Doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội trên 60 ngày có nguy cơ bị xử lý hình sự
Theo Nghị định 274/2025, doanh nghiệp chậm hoặc trốn đóng BHXH quá 60 ngày có thể bị phạt hành chính, truy thu lãi và thậm chí truy cứu hình sự.
Theo Luật Bảo hiểm Xã hội và Nghị định 274/2025/NĐ-CP, hành vi chậm đóng BHXH được xác định khi người sử dụng lao động chưa đóng, đóng không đầy đủ số tiền phải nộp, hoặc không đăng ký đầy đủ người lao động thuộc diện tham gia trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết hạn.
Nếu sau thời hạn này, doanh nghiệp vẫn không khắc phục dù đã được cơ quan BHXH đôn đốc bằng văn bản, hành vi sẽ bị chuyển thành trốn đóng BHXH – một vi phạm nghiêm trọng có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự.
Cụ thể, thời điểm xác định hành vi trốn đóng được quy định rõ như sau:
- Nếu chưa đăng ký tham gia BHXH, BHTN cho người lao động sau 60 ngày kể từ khi hết hạn, hành vi trốn đóng được tính từ ngày thứ 61 trở đi.
- Nếu đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn quy định, hành vi trốn đóng được xác định kể từ sau ngày cuối cùng của tháng kế tiếp chu kỳ đóng (đối với doanh nghiệp đóng hàng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần).
- Nếu chậm đóng dù đã được đôn đốc, hành vi trốn đóng được xác định sau 60 ngày kể từ khi hết hạn (hoặc sau 15 ngày kể từ ngày cơ quan BHXH ban hành văn bản nếu văn bản được gửi muộn hơn 45 ngày).
Theo quy định, doanh nghiệp bị xác định trốn đóng BHXH sẽ phải nộp toàn bộ số tiền trốn đóng kèm lãi chậm nộp 0,03% mỗi ngày, tính trên số tiền và số ngày vi phạm.
Ngoài việc bị truy thu, doanh nghiệp có thể bị loại khỏi danh sách khen thưởng, thi đua hoặc chịu xử phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu cố tình vi phạm.
Tuy nhiên, trường hợp doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh, tình trạng khẩn cấp hoặc nguyên nhân bất khả kháng được cơ quan có thẩm quyền công bố sẽ không bị coi là trốn đóng, nếu nộp hồ sơ chứng minh hợp lệ cho cơ quan BHXH trước ngày 25 của tháng có văn bản đôn đốc.
Nghị định 274/2025 sẽ có hiệu lực từ ngày 30/11/2025, nhằm siết chặt kỷ luật tài chính, đảm bảo quyền lợi người lao động và tăng tính răn đe đối với hành vi chậm hoặc trốn đóng BHXH.
Theo số liệu từ BHXH Việt Nam, tính đến hết tháng 9/2025, cả nước có gần 19,9 triệu người tham gia BHXH, tăng gần 800.000 người so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, BHXH bắt buộc đạt gần 17,7 triệu người và BHXH tự nguyện hơn 2,13 triệu người.
Số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đạt hơn 16 triệu người, tăng hơn 694.000 người so với cùng kỳ. Trong 9 tháng, hệ thống BHXH đã chi trả chế độ cho hơn 144.000 người hưởng hưu hàng tháng, hơn 5,3 triệu lượt người hưởng chế độ ốm đau, gần 982.000 người hưởng thai sản và hơn 587.000 người nhận trợ cấp thất nghiệp.
Đáng chú ý, số người rút BHXH một lần giảm tới 23% so với năm 2024, phản ánh sự cải thiện nhận thức và niềm tin của người lao động đối với chính sách an sinh xã hội.