100 năm Báo chí Cách mạng: Kiên định lý tưởng, bền bỉ đồng hành cùng sự nghiệp của Đảng và dân tộc

Vũ khí tư tưởng sắc bén, cầu nối ý Đảng – lòng dân qua mọi chặng đường Cách mạng và Đổi mới

Từ dấu mốc đầu tiên là Báo Thanh Niên – Cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập, xuất bản bằng chữ Quốc ngữ và phát hành số đầu tiên ngày 21/6/1925. Nền Báo chí Cách mạng đã hình thành như một yêu cầu tất yếu của lịch sử, đáp ứng đòi hỏi cấp bách trong tiến trình vận động thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trong hành trình phát triển suốt 100 năm qua, Báo chí Cách mạng Việt Nam luôn kiên định với tôn chỉ và mục tiêu đã được xác lập từ buổi đầu, trở thành một vũ khí sắc bén đồng hành cùng dân tộc. Từ những năm tháng đấu tranh gian khổ, đầy hy sinh để lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp, đánh bại các đội quân xâm lược hùng mạnh của phát xít Nhật, thực dân Pháp và đế quốc Mỹ vì độc lập, tự do của Tổ quốc, cho đến chặng đường xây dựng, phát triển đất nước vì hạnh phúc nhân dân, Báo chí Cách mạng đã góp phần làm nên những trang sử vẻ vang và đầy tự hào.

Trong giai đoạn từ năm 1925 đến trước thời điểm Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập, nhiều tờ báo cách mạng đã âm thầm xuất bản trong nước như: Búa liềm, Cờ Cộng sản, Nhân loại; Cùng các ấn phẩm địa phương như: Sao đỏ ở Hải Phòng, Mỏ than tại Hồng Quảng, Tia sáng ở Nam Định, Bôn sơ vích ở Trung Kỳ... Bên cạnh đó, một số tờ báo được phát hành ở nước ngoài như Công Nông, Lính cách mệnh, Đồng thanh, Thân ái… Cùng với Báo Thanh Niên, những ấn phẩm báo chí này đã đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bá tư tưởng cách mạng, khơi dậy tinh thần yêu nước, bồi dưỡng cán bộ và tạo tiền đề cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Giai đoạn 1930-1939, nhất là từ năm 1936 khi Mặt trận Bình dân thắng cử cầm quyền ở Pháp đến năm 1939, các báo của các tổ chức của Đảng được xuất bản khắp các địa phương, khu vực trong cả nước. Đây là thời kỳ báo chí cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng hoạt động công khai kết hợp bán công khai, mở rộng tầm ảnh hưởng trong xã hội, phát động nhiều hình thức đấu tranh phong phú, chuẩn bị lực lượng cho cao trào cách mạng 1941-1945 tiến tới giành thắng lợi trong cuộc Cách mạng Tháng Tám.

Từ năm 1941 đến 1945, khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng, Người đã chỉ đạo xuất bản báo Việt Nam độc lập. Bên cạnh tờ báo này, nhiều ấn phẩm khác như: Giải phóng, Cứu quốc, Cờ Giải phóng, Tạp chí Cộng sản... cũng lần lượt ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, các cơ quan báo chí như: Sự thật, Nhân Dân, Tiên phong, Văn nghệ, Sao vàng, Lao động, Quân đội nhân dân, Nhân dân miền Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Tiếng nói Nam Bộ... đã hình thành nên một hệ thống phương tiện quan trọng, đảm nhiệm vai trò giáo dục chính trị – tư tưởng, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chiến đấu và sản xuất trong kháng chiến chống thực dân Pháp.

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, dòng báo chí “giải phóng" như: Quân Giải phóng, Văn nghệ Giải phóng, Phụ nữ Giải phóng, Đài Phát thanh Giải phóng... là nguồn thông tin chính yếu, quan trọng, công cụ tuyên truyền, vận động và lãnh đạo của cách mạng miền Nam.

Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, Báo chí Cách mạng tiếp tục khẳng định vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân; là phương tiện quan trọng trong công tác lãnh đạo, tổ chức thực hiện các mục tiêu và chiến lược phát triển; đồng thời là vũ khí sắc bén trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, cũng như trong cuộc đấu tranh chính trị – tư tưởng nhằm bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ. Ở bất kỳ lĩnh vực hay nhiệm vụ trọng yếu nào, báo chí cũng ghi dấu những đóng góp lớn lao, tạo nên những dấu ấn sâu đậm và lâu bền.

Trong sự nghiệp xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc thời kỳ hòa bình, báo chí là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc ra thế giới; đồng thời giao lưu và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa của dân tộc trên thế giới. Với sự phát triển nhanh chóng của hệ thống báo chí truyền thống, nhất là sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin và việc nước ta khai thông kết nối mạng internet từ năm 1997, báo chí, truyền thông nước ta hội nhập toàn cầu rất nhanh chóng, trở thành một bộ phận gắn bó chặt chẽ với mạng truyền thông toàn cầu.

Nhờ báo chí, truyền thông, người dân nước ta được tiếp nhận các giá trị văn hóa của thế giới, qua đó chọn lọc tiếp thu những điều tốt đẹp, phù hợp với văn hóa dân tộc. Cũng qua báo chí, truyền thông, cả thế giới biết đến những thành tựu to lớn của công cuộc Đổi mới, những giá trị văn hóa nhân văn, thân thiện, văn minh của dân tộc ta, biết đến những cổ thành Thăng Long, cố đô Huế, hang động Sơn Đoòng, vịnh Hạ Long, văn hóa Tràng An, văn hóa sông nước miền Tây... tăng cường sức mạnh mềm, tạo điều kiện hỗ trợ phát triển quan hệ ngoại giao và kinh tế với các quốc gia trên thế giới.

