Tên lửa có đầu đạn nặng 30 kg, khả năng xuyên giáp – nổ phá cực mạnh, vô hiệu hóa loạt tàu chiến dưới 500 tấn
Sau 11 năm phát triển, tên lửa này chính thức trở thành vũ khí chống hạm chủ lực của lực lượng hải quân Anh.
Từ dự án hợp tác đến vũ khí chủ lực trên tàu sân bay
Sau hơn một thập kỷ phát triển, Sea Venom hay còn gọi là Anti-Navire Léger (ANL) đã chính thức bước vào biên chế của Hải quân Hoàng gia Anh, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong chương trình tên lửa chống hạm thế hệ mới do tập đoàn MBDA phát triển.
Bắt đầu từ năm 2014 trong khuôn khổ chương trình Future Anti-Surface Guided Weapon (FASGW), Sea Venom được thiết kế để thay thế các dòng tên lửa lỗi thời như Sea Skua (Anh) và AS.15 TT (Pháp). Ban đầu đây là dự án hợp tác song phương Anh–Pháp, song đến năm 2020, Pháp rút lui vì khó khăn ngân sách, để Anh tiếp tục dẫn dắt đến đích.
MBDA – liên doanh giữa Airbus, BAE Systems và Leonardo đã đầu tư mạnh mẽ vào dự án. Từ những thử nghiệm đầu tiên năm 2017 trên trực thăng Airbus AS365 Dauphin và AS565 Panther, đến năm 2025, Sea Venom đã trải qua hàng loạt bài thử khắc nghiệt, chứng minh tính ổn định, độ chính xác và khả năng sẵn sàng chiến đấu.
Trong Chiến dịch Highmast 2025, một phần của nhóm tàu sân bay HMS Prince of Wales, Sea Venom được triển khai thực chiến lần đầu tiên với tư cách vũ khí chiến đấu sẵn sàng (IOC). Từ đó, nó chính thức trở thành vũ khí chủ lực của Hạm đội Không quân Hoàng gia Anh (Fleet Air Arm).
Hành trình này không hề dễ dàng. Sau giai đoạn phát triển bị trì hoãn suốt 4 năm, tháng 10/2024 đã trở thành bước ngoặt: trực thăng Wildcat HMA2 phóng thành công Sea Venom tại bãi thử Aberporth (QinetiQ), tiêu diệt hoàn hảo mục tiêu giả lập bằng container nóng. Thiếu tá Robert Kennington của Phi đội 744 NAS mô tả vụ bắn là “hoàn hảo từ khâu vận hành đến độ chính xác”.
Tháng 9/2025, trong Operation Highmast, bốn chiếc Wildcat từ Phi đội 815 NAS (đóng trên HMS Prince of Wales, HMS Dauntless và tàu Na Uy HNoMS Roald Amundsen) đã đồng loạt mang theo Sea Venom.
Cấu trúc gọn nhẹ, công nghệ hiện đại, độ chính xác vượt trội
Sea Venom được mệnh danh là “tên lửa nhỏ nhưng có võ”. Với trọng lượng chỉ 110–120 kg, chiều dài 2,5 m, đường kính 200 mm, nó đủ nhỏ để tích hợp linh hoạt trên trực thăng Wildcat HMA2 – mỗi chiếc mang tối đa 4 quả.
Tên lửa có tầm bắn vượt 20 km, tốc độ cao dưới âm thanh (high subsonic), cho phép tấn công ngoài tầm quan sát trực tiếp. Đầu đạn nặng 30 kg tích hợp khả năng xuyên giáp – nổ phá – tạo mảnh, đủ sức vô hiệu hóa tàu hộ tống, tàu tuần tra dưới 500 tấn hoặc phá hủy các bộ phận trọng yếu của tàu lớn như radar, cầu chỉ huy, hay trung tâm điều khiển.
Cốt lõi của Sea Venom nằm ở hệ thống dẫn đường hiện đại, sử dụng đầu dò hồng ngoại không làm lạnh (IIR) với xử lý hình ảnh tiên tiến – cho phép phân biệt mục tiêu thật, giả trong môi trường phức tạp như cảng biển hoặc cụm tàu nhỏ. Liên kết dữ liệu hai chiều giúp phi công điều chỉnh quỹ đạo bay hoặc đổi mục tiêu ngay trong khi đang tấn công, nhờ chế độ operator-in-the-loop. Tên lửa có thể hoạt động linh hoạt ở hai chế độ:
“Bắn và quên” (fire-and-forget): tự động khóa, bay và tiêu diệt mục tiêu mà không cần can thiệp.
Bay sát mặt nước chỉ 2m (sea-skimming) để tránh radar, hoặc tấn công bổ nhào từ trên cao, tối ưu theo từng tình huống chiến thuật.
Sự linh hoạt này giúp trực thăng Wildcat HMA2 có thể tấn công cùng lúc nhiều mục tiêu hoặc tập trung hỏa lực vào một tàu lớn. Kết hợp cùng tên lửa Martlet (dành cho mục tiêu nhỏ), Sea Venom tạo thành “cặp đôi hoàn hảo” cho trực thăng tác chiến, giúp hạm đội Anh phục hồi năng lực chống hạm độc lập sau khi Sea Skua ngừng hoạt động từ năm 2017.
Ngoài ra, Sea Venom được tích hợp với radar AESA Seaspray 7400E – công nghệ tương tự trên các máy bay tuần thám hiện đại – giúp phát hiện, phân loại và khóa mục tiêu từ xa. Điều này cho phép Anh duy trì năng lực răn đe tầm gần và tầm trung cho các nhóm tàu sân bay, mà không cần phụ thuộc vào tàu ngầm hoặc tiêm kích mang tên lửa Harpoon.
Với khả năng phóng nhanh – diệt gọn – chi phí thấp, Sea Venom được xem là bước tiến chiến thuật mới của châu Âu trong đối phó các mối đe dọa ven bờ, đặc biệt ở khu vực có địa hình phức tạp hoặc chiến hạm cỡ nhỏ.