Chuẩn bị vận hành chính thức sàn giao dịch carbon trong nước
Sàn giao dịch carbon trong nước đang được hoàn tất các điều kiện để vận hành chính thức, từ hàng hóa giao dịch, hệ thống đăng ký quốc gia đến cơ chế lưu ký, thanh toán và giám sát.
Thực hiện Nghị định số 29/2026/NĐ-CP ngày 19/1/2026 của Chính phủ và chỉ đạo của Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã chỉ đạo Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) phối hợp với các cơ quan liên quan chuẩn bị điều kiện đưa sàn giao dịch carbon trong nước vào vận hành.
Đến nay, các nội dung về hành lang pháp lý, quy chế nghiệp vụ, hàng hóa giao dịch, hệ thống công nghệ thông tin và cơ chế thanh toán cơ bản đã hoàn tất, bảo đảm điều kiện để thị trường đi vào hoạt động theo lộ trình được phê duyệt.
Hoàn thiện quy chế vận hành và hàng hóa giao dịch
Theo nhiệm vụ được giao tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, Bộ Tài chính đã ban hành thông tư hướng dẫn giám sát giao dịch trên sàn giao dịch carbon, đồng thời quy định chế độ báo cáo của Sở Giao dịch Chứng khoán và VSDC.
Trên cơ sở đó, UBCKNN đã chỉ đạo VNX, HNX và VSDC xây dựng, ban hành các quy chế nghiệp vụ phục vụ vận hành sàn. Hệ thống văn bản và quy trình nghiệp vụ được hoàn thiện nhằm tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động giao dịch, lưu ký, thanh toán và giám sát thị trường.
Về hàng hóa giao dịch, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 263/QĐ-TTg ngày 9/2/2026 phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm giai đoạn 2025 - 2026. Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phân bổ thí điểm hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho 110 cơ sở.
Danh sách 110 cơ sở được chọn thí điểm giao hạn ngạch giảm phát thải dựa trên ba tiêu chí:
- Thứ nhất, các cơ sở thuộc nhóm bắt buộc kiểm kê khí nhà kính theo quy định hiện hành.
- Thứ hai, cơ sở đã vận hành thương mại trước năm 2022 nhằm đảm bảo có đủ chuỗi dữ liệu phát thải liên tục trong ba năm.
- Thứ ba, nhà máy thuộc các công đoạn sản xuất có cường độ phát thải lớn nhất.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng ban hành Thông tư số 11/2026/TT-BNNMT ngày 13/2/2026 quy định việc quản lý, vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Đây là nền tảng để quản lý thông tin, đăng ký quyền sở hữu và phục vụ giao dịch các loại hàng hóa trên sàn.
Cục Biến đổi khí hậu, VNX, HNX và VSDC đã ký biên bản phối hợp, thống nhất quy trình trao đổi dữ liệu, đối soát thông tin và xử lý sự cố trong quá trình vận hành.
Hạ tầng công nghệ và thanh toán đã được kiểm thử
Hệ thống giao dịch tại HNX, hệ thống lưu ký và thanh toán tại VSDC cùng Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon đã được kết nối đồng bộ.
Trong tháng 5 và tháng 6/2026, các đơn vị đã tổ chức kiểm thử nội bộ và kiểm thử toàn thị trường với sự tham gia của các thành viên liên quan. Kết quả cho thấy việc kết nối giữa hệ thống đăng ký quốc gia, hệ thống giao dịch, lưu ký và thanh toán diễn ra ổn định; các quy trình nghiệp vụ và trao đổi dữ liệu đáp ứng yêu cầu vận hành.
UBCKNN cũng đã hoàn thành việc lựa chọn ngân hàng thanh toán phục vụ hoạt động của sàn giao dịch carbon trong nước theo quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP. Ngân hàng thanh toán được lựa chọn phải đáp ứng các yêu cầu về năng lực tài chính, công nghệ và nghiệp vụ.
Song song với công tác chuẩn bị hạ tầng, các đơn vị thuộc Bộ Tài chính đã phối hợp tổ chức hội nghị, hội thảo và chương trình tập huấn nhằm phổ biến quy định pháp luật, quy trình nghiệp vụ và cơ chế vận hành thị trường tới các tổ chức, cá nhân liên quan.
Trên cơ sở các điều kiện đã được chuẩn bị, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức lễ khai trương sàn giao dịch carbon trong nước vào ngày 29/6/2026.
Việc đưa sàn giao dịch carbon vào vận hành được xem là một bước trong quá trình hình thành thị trường các-bon tại Việt Nam, tạo thêm công cụ để doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời hỗ trợ mục tiêu chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.