Nông dân Lào Cai mở hướng làm ăn mới
Một giống cây đang mở ra hướng sản xuất mới cho nông dân Trấn Yên, tỉnh Lào Cai.
Mô hình cây trồng mới cho người nông dân Trấn Yên
Tại xã Trấn Yên (tỉnh Lào Cai), những đầm sen bắt đầu nở hoa sau thời gian xuống giống khảo nghiệm, tạo nên diện mạo mới cho khu vực đất trũng vốn nhiều năm canh tác kém hiệu quả. Với người nông dân địa phương, sự xuất hiện của cây sen không chỉ làm thay đổi cảnh quan đồng ruộng, mà còn gợi mở một hướng sản xuất khác trên những diện tích lâu nay khó phát huy giá trị.
Trước đây, phần lớn diện tích đất trũng tại Trấn Yên chủ yếu được sử dụng để trồng lúa. Tuy nhiên, do địa hình thấp, thường xuyên bị ngập úng sau các đợt mưa lớn và lũ lụt, việc canh tác gặp nhiều bất lợi. Có thời điểm, nước rút chậm khiến cây lúa sinh trưởng kém, năng suất không ổn định. Một số khu vực phải canh tác cầm chừng, thậm chí bị bỏ hoang do chi phí bỏ ra không tương xứng với nguồn thu.
Trong bối cảnh đó, việc đưa cây sen vào khảo nghiệm được xem là cách tiếp cận phù hợp hơn với điều kiện tự nhiên của địa phương. Thay vì cố duy trì cây trồng không còn nhiều lợi thế trên vùng đất thường xuyên ngập nước, người dân có cơ hội thử nghiệm một loại cây có khả năng thích nghi tốt hơn, đồng thời tạo ra nhiều dòng sản phẩm trên cùng diện tích canh tác.
Mô hình hiện được triển khai với 5 nhóm giống sen, gồm sen lấy hoa, sen lấy hạt, sen lấy ngó, sen lấy củ và sen lấy lá. Đây là điểm đáng chú ý, bởi cây sen không chỉ cho một sản phẩm đơn lẻ. Từ hoa, hạt, ngó, củ đến lá sen đều có thể khai thác, chế biến và tiêu thụ trên thị trường. Cách làm này giúp người nông dân có thêm lựa chọn trong sản xuất, giảm phụ thuộc vào một nguồn thu duy nhất.
Khi cây sen mở thêm sinh kế cho nông dân
Điểm mới của mô hình trồng sen tại Trấn Yên không chỉ nằm ở việc chuyển đổi cây trồng, mà còn ở tư duy khai thác giá trị trên vùng đất khó. Với cây sen, khu vực đất trũng vốn là bất lợi trong sản xuất lúa lại trở thành điều kiện phù hợp để phát triển một mô hình nông nghiệp khác.
Nếu được tổ chức tốt, cây sen có thể mang lại nguồn thu từ nhiều hướng. Hoa sen phục vụ nhu cầu trang trí, chụp ảnh, trải nghiệm; hạt sen, ngó sen, củ sen có thể dùng làm thực phẩm; lá sen có thể khai thác cho chế biến hoặc các sản phẩm phụ trợ. Chính khả năng tận dụng gần như toàn bộ cây sen giúp mô hình có dư địa phát triển theo hướng nông nghiệp đa giá trị, thay vì chỉ dừng lại ở chuyển đổi cây trồng thông thường.
Bên cạnh hiệu quả kinh tế, vùng trồng sen còn góp phần tạo cảnh quan sinh thái cho nông thôn. Khi sen nở rộ, những diện tích từng bị xem là khó canh tác có thể trở thành điểm đến tham quan, trải nghiệm và chụp ảnh. Đây là yếu tố có thể giúp địa phương kết hợp sản xuất nông nghiệp với dịch vụ nông thôn, nếu có thêm cách tổ chức phù hợp trong thời gian tới.
Mô hình tại Trấn Yên do Hội Nông dân xã phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển hoa, cây cảnh thuộc Viện Nghiên cứu Rau quả và Hợp tác xã Sen Việt Trấn Yên triển khai. Trong quá trình thực hiện, người dân được hỗ trợ giống, vật tư nông nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật, đồng thời có cán bộ kỹ thuật trực tiếp hướng dẫn quy trình trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và theo dõi sinh trưởng của cây.
Sau thời gian triển khai, các giống sen bước đầu cho thấy khả năng sinh trưởng ổn định, thích nghi với điều kiện đất trũng và cho chất lượng sản phẩm tương đối đồng đều. Hiện tổng diện tích trồng sen trên địa bàn xã đạt khoảng 6 ha. Quy mô này chưa lớn, nhưng đủ để địa phương quan sát hiệu quả thực tế và hoàn thiện cách làm trước khi tính đến việc nhân rộng.
Trong thời gian tới, Hội Nông dân xã Trấn Yên sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị chuyên môn để định hướng phát triển vùng trồng sen theo hướng bài bản và gắn với nhu cầu thị trường. Trọng tâm không chỉ là mở rộng diện tích, mà còn là xây dựng thương hiệu sản phẩm, thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ, khuyến khích chế biến và đa dạng hóa sản phẩm từ sen.