Việt Nam có ngôi đền cổ hơn 1.000 năm lưu giữ “báu vật” bí ẩn: Tương truyền đĩa ngọc có thể tự phát sáng vào ban đêm
Ngôi đền ở Thanh Hóa gây chú ý khi còn lưu giữ nhiều cổ vật kỳ bí, trong đó có đĩa ngọc phát sáng và đôi đũa thử độc của vua.
Ngôi đền cổ hơn 1.000 năm tuổi giữa xứ Thanh
Giữa vùng quê cổ thuộc xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân cũ của Thanh Hóa, Đền thờ Lê Hoàn từ lâu được xem là một trong những di tích linh thiêng và cổ kính bậc nhất xứ Thanh.
Ngôi đền gắn liền với cuộc đời của Lê Đại Hành – vị hoàng đế có công lớn trong việc bảo vệ nền độc lập của Đại Cồ Việt sau thời Đinh.
Theo truyền thuyết dân gian, khi mẹ của vua sinh con giữa cánh đồng hoang, một con hổ lớn đã xuất hiện và quỳ bên cạnh hài nhi như đang che chở. Chính câu chuyện kỳ lạ ấy khiến cuộc đời của Lê Hoàn càng trở nên huyền bí trong ký ức người dân địa phương.
Lớn lên trong hoàn cảnh mồ côi cha mẹ từ nhỏ, Lê Hoàn được một gia đình khá giả nhận nuôi, cho ăn học tử tế. Sau này, ông theo Đinh Tiên Hoàng dẹp loạn 12 sứ quân, lập nhiều công trạng và được phong Thập đạo Tướng quân. Khi triều Đinh gặp biến cố, ông được Dương Vân Nga trao áo long bào để lên ngôi hoàng đế.
Trong suốt 24 năm trị vì, Lê Đại Hành được đánh giá là vị vua có nhiều đóng góp trong việc chống quân Tống, giữ vững nền độc lập dân tộc và xây dựng đất nước Đại Cồ Việt.
Sau khi vua mất, người dân địa phương đã dựng miếu nhỏ trên nền đất cũ của gia đình ông để thờ phụng. Đến thời Lê Thánh Tông, công trình được mở rộng thành ngôi đền quy mô lớn như ngày nay.
Ngôi đền được xây dựng theo kiến trúc chữ Công với tổng thể gồm tiền đường, trung đường, hậu cung và sân rồng rộng lớn. Hệ thống vì kèo, chồng rường cùng những mảng chạm khắc gỗ tinh xảo mang đậm dấu ấn kiến trúc truyền thống Việt Nam thế kỷ XVIII.
Điểm đặc biệt của di tích nằm ở hệ thống phù điêu, chạm nổi, chạm bong được bảo tồn khá nguyên vẹn. Các hình tượng rồng, phượng, linh thú cùng hoa văn truyền thống xuất hiện dày đặc trong toàn bộ kiến trúc, tạo nên giá trị nghệ thuật độc đáo cho công trình.
Trải qua hơn 1.000 năm tồn tại và nhiều lần trùng tu, đền vẫn giữ được phần lớn yếu tố gốc, đặc biệt là hệ khung gỗ cổ và các mảng chạm khắc quý hiếm. Cuối năm 2018, Đền thờ Lê Hoàn được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt.
Bí ẩn đĩa ngọc phát sáng và đôi đũa thử độc của vua
Không chỉ nổi tiếng bởi giá trị lịch sử, ngôi đền còn khiến nhiều người tò mò bởi những cổ vật đặc biệt được lưu giữ tới ngày nay.
Trong số đó, nổi bật nhất là chiếc đĩa cổ bằng đá trắng được gọi là “Ngọc tuyết”, tương truyền do vua nhà Tống ban tặng cho Lê Hoàn.
Trong lòng đĩa có khắc hai dòng chữ Hán mang ý nghĩa ca ngợi viên ngọc quý của Giang Nam cùng hai con triện của hai quốc gia. Theo người dân địa phương, trước đây chiếc đĩa có màu trắng trong và có thể tự phát sáng vào ban đêm. Tuy nhiên, theo thời gian và quá trình bảo quản chưa đúng cách, bề mặt đĩa dần chuyển sang màu xám.
Bên cạnh đó là đôi đũa thử độc bằng kim loại được cất giữ trong hộp riêng với hoa văn chạm khắc tinh xảo. Tương truyền, trước mỗi bữa ăn của vua, cận thần sẽ dùng đôi đũa này thử thức ăn. Nếu có độc, đầu đũa sẽ chuyển màu đen.
Nhiều nhà nghiên cứu từng tới tìm hiểu các cổ vật này, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có kết luận cuối cùng về chất liệu hay cơ chế phát sáng của chiếc đĩa ngọc. Với người dân địa phương, đây vẫn được xem là những “báu vật” linh thiêng gắn liền với vị vua khai sáng triều Tiền Lê.
Hiện các cổ vật quý đều được bảo quản cẩn thận do từng có thời điểm nhiều người tìm cách đánh cắp hiện vật cổ trong đền.
Ngày nay, Đền thờ Lê Hoàn không chỉ là điểm đến tâm linh nổi tiếng mà còn là nơi lưu giữ lớp trầm tích lịch sử đặc biệt của vùng đất xứ Thanh – nơi những câu chuyện huyền bí về vị vua nhà Tiền Lê vẫn được truyền lại qua nhiều thế hệ.