Doanh thu phi hàng không còn mỏng, lãnh đạo ACV nói gì?
Tỷ trọng doanh thu phi hàng không của ACV được cổ đông đặt lên bàn thảo luận, trong bối cảnh loạt nhà ga mới chuẩn bị mở thêm dư địa khai thác.
Doanh thu phi hàng không còn nhiều dư địa
Tại Đại hội đồng cổ đông năm 2026 của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam – CTCP (ACV), phần thảo luận dành nhiều thời lượng cho câu chuyện khai thác nguồn thu ngoài hoạt động hàng không truyền thống. Đây cũng là vấn đề được cổ đông quan tâm trong bối cảnh ACV đang bước vào giai đoạn đầu tư lớn, đồng thời chuẩn bị vận hành thêm các hạ tầng mới như nhà ga T3 Tân Sơn Nhất, mở rộng nhà ga T2 Nội Bài và Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Một cổ đông đặt vấn đề, doanh thu phi hàng không của ACV hiện chỉ chiếm khoảng 15% tổng doanh thu hoạt động cảng hàng không, trong khi tại nhiều doanh nghiệp khai thác sân bay trên thế giới, tỷ trọng này có thể cao hơn. Cổ đông đề nghị ban điều hành làm rõ phương án nâng tỷ trọng nguồn thu này, nhất là khi Long Thành đi vào khai thác.
Trả lời cổ đông, Quyền Tổng Giám đốc ACV Nguyễn Đức Hùng cho biết doanh thu phi hàng không có vai trò quan trọng trong mô hình kinh doanh sân bay, bởi giúp cân bằng nguồn thu và giảm phụ thuộc vào các khoản thu hàng không như phí cất hạ cánh, bãi đỗ hay các dịch vụ gắn trực tiếp với dây chuyền khai thác bay.
Theo lãnh đạo ACV, các hoạt động như miễn thuế, bán lẻ, F&B, bãi đỗ xe, dịch vụ giải trí, siêu thị… là những cấu phần có thể tạo thêm giá trị từ hạ tầng nhà ga, tương tự mô hình đang được triển khai tại một số sân bay lớn trong khu vực.
Về giải pháp cụ thể, ACV cho biết tại ba cảng hàng không chủ lực gồm Nội Bài, Đà Nẵng và Tân Sơn Nhất, doanh nghiệp đã triển khai các hình thức hợp tác kinh doanh với đối tác tại cả khu vực công cộng và khu vực cách ly, thông qua nhượng quyền dịch vụ bán hàng, ăn uống và hàng miễn thuế đối với nhà ga quốc tế.
Dư địa mở rộng trong thời gian tới đến từ việc đưa thêm các mặt bằng lớn vào khai thác. Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất, phần mở rộng nhà ga T2 Nội Bài và đặc biệt là Long Thành được kỳ vọng sẽ làm tăng đáng kể diện tích sàn dành cho dịch vụ phi hàng không.
Bên cạnh yếu tố mặt bằng, ACV cũng nhấn mạnh vai trò của việc tổ chức không gian thương mại trong nhà ga. Doanh nghiệp cho biết đã và đang hợp tác với các tư vấn nước ngoài, trong đó có tư vấn Incheon tại dự án Long Thành và các nhà ga mới. Ngoài ra, các tập đoàn kinh doanh miễn thuế lớn như China Duty Free, DFS và một số đối tác khác cũng tham gia hỗ trợ bố trí hệ thống cửa hàng, tối ưu luồng di chuyển của hành khách, qua đó hướng tới tăng chi tiêu bình quân trên mỗi hành khách.
Ở góc độ khai thác mặt bằng, cổ đông cũng nêu câu hỏi về khả năng tối ưu lợi nhuận trên từng mét vuông, cũng như việc hợp tác với các doanh nghiệp có kinh nghiệm như Taseco Air hay Sasco. Lãnh đạo ACV cho biết các đơn vị này là đối tác lâu năm trong quá trình phát triển hệ thống cảng hàng không. Riêng với Sasco, ACV hiện cũng là cổ đông lớn.
Theo ban điều hành, ngoài hình thức cho thuê mặt bằng truyền thống, ACV định hướng áp dụng thêm các mô hình hợp tác linh hoạt hơn, trong đó có cơ chế thu theo tỷ lệ doanh thu tối thiểu trên diện tích mặt bằng. Cách tiếp cận này nhằm nâng hiệu quả khai thác mặt bằng và giảm chi phí quản lý tại các cảng hàng không.
Một nội dung khác được cổ đông đặt ra là hiệu quả hoạt động của các sân bay nhỏ. Theo phần trao đổi tại đại hội, trong hệ thống 22 cảng hàng không của ACV, vẫn có những sân bay chưa cân đối được thu – chi. Ban điều hành cho biết nhờ cơ chế hạch toán tập trung toàn hệ thống, phần chi phí vượt doanh thu tại các sân bay này hiện được công ty mẹ bù đắp.
Hàng hóa được đặt vào trọng tâm
Tuy nhiên, để cải thiện hiệu quả tài chính của nhóm sân bay nhỏ, ACV cho rằng cần một chiến lược dài hạn và sự phối hợp giữa địa phương, hãng hàng không và doanh nghiệp du lịch. Mục tiêu là thúc đẩy du lịch nội vùng, tạo thêm sức hút hành khách để các hãng hàng không mở đường bay mới.
ACV cũng cho biết đang xúc tiến thương mại tại các hội nghị quốc tế như Route Asia, World Routes nhằm chào mời các hãng hàng không mở tuyến đến các địa phương có tiềm năng du lịch. Cùng với đó, doanh nghiệp sẽ cân đối đầu tư để các sân bay này vừa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương, vừa từng bước cải thiện hiệu quả tài chính.
