Bắc Ninh hình thành 6 vùng phát triển: Vùng Gia Bình mang ý nghĩa chiến lược; Hiệp Hòa, Lục Ngạn phát triển công nghiệp sạch, du lịch sinh thái
Bắc Ninh đang xây dựng chiến lược phát triển đô thị theo vùng, theo các trục động lực tăng trưởng và gắn với hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược.
Bắc Ninh phát triển mô hình đô thị đa cực
Theo định hướng phát triển mới, Bắc Ninh lựa chọn mô hình đô thị đa cực với 12 đô thị loại II làm hạt nhân tăng trưởng. Các đô thị này gồm Kinh Bắc, Bắc Giang, Từ Sơn, Tiên Du, Yên Phong, Quế Võ, Gia Thuận, Hiệp Hòa, Tân Yên - Yên Thế, Lạng Giang - Lục Nam, Lục Ngạn và Sơn Động.
Mô hình đa cực được kỳ vọng giúp tỉnh tránh tình trạng phát triển tập trung quá mức vào một khu vực trung tâm, đồng thời khai thác tốt hơn thế mạnh riêng của từng vùng. Trong bối cảnh tỉnh đang hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, việc tổ chức mạng lưới đô thị theo các cực tăng trưởng sẽ tạo nền tảng để phân bổ dân cư, hạ tầng, dịch vụ và nguồn lực đầu tư hợp lý hơn.
Dự báo đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa của Bắc Ninh sẽ đạt khoảng 65%, cao hơn mức bình quân của vùng đồng bằng sông Hồng. Đây là chỉ tiêu phản ánh tốc độ chuyển dịch mạnh mẽ của tỉnh từ không gian công nghiệp - nông thôn sang không gian đô thị - dịch vụ - công nghiệp hiện đại.
Trong cấu trúc phát triển, tỉnh định hướng hình thành 6 vùng kinh tế - xã hội gắn với các cực đô thị chuyên biệt. Vùng trung tâm Bắc Giang - Kinh Bắc tiếp tục giữ vai trò đầu tàu về công nghiệp công nghệ cao, thương mại, dịch vụ và đổi mới sáng tạo. Đây sẽ là khu vực tập trung các trung tâm tài chính, logistics, giáo dục - đào tạo và dịch vụ chất lượng cao của toàn tỉnh.
Đối với vùng đô thị Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Bắc Ninh xác định đây là cực tăng trưởng mới mang ý nghĩa chiến lược. Không gian xung quanh sân bay được định hướng phát triển thành đô thị sân bay hiện đại, trung tâm logistics hàng không, công nghiệp công nghệ cao và thương mại quốc tế.
Các vùng Hiệp Hòa, Tân Yên - Yên Thế, Lạng Giang - Lục Nam, Lục Ngạn - Sơn Động sẽ phát huy lợi thế về công nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao, logistics và du lịch sinh thái. Sự khác biệt về điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý và thế mạnh kinh tế của từng khu vực được kỳ vọng sẽ tạo nên mạng lưới đô thị bổ trợ lẫn nhau, thay vì cạnh tranh trực tiếp.
Hạ tầng chiến lược mở rộng không gian phát triển
Bắc Ninh là điểm kết nối của các tuyến quốc lộ 1A, quốc lộ 18, các tuyến cao tốc, đường vành đai vùng Thủ đô và trong tương lai là tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh. Hệ thống hạ tầng này tạo điều kiện để Bắc Ninh mở rộng không gian phát triển đô thị theo các trục giao thông chiến lược.
Thực tế tại các phường, xã như Nếnh, Quế Võ, Từ Sơn, Yên Phong đang cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp trong nhiều năm qua đã kéo theo nhu cầu lớn về nhà ở, thương mại, dịch vụ và hạ tầng xã hội. Các khu đô thị, khu dân cư mới được hình thành, góp phần thay đổi diện mạo địa phương và thu hút ngày càng nhiều lao động, chuyên gia đến sinh sống, làm việc.
Ngoài ra, dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được đánh giá sẽ tạo bước ngoặt đối với quá trình đô thị hóa của tỉnh trong những năm tới. Những tín hiệu thị trường đã xuất hiện ngay từ giai đoạn đầu triển khai dự án, khi nhiều nhà đầu tư trong lĩnh vực logistics, kho bãi, thương mại, dịch vụ bắt đầu tìm hiểu cơ hội phát triển tại khu vực này.
Các tuyến giao thông kết nối sân bay với Hà Nội, Hải Phòng và các khu công nghiệp trọng điểm của tỉnh đang được đẩy nhanh tiến độ đầu tư, tạo tiền đề hình thành chuỗi dịch vụ logistics hàng không trong tương lai.
Tuy nhiên, để động lực từ hạ tầng chiến lược phát huy hiệu quả, tỉnh cần kiểm soát chặt quá trình đô thị hóa quanh các đầu mối giao thông lớn. Việc phát triển nhà ở, thương mại, kho bãi, dịch vụ và công nghiệp cần được đặt trong quy hoạch thống nhất, tránh phát triển tự phát, gây áp lực lên giao thông, môi trường và hạ tầng xã hội.
Trong giai đoạn tới, thách thức của Bắc Ninh không chỉ là mở rộng số lượng đô thị, mà còn là nâng chất lượng đô thị. Điều này đòi hỏi quy hoạch phải đi trước một bước, hạ tầng giao thông phải được kết nối đồng bộ, các khu công nghiệp phải gắn với nhà ở và dịch vụ, còn các đô thị mới phải có đủ không gian công cộng, hạ tầng xã hội và khả năng thích ứng với tốc độ tăng dân số.