Ở trong nước, báo chí, truyền thông là vũ khí sắc bén, mạnh mẽ đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Báo chí trở thành công cụ giám sát, cảnh báo, góp phần quan trọng vào nhiệm vụ xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước trong sạch vững mạnh, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, tình yêu và ý thức trách nhiệm của nhân dân đối với chế độ, với dân tộc.

Đội ngũ người làm báo viết tiếp trang sử vẻ vang của báo chí cách mạng

Trong chặng đường 100 năm của Báo chí Cách mạng Việt Nam, đội ngũ những người làm báo thực sự là những “chiến sĩ cách mạng”, sử dụng “cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén” để “phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng” như lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bác Hồ là người khai sinh nền Báo chí Cách mạng, dẫn dắt hàng chục tờ báo và miệt mài viết báo trong suốt cuộc đời cách mạng của mình. Chủ tịch Hồ Chí Minh là Nhà báo Cách mạng số một của nền báo chí Việt Nam, một cây bút tài hoa, chuẩn mực và sáng tạo không ngừng; đồng thời là một nhà lãnh đạo báo chí thực thụ, người thầy của nhiều thế hệ nhà báo. Di sản báo chí mà Người để lại, từ các tờ báo, tác phẩm báo chí đến hệ tư tưởng về báo chí cách mạng là vô giá và trường tồn.

Cùng với Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều chiến sĩ cách mạng, nhà lãnh đạo của Đảng, Nhà nước là những nhà báo, người tổ chức hoạt động báo chí phục vụ cho cách mạng kiên cường và sáng tạo trong thời kỳ cách mạng dân tộc, dân chủ như: Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập, Lê Duẩn, Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Văn Tạo, Phan Đăng Lưu, Xuân Thủy, Dương Bạch Mai, Huỳnh Tấn Phát, Hải Triều, Trần Văn Giàu, Trần Huy Liệu...

Nhiều nhà báo đã anh dũng ngã xuống trong các cuộc chiến đấu cách mạng, hiến dâng trọn cuộc đời cho độc lập, tự do của Tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân. Trong số đó có các nhà báo: Trần Kim Xuyến, Nguyễn Văn Nguyễn, Dương Tử Giang, Trần Đăng, Nam Cao, Trần Mai Ninh, Thâm Tâm, Thôi Hữu, Lê Anh Xuân, Lê Đoan, Dương Thị Xuân Quý, Chu Cẩm Phong... Cùng với họ là gần 500 nhà báo liệt sĩ, những người làm báo ở nhiều vị trí khác nhau, đã hy sinh trong nhà tù thực dân, đế quốc, trên chiến hào hay ngay trong khi đang tác nghiệp ở những mặt trận thầm lặng.

Ngay trong điều kiện hòa bình, nhiều nhà báo cũng đã chấp nhận đối mặt với thách thức và hiểm nguy, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng, để điều tra, phanh phui những sai phạm, những “mảng tối” trong đời sống xã hội, góp phần gìn giữ sự trong sạch của xã hội, tính nghiêm minh của pháp luật và kỷ cương, cũng như bảo vệ sự vững mạnh của hệ thống chính trị và chế độ xã hội chủ nghĩa. Nhiều người làm báo đã có đóng góp nổi bật trong sự nghiệp xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc, trở thành những Anh hùng Lao động, Chiến sĩ thi đua toàn quốc.

Sự lao động sáng tạo, cống hiến hết mình vì tình yêu nghề nghiệp, sự đấu tranh không mệt mỏi, chấp nhận cả hy sinh vì lý tưởng cách mạng của các nhà báo trong 100 năm lịch sử báo chí cách mạng vừa qua đã trở thành một dấu son sáng chói trong những trang lịch sử chung của dân tộc, trở thành tấm gương sáng cho các thế hệ người hoạt động báo chí, truyền thông học tập và noi theo.

Tròn một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc, vượt qua biết bao gian nan và thử thách khắc nghiệt, Báo chí Cách mạng Việt Nam đã khẳng định vị thế không chỉ là nhân chứng của lịch sử, mà còn là cầu nối bền chặt giữa Đảng và nhân dân; là vũ khí tư tưởng sắc bén trong các cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do; là công cụ hữu hiệu phục vụ sự nghiệp kiến thiết và phát triển đất nước. Báo chí cách mạng, trong suốt hành trình ấy, đã trở thành một bộ phận không thể tách rời của sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Dưới sự dẫn dắt của Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự cống hiến bền bỉ của biết bao thế hệ nhà báo cách mạng, nền báo chí nước ta được gây dựng bằng trí tuệ, tâm huyết, bằng mồ hôi, công sức và thậm chí bằng cả máu xương. Chính họ đã góp phần tạo nên một nền báo chí chiến đấu giàu bản lĩnh, thấm đẫm tính nhân văn và mang đậm bản sắc Việt Nam. Những giá trị ấy kết tinh thành những bài học kinh nghiệm quý báu, được lưu truyền qua nhiều thế hệ làm nghề.

Đó chính là tài sản tinh thần vô giá, là vốn liếng, là hành trang để báo chí Việt Nam tiếp tục bước cùng dân tộc trên con đường phía trước, tự tin viết tiếp những trang thành công mới trong kỷ nguyên phát triển và vươn mình mạnh mẽ của dân tộc.