểm sau 5 kỳ họp và giảm điểm sau 3 kỳ họp. Diễn biến tương tự diễn ra trên sàn HNX với chỉ số HNX-Index.

Kỳ 1, kỳ 5 và kỳ 8 là các kỳ họp Quốc hội mà các chỉ số chính trên TTCK Việt Nam giảm điểm. Trong các kỳ họp trước của Quốc hội khóa XIV, không có 2 kỳ họp liên tiếp nào mà chỉ số VN-Index và HNX-Index giảm điểm sau khi kỳ họp kết thúc. Do đó, nhiều khả năng sau khi kỳ họp thứ 9 kết thúc, các chỉ số sẽ có mức tăng trưởng dương.

Thứ tư, cân nhắc trước mắt chưa tăng mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và lương hưu từ ngày 1/7/2020 để cùng chia sẻ khó khăn với người lao động do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và có thêm nguồn lực cho các mục tiêu cấp bách.

Thứ năm, xem xét, cân nhắc việc kéo dài thời kỳ ổn định ngân sách Nhà nước giai đoạn 2017 - 2020 sang năm 2021, trong năm 2021 ban hành định mức phân bổ dự toán chi ngân sách Nhà nước giai đoạn 2022 - 2025 cho phù hợp với tình hình và yêu cầu thực tiễn.

Cùng với đó, Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục xây dựng và đề nghị Quốc hội xem xét, ban hành các cơ chế, chính sách, giải pháp thúc đẩy hồi phục và phát triển kinh tế, xem xét đưa ra gói kích thích kinh tế mới trong bối cảnh dịch COVID-19 vẫn kéo dài trên phạm vi toàn cầu.

Được biết, ngày 18/5/2020, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã có tờ trình dự thảo Nghị quyết của Chính phủ, trong đó dự kiến có các giải pháp cụ thể, gỡ khó cho sản xuất kinh doanh. Dự thảo Nghị quyết đồng thời thúc đẩy việc thu hút vốn đầu tư toàn xã hội, đặc biệt là các nguồn lực đầu tư mới, để góp sức xoay chuyển nghịch cảnh 2020.

Tạp chí Kinh tế Chứng khoán Việt Nam dẫn bài trả lời phỏng vấn của Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương trên baodautu.vn thông tin về vấn đề này.

Thưa Thứ trưởng, Việt Nam đã cơ bản đẩy lùi và khống chế được Covid-19, giờ là thời điểm để chuẩn bị kịch bản và có giải pháp vực dậy nền kinh tế. Kịch bản này đã và sẽ được xây dựng như thế nào?

chinh phu de xuat cac giai phap tang truong cho nen kinh te
Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương

COVID-19 đã tác động nghiêm trọng tới kinh tế - xã hội Việt Nam, khiến năm nay, chúng ta khó có thể đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội mà Quốc hội đã quyết nghị. Chính vì vậy, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV vừa khai mạc hôm 20/5, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã thừa ủy quyền của Chính phủ gửi tới các đại biểu Báo cáo Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2019 và tình hình triển khai Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội năm 2020.

Theo đó, có hai kịch bản tăng trưởng kinh tế được xây dựng, là GDP tăng trưởng 4,4 - 5,2% và 3,6 - 4,4%, tùy thuộc vào tình hình khống chế COVID-19 tại Việt Nam, cũng như tại một số quốc gia là đối tác kinh tế lớn của Việt Nam. Điều này cho thấy, kinh tế - xã hội Việt Nam đang đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức.

Một trong những thách thức lớn nhất là suy giảm tăng trưởng do những tác động tiêu cực từ Covid-19 và suy thoái kinh tế toàn cầu. Thứ hai, việc thiết lập nền tảng cho tăng trưởng trở lại trong các tháng cuối năm phụ thuộc nhiều vào tình hình khống chế, kiểm soát dịch của Việt Nam và thế giới. Thứ ba, thâm hụt tài khóa sẽ tăng lên trong năm nay do thu ngân sách giảm và Chính phủ phải thực hiện các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, nền kinh tế. Thứ tư, luồng vốn vào Việt Nam bị ảnh hưởng trong ngắn hạn, khi hoạt động thương mại và đầu tư toàn cầu bị gián đoạn. Thứ năm, CPI vẫn có thể duy trì ở mức cao.

Trong bối cảnh khó khăn như vậy, muốn vực dậy nền kinh tế không hề đơn giản. Theo ông, những chính sách nào cần được áp dụng?

