Xây dựng Hòa Bình và bài toán hoán đổi nợ bằng cổ phiếu

Phát hành cổ phiếu để hoán đổi hơn 469 tỷ đồng nợ

Sau FECON, Công ty CP Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (UPCoM: HBC) là một trường hợp khác trong làn sóng doanh nghiệp xây dựng tìm đến thị trường vốn để củng cố nền tài chính. Nếu FECON lên kế hoạch phát hành cổ phiếu để thu tiền về trả nợ vay ngắn hạn, bổ sung vốn lưu động và đầu tư thiết bị, thì HBC tập trung vào hoán đổi nợ bằng cổ phiếu.

Theo phương án được công bố, HBC dự kiến chào bán riêng lẻ gần 46,92 triệu cổ phiếu với giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Mục đích của đợt phát hành là hoán đổi nợ lấy cổ phiếu để thanh toán khoản nợ hơn 469,17 tỷ đồng cho 96 chủ nợ.

Danh sách chủ nợ tham gia hoán đổi gồm một số đối tác như Công ty CP Kết cấu Thép ATAD, Công ty CP Interhouse LA, Công ty CP Best Quality, Công ty CP Máy xây dựng Matec, Công ty CP Gỗ An Cường…

Khác với phát hành cổ phiếu để huy động tiền mặt, hoán đổi nợ bằng cổ phiếu chủ yếu tác động đến cơ cấu nguồn vốn. Một phần nghĩa vụ nợ phải trả được chuyển thành vốn chủ sở hữu, qua đó giúp doanh nghiệp giảm áp lực thanh toán bằng tiền mặt.

Với Hòa Bình, phương án này nằm trong quá trình tái cấu trúc tài chính sau giai đoạn doanh nghiệp chịu sức ép từ thị trường bất động sản, công nợ kéo dài và chi phí tài chính cao. Trong ngành xây dựng, áp lực thanh khoản không chỉ đến từ nợ vay ngân hàng mà còn đến từ công nợ nhà cung cấp, nhà thầu phụ và các khoản phải trả phát sinh trong quá trình thi công.

Nếu thực hiện thành công, việc dùng cổ phiếu để cấn trừ nợ có thể giúp HBC giảm một phần áp lực dòng tiền ngắn hạn. Khi chủ nợ chấp nhận chuyển khoản phải thu thành cổ phần, doanh nghiệp không phải chi tiền mặt ngay để thanh toán, đồng thời quy mô vốn chủ sở hữu tăng lên tương ứng.

Tuy nhiên, phương án này cũng đi kèm tác động pha loãng đối với cổ đông hiện hữu do số lượng cổ phiếu lưu hành tăng lên. Sau hoán đổi, các chủ nợ trở thành cổ đông của HBC, từ đó có thể làm thay đổi cơ cấu sở hữu của doanh nghiệp.

Có lãi trở lại nhưng áp lực tài chính còn lớn

Xây dựng Hòa Bình ghi nhận kết quả kinh doanh cải thiện trong quý I/2026 với doanh thu thuần hợp nhất gần 1.322,2 tỷ đồng, tăng 91,1% so với cùng kỳ. Trong đó, mảng dịch vụ xây dựng tiếp tục là nguồn thu chính, đạt hơn 1.035,7 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế đạt gần 22,7 tỷ đồng, gấp 4,2 lần quý I/2025.

Tuy nhiên, lợi nhuận gộp chỉ tăng 6,3% lên hơn 55,8 tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng doanh thu. Chi phí tài chính vẫn ở mức cao, đạt 91,4 tỷ đồng trong quý. Tại ngày 31/3/2026, HBC có tổng tài sản hơn 16.274,6 tỷ đồng; khoản phải thu khách hàng hơn 6.880,5 tỷ đồng; hàng tồn kho hơn 2.406,9 tỷ đồng. Tổng nợ phải trả đạt hơn 14.275,5 tỷ đồng, trong đó vay và nợ thuê tài chính hơn 4.027,1 tỷ đồng.

