Bất đồng giữa ACV và nhà thầu sân bay Long Thành đã có hướng xử lý

ACV được yêu cầu chủ động xử lý theo thẩm quyền

Bất đồng trong thanh toán giữa Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (UPCoM: ACV) và nhà thầu IC Ictas của Thổ Nhĩ Kỳ tại gói thầu 5.10 sân bay Long Thành đang được xem xét theo hướng để chủ đầu tư chủ động rà soát hồ sơ, hợp đồng và làm việc trực tiếp với các bên liên quan nhằm tìm phương án xử lý phù hợp.

Vụ việc liên quan đến gói thầu 5.10 nhà ga hành khách, một trong những hạng mục lớn thuộc dự án thành phần 3 sân bay Long Thành. Gói thầu này có giá trị hơn 35.200 tỷ đồng, do liên danh Vietur thực hiện, trong đó IC Ictas là thành viên đứng đầu liên danh.

Theo thông tin được công bố, tổ công tác xử lý vướng mắc do Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn làm Tổ trưởng đã họp và có ý kiến ban đầu về hướng xử lý bất đồng thanh toán giữa ACV và IC Ictas.

Quan điểm được thống nhất là việc xử lý khó khăn trong thanh toán thuộc thẩm quyền của ACV với vai trò chủ đầu tư. Tổ công tác không làm thay mà yêu cầu doanh nghiệp tự rà soát các căn cứ pháp lý liên quan, bao gồm hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu, hợp đồng đã ký kết và quy định pháp luật hiện hành.

Trên cơ sở rà soát này, ACV được yêu cầu chủ động làm việc với IC Ictas để thống nhất phương án xử lý. Trong trường hợp cần thiết, các bên có thể tổ chức cuộc họp ba bên gồm chủ đầu tư, nhà thầu chính và nhà thầu phụ nhằm làm rõ phạm vi, trách nhiệm thanh toán và tiến tới ký phụ lục hợp đồng.

Cùng với đó, ACV cũng được yêu cầu phối hợp với Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an để rà soát, xác định có hay không sai phạm phát sinh tại gói thầu 5.10. Đây là diễn biến đáng chú ý bởi gói thầu nhà ga hành khách có liên quan trực tiếp đến tiến độ hoàn thành giai đoạn 1 của sân bay Long Thành.

Về phía chủ đầu tư, ACV cho biết đã thực hiện thanh toán bằng ngoại tệ đối với các hạng mục đủ điều kiện. Cụ thể, doanh nghiệp đã giải ngân đợt 7 với giá trị hơn 12,5 triệu USD, đợt 8 khoảng 7,9 triệu USD và đợt 9 khoảng 8,59 triệu USD.

Nguyên nhân xảy ra vướng mắc

Vướng mắc chủ yếu xuất phát từ cách xác định đồng tiền thanh toán đối với một số hạng mục thiết bị trong gói thầu 5.10. Trong hồ sơ dự thầu, IC Ictas đã chào giá một số hạng mục thiết bị bằng USD với tổng giá trị hơn 338,8 triệu USD.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, ACV phát hiện nhiều thiết bị thực chất có xuất xứ trong nước hoặc được mua thông qua nhà cung cấp tại Việt Nam. Theo đánh giá của chủ đầu tư, các hạng mục này không đáp ứng điều kiện thanh toán bằng ngoại tệ theo quy định pháp luật. Vì vậy, ACV đề xuất chuyển phần chi phí nội địa sang thanh toán bằng tiền đồng, áp dụng tỷ giá tại thời điểm 3 ngày trước ngày đóng thầu, tương ứng 1 USD bằng 23.650 đồng.

Phương án này không nhận được sự đồng thuận từ IC Ictas. Nhà thầu Thổ Nhĩ Kỳ đề nghị được thanh toán toàn bộ bằng USD hoặc quy đổi sang tiền đồng theo tỷ giá hiện hành, khoảng 26.000 đồng/USD. Theo quan điểm của nhà thầu, việc áp dụng tỷ giá tại thời điểm đóng thầu có thể tạo ra chênh lệch lớn so với mặt bằng hiện nay và gây thiệt hại tài chính cho đơn vị thực hiện.

Bất đồng này vì vậy không chỉ nằm ở việc thanh toán bằng ngoại tệ hay tiền đồng, mà còn liên quan đến cách xác định tỷ giá quy đổi đối với phần thiết bị được cho là có nguồn gốc nội địa. Trong bối cảnh giá trị các hạng mục liên quan lên tới hàng trăm triệu USD, chênh lệch tỷ giá giữa thời điểm đóng thầu và hiện tại có thể tạo ra khác biệt đáng kể về nghĩa vụ thanh toán.

Dù phát sinh vướng mắc thanh toán, công trường sân bay Long Thành vẫn đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Giai đoạn 1 của dự án đã được gia hạn tiến độ đến cuối năm 2026, trong khi khối lượng thi công thực tế tại công trường đạt khoảng 76% tính đến đầu tháng 5.

Ngày 1/6 vừa qua, ACV đã tổ chức lễ ra quân “180 ngày đêm tăng tốc hoàn thành dự án và đưa Cảng hàng không quốc tế Long Thành vào khai thác” ngay tại công trường. Đợt thi đua cao điểm này nhằm huy động tối đa nhân lực, thiết bị và các nguồn lực thi công, qua đó đẩy nhanh tiến độ nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu về chất lượng, an toàn và kỹ thuật.

Sân bay Long Thành giai đoạn 1 được thiết kế với một đường băng, công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Trong tổng thể dự án, ACV là chủ đầu tư dự án thành phần 3, bao gồm các công trình sân bay thiết yếu, hạ tầng chung và nhà ga hàng hóa số 1, với tổng mức đầu tư khoảng 99.000 tỷ đồng.

Với vai trò là hạng mục trung tâm của dự án thành phần 3, gói thầu 5.10 có ý nghĩa quan trọng đối với tiến độ hoàn thành nhà ga hành khách. Việc thống nhất cơ chế thanh toán giữa ACV và nhà thầu IC Ictas vì vậy là một trong những nội dung cần được xử lý trong giai đoạn dự án đang tăng tốc thi công.