Một mặt hàng tỷ đô của Việt Nam đang được Trung Quốc săn đón, xuất khẩu vượt 4,6 tỷ USD sau 5 tháng
Nhu cầu nhập khẩu tăng mạnh từ Trung Quốc và Hong Kong giúp một mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam đạt 4,67 tỷ USD sau 5 tháng đầu năm 2026.
Trung Quốc trở thành động lực tăng trưởng lớn nhất của thủy sản Việt Nam
Ngành thủy sản Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu phục hồi tích cực trong năm 2026 khi nhu cầu từ nhiều thị trường quốc tế dần cải thiện. Đáng chú ý nhất là sự bứt phá của thị trường Trung Quốc đại lục và Hong Kong giúp kim ngạch xuất khẩu toàn ngành vượt mốc 4,67 tỷ USD chỉ sau 5 tháng đầu năm.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong 5 tháng đầu năm tăng 11% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong bối cảnh nhiều ngành hàng nông sản vẫn đối mặt với áp lực giá cả và biến động thương mại toàn cầu, kết quả này được xem là tín hiệu tích cực đối với ngành thủy sản.
Trung Quốc đại lục và Hong Kong tiếp tục giữ vai trò là thị trường tăng trưởng mạnh nhất. Tổng kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này đạt khoảng 1,2 tỷ USD, tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước. Đây cũng là mức tăng cao nhất trong nhóm các thị trường xuất khẩu chủ lực của thủy sản Việt Nam.
Nhu cầu gia tăng đối với các mặt hàng như tôm, cá tra, cua ghẹ, nhuyễn thể và nhiều sản phẩm thủy sản giá trị cao đã giúp doanh nghiệp trong nước mở rộng đơn hàng. Sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế Trung Quốc cùng xu hướng tiêu dùng thực phẩm chất lượng cao đang tạo thêm dư địa tăng trưởng cho thủy sản Việt Nam.
Trong khi đó, một số thị trường truyền thống lại có diễn biến trái chiều. Xuất khẩu sang Mỹ giảm 10%, chỉ còn 689 triệu USD do ảnh hưởng của các biện pháp phòng vệ thương mại và sức mua chưa thực sự phục hồi. Thị trường Liên minh châu Âu (EU) cũng giảm 2,2%, xuống còn hơn 435 triệu USD.
Bù lại, khu vực ASEAN tăng trưởng 16,8%, Hàn Quốc tăng 4% và Nhật Bản tăng nhẹ 0,4%, góp phần giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào một vài thị trường lớn.
Tôm và cá tra tiếp tục là hai "đầu tàu" xuất khẩu
Trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản hiện nay, tôm và cá tra vẫn là hai ngành hàng đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng chung.
Tôm tiếp tục giữ vị trí số một với kim ngạch đạt khoảng 1,9 tỷ USD sau 5 tháng, tăng 11,5% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước.
Động lực tăng trưởng đến từ nhu cầu phục hồi tại các thị trường châu Á, sự gia tăng xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc cũng như xu hướng tiêu dùng các sản phẩm tôm chế biến có giá trị gia tăng cao.
Tuy nhiên, ngành tôm vẫn đang đối mặt không ít thách thức. Nhiều quốc gia đối thủ như Ecuador, Ấn Độ và Indonesia tiếp tục duy trì lợi thế về giá bán. Bên cạnh đó, các vụ việc liên quan đến thuế chống bán phá giá và các biện pháp phòng vệ thương mại tại Mỹ vẫn là áp lực lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam.
Đối với cá tra, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 905 triệu USD, tăng 12,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng trên thế giới suy giảm, đặc biệt là sản lượng cá minh thái tại nhiều khu vực giảm mạnh, cá tra Việt Nam đang tận dụng tốt cơ hội để mở rộng thị phần.
Lợi thế giá thành cạnh tranh cùng nguồn cung ổn định giúp cá tra tiếp tục được nhiều thị trường lựa chọn. Trung Quốc, ASEAN, Trung Đông và một số thị trường mới nổi được đánh giá là những điểm đến giàu tiềm năng của sản phẩm này trong thời gian tới.
Bên cạnh hai ngành hàng chủ lực, nhiều mặt hàng khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng chú ý. Xuất khẩu mực và bạch tuộc đạt 304 triệu USD, tăng 18%; cua ghẹ và các loại giáp xác khác đạt 160 triệu USD, tăng 19%; nhuyễn thể có vỏ đạt 122 triệu USD, tăng gần 23%.
Ngược lại, cá ngừ là một trong số ít mặt hàng giảm tốc khi kim ngạch chỉ đạt 372 triệu USD, giảm 6% do thiếu nguyên liệu và các yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc.
Mục tiêu 12 tỷ USD vẫn rộng cửa nhưng còn nhiều thách thức
Theo đánh giá của VASEP, triển vọng xuất khẩu thủy sản năm 2026 vẫn khá tích cực nếu các động lực tăng trưởng hiện nay tiếp tục được duy trì.
Trong kịch bản thuận lợi, xuất khẩu thủy sản cả năm có thể tăng từ 8-10%, qua đó vượt mốc 12 tỷ USD. Động lực chính sẽ đến từ sự phục hồi nhu cầu tại Trung Quốc, khả năng duy trì lợi thế cạnh tranh của cá tra và những cải thiện về chất lượng, chế biến sâu đối với ngành tôm.
Ngoài ra, các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP hay UKVFTA tiếp tục mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường và gia tăng sức cạnh tranh.
Tuy nhiên, ngành thủy sản vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn trong nửa cuối năm. Chi phí logistics còn ở mức cao, nguồn nguyên liệu chưa thực sự ổn định, trong khi các quy định về truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và chống khai thác bất hợp pháp (IUU) ngày càng khắt khe.
Đặc biệt, việc Trung Quốc áp dụng nhiều quy định mới về đăng ký doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm theo Lệnh 280 đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các doanh nghiệp muốn duy trì đà tăng trưởng tại thị trường tỷ dân.
Trong bối cảnh đó, giới chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư vào vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng tỷ lệ chế biến sâu và xây dựng thương hiệu để tận dụng tốt hơn các cơ hội từ thị trường quốc tế.
Với nền tảng tăng trưởng hiện tại, cùng sự phục hồi của nhu cầu tiêu dùng toàn cầu, mục tiêu xuất khẩu thủy sản vượt 12 tỷ USD trong năm 2026 vẫn được đánh giá là khả thi nếu ngành tiếp tục duy trì được đà tăng trưởng trong những tháng còn lại.