Các số liệu trên cho thấy HBC đã có lãi trở lại, nhưng bảng cân đối kế toán vẫn chịu áp lực lớn từ nợ vay, công nợ và nhu cầu vốn lưu động. Đây cũng là bối cảnh khiến phương án hoán đổi nợ bằng cổ phiếu được đặt ra như một bước xử lý nghĩa vụ tài chính với các chủ nợ.

Nhìn lại giai đoạn trước, Hòa Bình từng trải qua thời kỳ biến động mạnh về tài chính. Năm 2022, doanh nghiệp lỗ sau thuế hơn 2.566 tỷ đồng sau kiểm toán. Năm 2023, doanh thu giảm mạnh và công ty tiếp tục lỗ 777 tỷ đồng.

Sang năm 2024, HBC có lãi trở lại với lợi nhuận sau thuế hơn 851 tỷ đồng, song phần lớn mức tăng lợi nhuận đến từ bán tài sản. Đến năm 2025, doanh thu thuần đạt khoảng 4.635 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế khoảng 250 tỷ đồng, đều giảm so với năm trước.

Báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán năm 2025 của Hòa Bình cũng nhận ý kiến ngoại trừ liên quan đến cách ghi nhận doanh thu và việc xác nhận công nợ. Với doanh nghiệp xây dựng, công nợ là khoản mục có vai trò lớn do hoạt động thi công thường phụ thuộc vào tiến độ nghiệm thu, quyết toán và thanh toán từ chủ đầu tư. Vì vậy, chất lượng công nợ và khả năng thu hồi tiền là yếu tố quan trọng khi đánh giá sức khỏe tài chính của HBC.

Về kế hoạch kinh doanh, ban điều hành HBC dự kiến trình mục tiêu doanh thu năm 2026 đạt 10.000 tỷ đồng, tăng 116% so với năm 2025. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất dự kiến đi ngang ở mức 250 tỷ đồng. Cơ sở cho mục tiêu doanh thu đến từ giá trị hợp đồng chuyển tiếp cho năm 2026 đạt trên 10.000 tỷ đồng.

Nguồn việc chuyển tiếp lớn có thể hỗ trợ quy mô hoạt động của Hòa Bình trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, với một nhà thầu xây dựng, doanh thu và backlog mới chỉ phản ánh khối lượng công việc. Hiệu quả sau cùng còn phụ thuộc vào tiến độ thi công, nghiệm thu, kiểm soát chi phí, thu hồi công nợ và chuyển hóa doanh thu thành dòng tiền thực.

Nếu công nợ tiếp tục kéo dài, doanh nghiệp vẫn có thể phải sử dụng nợ vay hoặc chiếm dụng vốn để tài trợ hoạt động thi công, khiến chi phí tài chính duy trì ở mức cao. Đây là lý do dòng tiền kinh doanh, khoản phải thu và chi phí tài chính vẫn là các chỉ tiêu cần được theo dõi trong các kỳ báo cáo tiếp theo.

Một vấn đề khác là nghĩa vụ bảo hiểm xã hội. Tính đến hết ngày 30/4/2026, cập nhật ủy nhiệm chi đến hết ngày 10/5/2026, Hòa Bình tiếp tục nằm trong nhóm doanh nghiệp chậm đóng BHXH tại TP.HCM với số tiền gần 71,1 tỷ đồng, liên quan đến 1.184 người lao động. Thông tin này cho thấy áp lực dòng tiền của doanh nghiệp vẫn là nội dung cần theo dõi, dù kết quả kinh doanh quý đầu năm đã cải thiện.

Theo BHXH tỉnh Nghệ An, Công ty CP 479 Hòa Bình đã chậm đóng bảo hiểm 28 tháng với tổng số tiền gần 20 tỷ đồng. Từ tháng 10/2023, doanh nghiệp chưa đóng thêm khoản nào cho người lao động, khiến nhiều công nhân, kỹ sư bị ảnh hưởng quyền lợi. Một số lao động gắn bó gần 30 năm không thể làm hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp do doanh nghiệp còn nợ bảo hiểm xã hội.

Công ty CP 479 Hòa Bình có vốn điều lệ hơn 213,7 tỷ đồng, trong đó Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình nắm 35,25% vốn. Mới đây, HBC đã cử ông Lê Viết Hòa đại diện phần vốn góp tại doanh nghiệp xây lắp này.

Cao Nam