Việt Nam cần mở thêm kênh vốn mới để duy trì đà tăng trưởng

Chia sẻ bên lề Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế TP HCM (VIFC - HCMC) cho rằng, Việt Nam vẫn còn dư địa duy trì đà tăng trưởng trong năm nay, song mục tiêu tăng trưởng cao sẽ chịu nhiều thách thức từ biến động địa chính trị, giá năng lượng, chính sách lãi suất của FED và các rào cản thương mại mới.

Theo ông Huân, trong bối cảnh nguồn lực tín dụng có giới hạn, điều quan trọng là phải điều hướng dòng vốn vào khu vực sản xuất, kinh doanh và kinh tế thực, đồng thời mở thêm các kênh huy động vốn mới thông qua Trung tâm Tài chính Quốc tế TP HCM, trái phiếu xanh, fintech và các sản phẩm tài chính đổi mới.

Triển vọng tăng trưởng của Việt Nam

Phóng viên: Thưa ông, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị, giá năng lượng và chính sách lãi suất của FED, ông đánh giá thế nào về triển vọng tăng trưởng của Việt Nam trong quý II và cả năm 2026?

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Rất khó để dự báo chính xác con số tăng trưởng kinh tế quý II trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, nếu nhìn từ đà tăng trưởng tương đối tích cực của quý I, tôi cho rằng quý II vẫn có thể đạt mức tăng trưởng đáng khích lệ.

Dù vậy, mục tiêu tăng trưởng 10% là thách thức khá lớn. Kinh tế thế giới và trong nước đều đang đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là các cú sốc liên quan đến năng lượng và căng thẳng địa chính trị leo thang. Những yếu tố này có thể tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào, thương mại quốc tế, lạm phát và tâm lý đầu tư.

Căng thẳng địa chính trị đã và đang tạo tác động tiêu cực đến kinh tế thế giới và Việt Nam. Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn, nhập khẩu nhiều nguyên vật liệu để phục vụ sản xuất và xuất khẩu. Khi giá hàng hóa toàn cầu tăng, nhất là năng lượng và nguyên liệu đầu vào, kim ngạch nhập khẩu có thể tăng mạnh, dẫn tới tình trạng nhập siêu.

Vấn đề đáng lưu ý là nếu nhập khẩu tăng do giá nguyên vật liệu tăng, trong khi xuất khẩu bị hạn chế bởi nhu cầu thế giới hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng, áp lực sẽ lan sang tỷ giá và lạm phát trong nước.

Từ nay đến cuối năm, diễn biến này phụ thuộc khá lớn vào tình hình xung đột và chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu căng thẳng sớm hạ nhiệt, các bên đạt được thỏa thuận hòa bình và các tuyến vận tải, đặc biệt là eo biển Hormuz, không bị phong tỏa, tình hình kinh tế thế giới có thể cải thiện. Ngược lại, nếu xung đột kéo dài, tác động đến tổng cung toàn cầu sẽ lớn hơn, kéo theo áp lực giá năng lượng, hàng hóa cơ bản và lạm phát.

Một biến số khác là chính sách lãi suất của FED. Khi lạm phát tại Mỹ vẫn ở mức cao, khả năng FED giữ nguyên lãi suất hoặc thậm chí cân nhắc tăng lãi suất vẫn cần được tính đến. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến dư địa điều hành chính sách tiền tệ của Việt Nam.

Nếu FED duy trì mặt bằng lãi suất cao, Việt Nam sẽ không còn nhiều dư địa để giảm lãi suất trong nước. Thậm chí, trong một số thời điểm, cơ quan điều hành có thể phải cân nhắc yếu tố ổn định vĩ mô, tỷ giá và dòng vốn. Thực tế thời gian qua, hệ thống ngân hàng thương mại cũng đã có thời điểm tăng lãi suất tương đối mạnh trước khi Ngân hàng Nhà nước có động thái can thiệp.

