Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có thể sẽ điều chỉnh lại hướng tuyến

Khánh Hòa đề nghị điều chỉnh tuyến đường sắt tốc độ cao để bảo vệ tháp Hòa Lai

Ngày 3/6, UBND tỉnh Khánh Hòa xác nhận địa phương đã có văn bản gửi Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam ra ngoài phạm vi khu vực bảo vệ II của di tích quốc gia đặc biệt tháp Hòa Lai.

Theo UBND tỉnh Khánh Hòa, di tích kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ tháp Hòa Lai tại xã Thuận Bắc được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2016. Đây là một trong những quần thể kiến trúc Chăm cổ tiêu biểu còn được bảo tồn tương đối nguyên vẹn ở khu vực Nam Trung Bộ.

Trong quá trình lập quy hoạch, tỉnh đã rà soát hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đường sắt này. Kết quả cho thấy đoạn tuyến đi qua xã Thuận Bắc nằm trong khu vực bảo vệ II của tháp Hòa Lai, tức khu vực bao quanh hoặc tiếp giáp vùng chứa đựng các yếu tố gốc cấu thành di tích.

Theo đánh giá của tỉnh Khánh Hòa, việc bố trí công trình hạ tầng giao thông quy mô lớn trong khu vực phụ cận có nguy cơ tác động đến không gian văn hóa, lịch sử, cảnh quan, trục nhìn kiến trúc và tính toàn vẹn của di tích.

Không chỉ ảnh hưởng đến cảnh quan bên ngoài, quá trình thi công cũng có thể tạo ra tác động đến môi trường khảo cổ học. Các hoạt động xử lý nền móng, khoan cọc, thi công công trình có nguy cơ ảnh hưởng đến địa tầng khảo cổ chưa được phát lộ, cũng như các yếu tố gốc cấu thành di tích.

Bên cạnh đó, với đặc thù tải trọng động lớn, tần suất khai thác cao và vận tốc vận hành lớn, tuyến đường sắt tốc độ cao có thể phát sinh rung chấn, tiếng ồn và các tác động kỹ thuật kéo dài trong suốt quá trình thi công, khai thác. Theo UBND tỉnh Khánh Hòa, những yếu tố này có nguy cơ ảnh hưởng đến độ ổn định kết cấu, độ bền vật liệu và môi trường bảo tồn của tháp Hòa Lai.

Từ các phân tích trên, tỉnh dẫn quy định của Luật Di sản văn hóa về việc di tích được xếp hạng phải được khoanh vùng hai khu vực bảo vệ, đồng thời kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh hướng tuyến. Mục tiêu là bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông chiến lược với nhiệm vụ bảo tồn di sản văn hóa có giá trị đặc biệt.

Bài toán giải phóng mặt bằng của dự án lớn

Cùng với kiến nghị điều chỉnh hướng tuyến tại khu vực tháp Hòa Lai, Khánh Hòa cũng đang rà soát nhiều nội dung liên quan đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho "siêu" dự án đường sắt qua địa bàn tỉnh.

Trước đó, vào cuối tháng 3, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa phối hợp với các đơn vị liên quan tổng rà soát, đánh giá mức độ biến động so với bản đồ địa chính để phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án. Đây là bước chuẩn bị quan trọng, bởi dự án có quy mô lớn, đi qua nhiều địa bàn và ảnh hưởng đến số lượng lớn thửa đất.

Theo kết quả sơ bộ, dự án đường sắt này qua địa bàn tỉnh đi qua 29 xã, phường với 262 tờ bản đồ và khoảng 2.633 thửa đất bị ảnh hưởng. Trong đó, bản đồ địa chính hệ VN-2000 gồm 136 tờ và 4.192 thửa đất; bản đồ địa chính hệ HN-72 số hóa, chuyển sang hệ VN-2000 gồm 44 tờ và 2.633 thửa đất; bản đồ địa chính hệ giả định gồm 80 tờ và 2.771 thửa đất; bản đồ chuyên đề lâm nghiệp gồm 2 tờ và 27 thửa đất.

Theo ông Nguyễn Minh Thư, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, bản đồ địa chính các xã, phường thuộc huyện Diên Khánh và thị xã Ninh Hòa cũ sử dụng hệ tọa độ giả định, được thành lập từ năm 1996. Trong khi đó, bản đồ địa chính các xã, phường thuộc tỉnh Ninh Thuận cũ thuộc hệ HN-72, được thành lập từ năm 1995.

Các bản đồ này được số hóa từ bản đồ giấy, có hiện tượng biến dạng nên độ chính xác không cao, chưa bảo đảm phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và được dự báo là khu vực có biến động lớn. Đối với bản đồ địa chính hệ VN-2000, độ chính xác cơ bản cao hơn, có thể đáp ứng yêu cầu phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Các biến động đất đai sẽ tiếp tục được cập nhật vào hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai.

Việc Khánh Hòa đồng thời rà soát hướng tuyến qua khu vực di tích và kiểm tra dữ liệu địa chính cho thấy yêu cầu chuẩn bị dự án không chỉ nằm ở kỹ thuật giao thông. Với một công trình hạ tầng quốc gia đi qua nhiều không gian dân cư, đất đai, di sản và cảnh quan, quá trình triển khai cần sự phối hợp chặt chẽ giữa quy hoạch tuyến, bảo tồn văn hóa, quản lý đất đai và giải phóng mặt bằng.

Phú Quý