Chứng khoán tháng 5 phân hóa rõ nét, 52 doanh nghiệp trên HOSE vượt mốc vốn hóa tỷ USD

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại tháng 5/2026 trong trạng thái phân hóa rõ nét. VN-Index vẫn giữ được sắc xanh nhẹ, nhưng áp lực bán ròng của khối ngoại và sự suy yếu ở nhiều nhóm ngành cho thấy dòng tiền đang thận trọng hơn sau nhịp tăng kéo dài từ tháng 4.

Theo số liệu từ Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM, tính đến cuối tháng 5/2026, HOSE có 52 doanh nghiệp sở hữu vốn hóa trên 1 tỷ USD. Trong đó, 5 doanh nghiệp vượt mốc 10 tỷ USD gồm Tập đoàn Vingroup, Vinhomes, Vietcombank, BIDV và VietinBank.

Quy mô vốn hóa toàn sàn tiếp tục duy trì ở mức cao. Giá trị vốn hóa cổ phiếu trên HOSE đạt 8,782 triệu tỷ đồng, tăng 0,64% so với tháng trước. Con số này tương đương 68,36% GDP năm 2025 và chiếm hơn 94,83% tổng giá trị vốn hóa cổ phiếu niêm yết toàn thị trường.

Về diễn biến chỉ số, tính đến ngày 29/5, VN-Index tăng 0,51% trong tháng 5/2026. Tuy nhiên, mức tăng này không phản ánh đầy đủ trạng thái của thị trường. VNAllshare giảm 0,69%, xuống 1.900,59 điểm, trong khi VN30 giảm 1,27%, còn 1.997,06 điểm.

Sự phân hóa thể hiện rõ ở nhóm ngành. Trong tháng, chỉ có 3 chỉ số ngành tăng điểm so với tháng 4/2026. Dẫn đầu là nhóm năng lượng với mức tăng 9,76%, tiếp theo là dịch vụ tiện ích tăng 6,86% và tài chính tăng 1,38%.

Ở chiều ngược lại, một số nhóm ngành chịu áp lực điều chỉnh đáng kể. Chỉ số tiêu dùng không thiết yếu giảm 5,42%, công nghệ thông tin giảm 5,18%, còn vật liệu xây dựng giảm 4,44%. Diễn biến này cho thấy dòng tiền không lan tỏa đồng đều, mà chỉ tập trung vào một số nhóm có câu chuyện riêng.

Giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục là điểm trừ lớn. Trong tháng 5/2026, tổng giá trị giao dịch của khối ngoại chiếm 11,47% toàn thị trường. Tuy nhiên, nhóm này bán ròng hơn 18.991 tỷ đồng, tạo áp lực đáng kể lên tâm lý nhà đầu tư trong nước.

Theo Công ty Chứng khoán Nhất Việt, thị trường đang bước vào giai đoạn thử thách khả năng thích nghi của dòng tiền sau nhịp tăng trước đó. Đơn vị này cho rằng cấu trúc nền giá hiện tại bắt đầu bộc lộ sự lỏng lẻo khi chỉ số liên tục đánh mất các vùng hỗ trợ ngắn hạn, trong khi lực cầu chưa cho thấy tín hiệu cải thiện rõ ràng.

Một trong những áp lực lớn nhất vẫn đến từ hoạt động rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài. Theo VFS, trong suốt tháng 5, khối ngoại chỉ có duy nhất 1 phiên mua ròng. Điều này khiến thị trường khó duy trì nhịp tăng bền vững nếu thiếu sự hỗ trợ từ dòng tiền nội.

Trong bối cảnh đó, VFS cho rằng chiến lược phù hợp hiện nay là phòng thủ. Nhà đầu tư nên duy trì tỷ trọng cổ phiếu ở mức an toàn, khoảng 50%, hạn chế mua đuổi các mã đã tăng nóng và ưu tiên chờ giải ngân tại các vùng hỗ trợ mạnh.

Cùng quan điểm thận trọng, ông Nguyễn Văn Trúc, Giám đốc Trung tâm Phân tích Công ty CP Chứng khoán Quốc gia cho rằng trạng thái “xanh vỏ đỏ lòng” hoặc phân hóa cực đoan có thể còn kéo dài trong phần còn lại của quý II, thậm chí sang nửa đầu quý III/2026.

Theo ông Trúc, đây là giai đoạn thị trường chịu tác động đồng thời từ áp lực đáo hạn trái phiếu và rủi ro chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Vì vậy, nhà đầu tư cần chuyển sang chiến lược phòng thủ chủ động, quan sát kỹ vận động của dòng tiền thay vì chạy theo biến động ngắn hạn.

Dù vậy, cơ hội không hoàn toàn biến mất. Một số doanh nghiệp midcap có nền tảng cơ bản tốt đang bị thị trường bỏ quên và rơi về vùng định giá thấp. Tuy nhiên, việc lựa chọn cần thận trọng hơn, ưu tiên các doanh nghiệp có dòng tiền hoạt động kinh doanh dương, đủ khả năng tự duy trì trong môi trường chi phí vốn cao.

Nhà đầu tư cũng cần hạn chế rủi ro tại các doanh nghiệp vay nợ bằng USD nhưng không có công cụ phòng vệ phù hợp. Trong giai đoạn thị trường phân hóa mạnh, yếu tố dòng tiền, sức khỏe tài chính và khả năng tự chủ vốn sẽ trở thành tiêu chí quan trọng hơn so với câu chuyện tăng giá ngắn hạn.

Linh Đan