Đối với thị trường chứng khoán, mặt bằng lãi suất toàn cầu cao thường làm giảm "khẩu vị" rủi ro của nhà đầu tư. Tuy nhiên, nếu kinh tế trong nước duy trì ổn định, lạm phát được kiểm soát và dòng vốn được dẫn vào khu vực sản xuất hiệu quả, thị trường vẫn có cơ sở để phân hóa tích cực.

Phóng viên: Trong bối cảnh xuất hiện nhập siêu, vòng quay tiền chậm lại và Mỹ đề xuất áp thuế bổ sung với hàng hóa Việt Nam, theo ông đâu là giải pháp để duy trì động lực tăng trưởng và bảo vệ khu vực sản xuất, xuất khẩu?

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Điểm nghẽn hiện nay đến từ cả yếu tố bên ngoài lẫn bên trong. Tình hình kinh tế thế giới còn nhiều bất định, chuỗi cung ứng chưa hoàn toàn ổn định, trong khi các vấn đề liên quan đến xuất nhập khẩu và thương mại trực tiếp ảnh hưởng đến dòng vốn trong nền kinh tế.

Khi doanh nghiệp gặp khó trong đơn hàng, chi phí đầu vào tăng hoặc dòng tiền xuất khẩu chậm lại, vòng quay tiền cũng bị ảnh hưởng. Đây là lý do chính sách tín dụng và điều hành vĩ mô cần rất thận trọng, vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát rủi ro lạm phát và tỷ giá.

Về câu chuyện Mỹ đề xuất áp thuế bổ sung 12% đối với Việt Nam, đây không phải là vấn đề hoàn toàn mới. Trước đây, Việt Nam từng đối mặt với nhiều biện pháp phòng vệ thương mại từ các thị trường lớn. Nếu mức thuế bổ sung này được áp dụng, tác động chắc chắn sẽ có, nhưng mức thuế 12% không phải quá cao nếu so với một số đối thủ cạnh tranh khác.

Điều quan trọng hơn là giải pháp dài hạn. Việt Nam cần tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tránh phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường, trong đó có Mỹ. Đồng thời, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, chuyển từ các khâu có giá trị gia tăng thấp lên những nấc thang giá trị cao hơn.

Nếu vẫn chủ yếu dựa vào gia công và lợi thế chi phí thấp, Việt Nam sẽ dễ bị tổn thương trước các rào cản thuế quan. Nhưng nếu nâng được hàm lượng công nghệ, năng lực thiết kế, thương hiệu và giá trị nội địa trong sản phẩm, khả năng chống chịu sẽ tốt hơn.

Về tín dụng, nhu cầu vốn để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số là rất lớn. Theo tính toán, để có 1 đồng tăng trưởng kinh tế, nền kinh tế thường cần khoảng 2-2,5 đồng tăng trưởng tín dụng. Nếu đặt mục tiêu tăng trưởng GDP khoảng 10%, tăng trưởng tín dụng có thể cần lên tới khoảng 20%.

Trong khi đó, mức định hướng tín dụng khoảng 15% tạo ra áp lực không nhỏ. Vì vậy, dòng vốn cần được điều hướng vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và kinh tế thực, thay vì chảy mạnh vào các kênh đầu tư rủi ro.

Các ngành thiết yếu, phục vụ sản xuất, xuất khẩu và nhu cầu cơ bản của nền kinh tế có thể duy trì tốc độ tốt hơn. Ngược lại, các lĩnh vực có tính đầu cơ cao hoặc không thiết yếu, trong đó có một số phân khúc bất động sản, có thể gặp khó hơn nếu dòng tín dụng bị kiểm soát chặt.

Nói cách khác, trong bối cảnh nguồn lực có giới hạn, ưu tiên quan trọng nhất là phân bổ vốn vào nơi tạo ra giá trị thực, hỗ trợ sản xuất, xuất khẩu, việc làm và năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Kênh huy động vốn mới nào sắp được mở ra?

Phóng viên: Bên cạnh tín dụng ngân hàng, Trung tâm Tài chính Quốc tế TP HCM đang được kỳ vọng mở thêm kênh huy động vốn mới. Ông có thể chia sẻ những diễn biến mới nhất và các nhóm sản phẩm ưu tiên của trung tâm?

