Cách Hà Nội 135km, ngôi làng này được ví như “Lô Lô Chải thu nhỏ” mỗi mùa cải vàng

Ngôi làng trình tường giữa thung lũng xanh

Nằm ở xã Tân Sơn, tỉnh Bắc Ninh (khu vực Bắc Giang cũ), làng cổ Bắc Hoa nép mình dưới chân núi, tiếp giáp địa phận Lạng Sơn. Từ trung tâm Hà Nội, quãng đường khoảng 135km – tương đương 2,5 giờ ô tô – đủ để đưa du khách rời xa nhịp sống đô thị và bước vào một không gian đậm chất miền sơn cước.

Bắc Hoa là nơi sinh sống nhiều đời của đồng bào dân tộc Nùng. Ấn tượng đầu tiên khi đặt chân tới là những ngôi nhà trình tường nhuốm màu thời gian, xếp san sát theo triền đất thoai thoải. Tường đất dày 40–50cm, cao khoảng 2–3m, được nện chặt bằng kỹ thuật truyền thống, giúp không gian bên trong ấm áp vào mùa đông và mát mẻ khi hè đến.

Mái nhà lợp ngói âm dương – loại ngói thủ công làm từ đất sét, nung củi nhiều ngày. Ngói âm nằm ngửa, ngói dương úp lên trên, xếp xen kẽ tạo thành rãnh thoát nước tự nhiên và đảm bảo thông gió. Cách lợp mái này không chỉ phù hợp với điều kiện khí hậu vùng núi mà còn thể hiện quan niệm hài hòa âm – dương trong đời sống tinh thần của đồng bào.

Mỗi ngôi nhà thường có từ ba đến năm gian. Gian giữa là không gian trang trọng nhất, nơi đặt bàn thờ gia tiên, đồng thời là chỗ tiếp khách và sinh hoạt chung của cả gia đình. Trước hiên là khoảng sân rộng, phơi ngô, hong thóc hoặc là nơi trẻ nhỏ vui đùa mỗi chiều.

Giữa các ngôi nhà hiếm khi xuất hiện hàng rào kiên cố. Thay vào đó là những bụi hoa dại, bờ đá xếp thấp hoặc rào tre mộc mạc. Cấu trúc không gian mở ấy phản ánh nếp sống quây quần, gắn bó nhiều thế hệ của cư dân bản địa.

Sắc vàng cải nở và nhịp sống chậm rãi

Con đường dẫn vào Bắc Hoa vắt ngang qua một con suối nhỏ. Hai bên là nương rẫy và những khoảng xanh rợp bóng. Vào mùa xuân, cả thung lũng như được phủ một lớp ánh sáng khác khi hoa cải vàng đồng loạt bung nở.

Sắc vàng trải dài trước hiên nhà, len lỏi giữa lối đi đất đỏ, tạo nên khung cảnh vừa cổ kính vừa nên thơ. Chính hình ảnh này khiến nhiều người liên tưởng đến những ngôi làng vùng cao phía Bắc như Lô Lô Chải hay Thèn Pả. Tuy nhiên, Bắc Hoa vẫn giữ được nét riêng với không gian rộng mở và nhịp sống chậm rãi đặc trưng của vùng trung du giáp biên.

Hoa cải thường nở rộ trong thời gian ngắn, khoảng hơn một tuần trước khi người dân thu hoạch lấy hạt giống. Sự ngắn ngủi ấy càng khiến mùa xuân ở Bắc Hoa trở nên đáng nhớ, như một khoảnh khắc đẹp cần được trân trọng.

Sau mùa cải vàng, mùa hè mang đến màu xanh bạt ngàn của rừng và tiếng suối róc rách giữa khe đá. Khi thu về, ruộng bậc thang quanh làng chuyển sang sắc vàng ươm của lúa chín, tạo nên một vòng tuần hoàn màu sắc đầy biến hóa.

Bắc Hoa không chỉ thu hút bởi cảnh quan mà còn bởi chiều sâu văn hóa. Đây là nơi gìn giữ nhiều phong tục truyền thống của dân tộc Nùng, từ nghi lễ gia đình đến các làn điệu dân ca.

Vào dịp đầu xuân, xã Tân Sơn thường tổ chức lễ hội hát sloong hao – một hình thức giao duyên độc đáo. Tiếng hát vang lên giữa núi rừng, hòa vào gió xuân và sắc hoa cải, tạo nên bức tranh văn hóa sống động.

Du khách đến làng có thể tìm hiểu thêm về nghề dệt khăn, nhuộm vải chàm – những kỹ thuật thủ công gắn liền với đời sống của phụ nữ Nùng. Màu chàm trầm mặc, bền màu theo năm tháng, cũng giống như nhịp sống lặng lẽ mà bền bỉ nơi đây.

Để di chuyển thuận tiện từ Hà Nội, du khách có thể đi theo cao tốc Bắc Giang – Lạng Sơn, rẽ xuống nút giao quốc lộ 279 rồi tiếp tục khoảng 20km để tới thôn Bắc Hoa. Hành trình không quá dài, nhưng đủ để mở ra một không gian khác biệt – nơi kiến trúc truyền thống, cảnh sắc tự nhiên và đời sống văn hóa hòa quyện thành một bức chân dung điểm đến đầy sức gợi.