Bên cạnh vận chuyển hành khách, mảng hàng hóa cũng được cổ đông quan tâm, nhất là vai trò của Long Thành trong việc hình thành trung tâm hàng hóa hàng không. Trả lời nội dung này, lãnh đạo ACV cho biết doanh nghiệp xác định hàng hóa là mảng kinh doanh quan trọng. Tại các sân bay quốc tế lớn như Nội Bài, Tân Sơn Nhất và sắp tới là Long Thành, mảng hàng hóa được đánh giá có hiệu quả kinh doanh cao.
Theo kế hoạch được chia sẻ tại đại hội, ACV đang triển khai một số dự án hạ tầng hàng hóa. Tại Cát Bi, nhà ga hàng hóa hiện đại dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác trong tháng 7/2026. Tại Đà Nẵng, dự án nhà ga hàng hóa đã khởi công và dự kiến vận hành vào đầu năm sau.
Riêng tại Long Thành, ACV đang xây dựng Nhà ga hàng hóa số 1 với công suất 550.000 tấn/năm. Công trình này được chuẩn bị nhằm đáp ứng nhu cầu dịch chuyển luồng hàng hóa từ Tân Sơn Nhất về Long Thành trong giai đoạn tới.
Song song với đầu tư hạ tầng, ACV cho biết sẽ tiếp tục nâng cấp hệ thống vận hành nội cảng, cải thiện thủ tục và hợp tác với các đối tác có kinh nghiệm quốc tế trong khai thác nhà ga hàng hóa. Đây là hướng đi nhằm tối ưu hiệu quả đầu tư, nhất là khi Long Thành được định vị là một trong những dự án trọng điểm của ngành hàng không.
Tại đại hội, cổ đông cũng đặt câu hỏi về mức độ lấp đầy và đóng góp của hai hạ tầng lớn là nhà ga T3 Tân Sơn Nhất và phần mở rộng nhà ga T2 Nội Bài.
Với nhà ga T3 Tân Sơn Nhất, ban điều hành cho biết công trình đã đưa vào khai thác từ tháng 4/2025 và bước đầu phát huy vai trò giảm tải cho Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. Năm 2025, sân bay này phục vụ hơn 42 triệu hành khách, trong đó sản lượng quốc nội đạt khoảng 24 triệu lượt.
Theo ACV, nhà ga T3 có công suất 20 triệu hành khách/năm và hiện đã tiếp nhận phần lớn lưu lượng của các hãng hàng không nội địa, ngoại trừ Vietjet. Doanh nghiệp đánh giá nhà ga này giúp tạo thêm không gian khai thác theo tiêu chuẩn của IATA, đồng thời cải thiện tiện ích so với giai đoạn trước khi nhà ga T1 thường xuyên quá tải.
Trong năm 2026, T3 Tân Sơn Nhất tiếp tục giữ vai trò chia sẻ tải với nhà ga T1. ACV cũng cho biết trong năm tiếp theo, doanh nghiệp dự kiến cải tạo toàn bộ nhà ga T1, xây mới và hợp khối với nhà ga T2 để hình thành một nhà ga chung. Khi đó, một phần hoạt động của Vietjet sẽ được chuyển sang T3 và một phần sang T2, qua đó bảo đảm năng lực khai thác quốc nội tại Tân Sơn Nhất trong giai đoạn tới.
Đối với nhà ga T2 Nội Bài, sau giai đoạn mở rộng, tổng công suất đạt 15 triệu hành khách/năm. Theo ban điều hành ACV, khi phần mở rộng đi vào hoạt động, nhà ga này gần như ngay lập tức tiệm cận công suất đối với thị trường quốc tế. Tỷ lệ lấp đầy của T2 Nội Bài được cho biết ở mức trên 70%, qua đó đạt ngưỡng sinh lời đối với nhà ga quốc tế.
Một vấn đề khác được cổ đông nêu tại đại hội là khoản thanh toán liên quan đến Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc. Lãnh đạo ACV cho biết doanh nghiệp đã thực hiện việc bàn giao theo chủ trương tái cơ cấu của Chính phủ. Sau đó, tỉnh An Giang lựa chọn nhà đầu tư và bàn giao cho Sun Group để nâng cấp, phát triển sân bay Phú Quốc phục vụ APEC và quy hoạch mở rộng cảng hàng không này.
Về khoản phải thu liên quan đến Phú Quốc, ACV cho biết đang làm việc với tỉnh An Giang. Theo kết luận của Thủ tướng Chính phủ và Văn phòng Chính phủ, địa phương sẽ chịu trách nhiệm trong việc tiếp nhận và bàn giao phần phải trả của Sun Group cho ACV. Doanh nghiệp cũng cho biết đã loại phần doanh thu của Phú Quốc khỏi báo cáo trung tâm của ACV trong năm 2026.
Liên quan đến cổ tức, cổ đông đặt vấn đề ACV đã gián đoạn nhiều năm trong việc chia cổ tức bằng tiền mặt do ưu tiên nguồn lực cho đầu tư hạ tầng. Trả lời nội dung này, lãnh đạo ACV cho biết từ năm 2019 đến nay, doanh nghiệp tập trung vốn cho phát triển mạng cảng hàng không trên toàn quốc, do đó chủ yếu thực hiện chia cổ tức bằng cổ phiếu và tăng vốn.
Ban điều hành cho biết khi nhu cầu vốn trong giai đoạn tới giảm xuống, nhất là sau khi hoàn thành Long Thành, ACV có thể tính đến phương án chia cổ tức bằng tiền mặt. Tuy nhiên, phương án cụ thể vẫn cần được cân nhắc và xin ý kiến cơ quan chủ quản cũng như đại hội cổ đông trước khi trình chính thức trong năm 2027.