Tôi cho rằng, sẽ không có một chính sách duy nhất, cứng nhắc để phục hồi kinh tế trong bối cảnh hiện nay, mà phải có sự tổng hòa, linh hoạt. Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh, muốn vực dậy nền kinh tế, chúng ta phải tập trung vào 5 mũi giáp công, là thu hút đầu tư tư nhân trong nước, đầu tư nước ngoài, đẩy mạnh xuất khẩu, thúc đẩy đầu tư công và khuyến khích tiêu dùng nội địa.

Để thực hiện được 5 mũi giáp công này, cần rất nhiều cơ chế, chính sách kèm theo, không phải chỉ của một ngành, một lĩnh vực, mà bao trùm toàn nền kinh tế. Do đó, phải có một bộ chính sách toàn diện, tổng hòa nhiều vấn đề, đồng thời phải linh hoạt. Bởi thực tế hiện nay, các kịch bản kinh tế được xây dựng đều chỉ là dự báo, còn tình hình cụ thể phụ thuộc rất lớn vào khả năng kiểm soát COVID-19 trên toàn cầu.

Đã có những lo ngại về việc COVID-19 sẽ bùng phát trở lại. Hơn nữa, hiện tại, một số nước ở châu Âu, ở Mỹ… vẫn giữ lệnh phong tỏa, nếu tình trạng này tiếp tục sẽ khiến kinh tế toàn cầu và cả kinh tế Việt Nam đối mặt với những rủi ro lớn. Chỉ khi dịch bệnh cả ở Việt Nam và toàn cầu được kiểm soát tốt, thì nền kinh tế Việt Nam mới có thể phục hồi nhanh hơn được.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã từng kiến nghị điều hành kinh tế theo 3 bước trong bối cảnh đại dịch COVID-19 và cũng đã kiến nghị phải xây dựng các kịch bản vực dậy nền kinh tế không chỉ trong ngắn hạn, mà còn trong dài hạn, khi thế giới có những thay đổi sau đại dịch. Việc này đã được triển khai thế nào, thưa Thứ trưởng?

Đúng là Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã kiến nghị 3 bước đối với điều hành nền kinh tế.

Bước thứ nhất, khi COVID-19 đang diễn ra, thì ưu tiên chống dịch là chủ yếu, việc phát triển kinh tế lúc này là cầm cự, giảm thiểu thiệt hại do dịch gây ra.

Bước thứ hai, sau khi nguy cơ và tác động của COVID-19 giảm đi nhiều như hiện nay, sẽ có giải pháp để phục hồi dần dần, đưa nền kinh tế trở về trạng thái bình thường mới.

Bước thứ ba, khi tình hình dịch bệnh chuyển biến tốt, sẽ nới dần các quy định về phòng chống dịch, mở cửa các hoạt động kinh tế trở lại và sẵn sàng cho sự bật dậy sau đại dịch.

Xây dựng kế hoạch điều hành kinh tế theo 3 bước chính là thể hiện sự linh hoạt như tôi đề cập ở trên.

Còn về kế hoạch dài hạn hơn, chúng ta đều biết, COVID-19 đã gây ra nhiều khó khăn, thiệt hại đối với các nền kinh tế trên thế giới, trong đó có Việt Nam, nhưng đó cũng chính là cơ hội cho những nền kinh tế nếu biết tận dụng từ việc điều chỉnh, sắp xếp lại cục diện kinh tế, thương mại toàn cầu do dịch gây ra. Chúng tôi đã bắt đầu có những nghiên cứu đầu tiên về vấn đề này, nghiên cứu và dự báo những xu thế, cơ hội và xác định những động lực mới cho tăng trưởng trong tương lai, từ đó có chiến lược, giải pháp đẩy nhanh việc cơ cấu lại nền kinh tế cho phù hợp với những sự chuyển dịch, với cấu trúc mới của kinh tế toàn cầu…

chinh phu de xuat cac giai phap tang truong cho nen kinh te

Vậy bước đầu, có thể hình dung thế vào những xu hướng thay đổi trên thế giới và Việt Nam sẽ phải làm gì để bắt kịp sự thay đổi đó, thưa Thứ trưởng?

Theo nghiên cứu bước đầu của chúng tôi, sẽ có một số xu hướng thay đổi trên thế giới. Chẳng hạn, xu hướng tiêu dùng, thương mại và xu thế phát triển mới sẽ hình thành trên nguyên tắc từ xa, hạn chế tiếp xúc; xuất hiện các ngành nghề kinh doanh trực tuyến mới dựa trên kinh tế số. Cũng sẽ có sự thay đổi về trật tự, vai trò, vị trí của các quốc gia trong quan hệ đối ngoại, cũng như có sự thay đổi về khoảng cách phát triển giữa các nước, từ đó ảnh hưởng tới dòng đầu tư, thương mại giữa các quốc gia; thay đổi khoảng cách phát triển giữa các quốc gia.