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Hiện chúng tôi đang chờ quy chế chính thức được thông qua để có thể tiến hành cấp phép cho các thành viên. Số lượng định chế tài chính trong và ngoài nước đang quan tâm đến Trung tâm Tài chính Quốc tế TP HCM là rất lớn.

Trong 6 tháng qua, chúng tôi đã ra mắt một số hệ sinh thái tài chính quan trọng. Tháng 2, tại Singapore Airshow, hệ sinh thái tài chính hàng không được giới thiệu với số vốn cam kết khoảng 6,1 tỷ USD. Đến tháng 4, hệ sinh thái fintech và các cơ chế thử nghiệm sandbox cũng được ra mắt.

Ngày 21/5, chúng tôi tiếp tục ra mắt hệ sinh thái tài chính hàng hải. TP HCM có hệ thống cảng biển lớn, nhưng hiện nhiều dòng tiền tài chính liên quan đến hoạt động hàng hải vẫn đang chảy về các trung tâm như Singapore hoặc Hong Kong. Mục tiêu của chúng tôi là từng bước kéo các dòng giao dịch này về Việt Nam.

Sắp tới, khi Luật Đô thị đặc biệt của TP HCM được ban hành, dự kiến vào cuối tháng 7, chính quyền địa phương có thể phát hành trái phiếu quốc tế hoặc ủy quyền cho các doanh nghiệp nhà nước phát hành để huy động vốn phát triển hạ tầng và trái phiếu xanh.

Về thủ tục tham gia, quy trình cấp phép sẽ được thiết kế rõ ràng hơn. Có thể chia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất là các lĩnh vực có điều kiện, gồm ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm. Các tổ chức thuộc nhóm này phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Nhóm thứ hai là các lĩnh vực không có điều kiện hoặc ít ràng buộc hơn, như fintech và các dịch vụ hỗ trợ. Với nhóm này, cơ chế một cửa và cấp phép trực tuyến sẽ được áp dụng nhằm tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp. Mục tiêu là vừa đảm bảo an toàn hệ thống, vừa giảm chi phí thủ tục, giúp các tổ chức có năng lực nhanh chóng tham gia hệ sinh thái tài chính mới.

Theo đó, Trung tâm Tài chính Quốc tế TP HCM sẽ ưu tiên 4 nhóm sản phẩm. Thứ nhất là các loại hình quỹ đầu tư. Thứ hai là trái phiếu quốc tế và trái phiếu xanh. Thứ ba là sở giao dịch hàng hóa, trong đó ưu tiên nông sản. Thứ tư là fintech và đổi mới sáng tạo.

Đây là những nhóm sản phẩm có thể tạo khác biệt cho trung tâm tài chính, đồng thời gắn với các lợi thế thực tế của Việt Nam như sản xuất nông nghiệp, nhu cầu vốn cho hạ tầng, chuyển đổi xanh và sự phát triển nhanh của công nghệ tài chính.

Nhìn rộng hơn, triển vọng kinh tế Việt Nam vẫn tích cực, nhưng không thể chủ quan. Mục tiêu tăng trưởng cao cần được đặt trong bối cảnh nhiều biến số bên ngoài còn phức tạp: lạm phát toàn cầu, giá năng lượng, căng thẳng địa chính trị, chính sách lãi suất của FED và các rào cản thương mại.

Trong nước, điều quan trọng là duy trì ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, điều hướng tín dụng vào khu vực sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Về dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục thay đổi cấu trúc tăng trưởng, tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị có giá trị gia tăng cao, đồng thời phát triển các kênh huy động vốn mới như Trung tâm Tài chính Quốc tế, trái phiếu xanh và các sản phẩm tài chính đổi mới.

Nếu làm được điều đó, Việt Nam không chỉ ứng phó tốt hơn với các cú sốc bên ngoài, mà còn có thêm nền tảng để duy trì tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Minh Anh