COVID-19 cũng đã tác động sâu sắc đến các quan điểm giữa toàn cầu hóa, liên kết, hội nhập với chủ nghĩa dân tộc, dân túy, bảo hộ, biệt lập; vấn đề biên giới và chủ quyền sẽ được chú trọng hơn trong quan hệ kinh tế, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Các quốc gia cũng sẽ tìm cách giảm thiểu sự phụ thuộc vào một thị trường, làm thay đổi thương mại toàn cầu. Niềm tin của người dân, cộng đồng, doanh nghiệp dễ bị tổn thương hơn; sức khỏe cộng đồng được đặt lên trước, cao hơn quyền tự do cá nhân. Bên cạnh đó, cũng sẽ có sự thay đổi, có nhu cầu mới về lao động, việc làm phù hợp với phương thức sản xuất - kinh doanh và tình hình mới…

Điều này buộc chúng ta phải thay đổi. Kinh tế số là một ví dụ. Sau đại dịch COVID-19, quá trình chuyển đổi số sẽ được ưu tiên phát triển trên toàn cầu, bao gồm cả ở Việt Nam, giúp cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đi vào đời sống nhanh, mạnh và có hiệu quả nhất. Tuy vậy, kinh tế số sẽ tạo ra luật chơi mới, yêu cầu các doanh nghiệp phải có sáng tạo, thích ứng nhanh, nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.

Tiếp đó, chúng ta cũng phải thay đổi mô hình kinh tế. Mô hình kinh tế của Việt Nam trong tương lai phải là nền kinh tế có năng lực phản ứng nhanh, chống chọi được với các cú sốc và linh hoạt thích ứng. Muốn đảm bảo các yêu cầu trên, tăng trưởng toàn diện, an ninh lương thực, an ninh năng lượng, an ninh môi trường, an ninh xã hội sẽ là những yếu tố quan trọng, cần xem xét khi xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Mô hình tăng trưởng trong tương lai cũng phải bảo đảm tính bền vững hơn, cần sự thay đổi trong mô hình sản xuất, tiêu dùng. Đây được xem là cốt lõi của tất cả các hoạt động kinh tế.

Tiếp đó, như tôi đã đề cập ở trên, những xu hướng thay đổi này sẽ làm gia tăng nhu cầu mới về lao động, việc làm phù hợp với phương thức sản xuất - kinh doanh và tình hình mới. Do đó, thị trường lao động trong thời gian tới sẽ có nhiều thay đổi, nhu cầu về các công việc liên quan đến công nghệ sẽ tăng cao. Xu thế làm việc từ xa sẽ được tiếp tục và tăng cường với lực đẩy chuyển đổi số…

Sau đại dịch, có lẽ, các chính sách phục hồi và điều hành kinh tế sẽ không như trước đây nữa. Chúng ta muốn vực dậy nền kinh tế, muốn phát triển mạnh mẽ hơn sau đại dịch, thì phải tiếp tục con đường đổi mới; phải cải cách thể chế, phải tái cơ cấu nền kinh tế để làm sao đủ sức cạnh tranh, đủ sức và chủ động tham gia vào các chuỗi liên kết, chuỗi giá trị mới được hình thành sau dịch. Đây chính là con đường mà kinh tế Việt Nam phải đi sau đại dịch COVID-19.

chinh phu de xuat cac giai phap tang truong cho nen kinh te Nửa đầu tháng 5: Việt Nam nhập siêu gần 1 tỷ USD

KTCKVN - Do ảnh hưởng từ dịch COVID-19, sự đình trệ trong sản xuất cũng như việc sụt giảm nghiêm trọng các đơn hàng quốc ...

chinh phu de xuat cac giai phap tang truong cho nen kinh te Thủ tướng: Việt Nam cần vượt lên nhanh trong trạng thái bình thường mới

Trong bối cảnh mới đầy khó khăn, thách thức, tất cả chúng ta phải cùng nhau đổi mới tư duy phát triển, thay đổi cách ...

chinh phu de xuat cac giai phap tang truong cho nen kinh te Hiệp định EVFTA và EVIPA sẽ nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế

Cùng với Hiệp định EVFTA, Hiệp định EVIPA sẽ tiếp tục khẳng định vai trò và vị thế địa - chính trị quan trọng của ...

Minh Thuận