Nuôi con “nhả tơ”, nhiều nông dân Tuyên Quang có thu nhập cao gấp nhiều lần trồng ngô, trồng lúa

Nông dân mở hướng làm giàu từ mô hình trồng dâu nuôi tằm

Tại nhiều địa phương trong tỉnh Tuyên Quang, mô hình trồng dâu nuôi tằm đang được người nông dân lựa chọn như một hướng chuyển đổi sản xuất mới. Không chỉ tận dụng được đất soi bãi, đất màu kém hiệu quả, mô hình còn mở ra cơ hội nâng cao thu nhập nhờ thời gian quay vòng nhanh, chi phí phù hợp và đầu ra từng bước được liên kết.

Một trong những hộ tiên phong là gia đình chị Hoàng Thị Thập, thôn Hoa Lũng, xã Phú Lương. Năm 2024, chị mạnh dạn chuyển đổi 0,7ha đất màu kém hiệu quả sang trồng dâu nuôi tằm. Do cây dâu không quá kén đất, sau khi xuống giống đã nhanh bén rễ, phát triển tốt và tạo nguồn lá ổn định phục vụ nuôi tằm.

Khi những lứa lá đầu tiên đạt chất lượng, chị Thập liên hệ mua giống tằm từ tỉnh Vĩnh Phúc để triển khai nuôi. Từ những lứa đầu còn nhiều bỡ ngỡ, gia đình vừa làm vừa học, dần tích lũy kinh nghiệm và làm chủ kỹ thuật.

Theo chị Thập, với 0,7ha dâu, mỗi năm gia đình có thể nuôi khoảng 8 - 9 lứa tằm. Năng suất kén đạt khoảng 60kg/lứa, sau khi trừ chi phí thu gần 80 triệu đồng/năm, cao hơn khoảng 5 - 6 lần so với trồng ngô, sắn.

Tận dụng điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp, nhiều hộ dân ở xã Bắc Quang cũng đã chuyển đổi hơn 20ha sang trồng dâu nuôi tằm. Dù mới triển khai hơn một năm, mô hình bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt, giúp người dân có thêm nguồn thu ổn định.

Tại thôn Minh Thắng 2, gia đình anh Nguyễn Văn Trọng là một trong những hộ nông dân mạnh dạn chuyển đổi sản xuất. Đầu năm 2025, anh chuyển 1,2ha đất soi bãi trồng cây màu kém hiệu quả sang trồng dâu nuôi tằm. Nhờ đầu tư bài bản, cây dâu nhanh chóng trở thành cây trồng chủ lực của gia đình.

Anh Trọng cho biết, so với một số mô hình chăn nuôi, trồng dâu nuôi tằm có thời gian quay vòng ngắn hơn. Mỗi lứa tằm chỉ mất khoảng 14 ngày từ lúc ngủ đến khi lên né và thu hoạch. Với giá bán bình quân từ 180.000 - 220.000 đồng/kg kén, sau khi trừ chi phí, gia đình anh thu lãi gần 100 triệu đồng.

Theo ông Nguyễn Văn Khâm, Trưởng thôn Minh Thắng 2, định hướng của thôn thời gian tới là vận động người dân tận dụng diện tích đất soi bãi còn trống, các khu vực đất phù hợp, trong đó có một số điểm đổ thải từ thi công cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang chưa sử dụng, để trồng dâu, phát triển nghề nuôi tằm tại địa phương.

Liên kết chuỗi để người dân yên tâm sản xuất

Điểm đáng chú ý của mô hình trồng dâu nuôi tằm tại Tuyên Quang là xu hướng liên kết giữa nông dân và hợp tác xã. Tại xã Yên Nguyên, nhận thấy điều kiện đất đai, khí hậu và giao thông phù hợp, HTX Yên Nguyên phối hợp với HTX Dâu tằm tơ Phương Đình, phường Nông Tiến, triển khai mô hình liên kết trồng dâu nuôi tằm.

Theo anh Hoàng Văn Quý, Giám đốc HTX Yên Nguyên, hiện xã có 23 hộ tham gia liên kết với HTX Dâu tằm tơ Phương Đình. Khi tham gia mô hình, người dân được tư vấn kỹ thuật, cung cấp vật tư đầu vào có kiểm soát về nguồn gốc, chất lượng. Đơn vị liên kết còn ứng trước 50% phần đầu tư ban đầu như phân hữu cơ vi sinh, chế phẩm vi sinh, giống cây trồng, đồng thời thu mua toàn bộ sản phẩm từ lá dâu đến kén tằm thông qua hợp đồng.

HTX Dâu tằm tơ Phương Đình hiện là một trong những đơn vị đi đầu trong cung ứng giống, vật tư và bao tiêu sản phẩm dâu tằm trên địa bàn tỉnh. HTX đang liên kết tiêu thụ sản phẩm cho người trồng dâu nuôi tằm trên diện tích hơn 80ha tại các xã Tân Long, Hùng Lợi, Trường Sinh, Đông Thọ, Yên Nguyên và một số địa phương khác.

Để bảo đảm chất lượng giống, HTX đã đầu tư 2 hệ thống nhà nuôi tằm với diện tích gần 1.000m2, công suất 200 vòng trứng/lứa. Tằm được ươm nuôi từ tuổi 1 đến tuổi 3, khoảng 12 ngày tuổi, trước khi cung cấp cho các hộ nuôi tằm lớn, nhằm hạn chế rủi ro dịch bệnh và nâng chất lượng sản xuất.

Chị Vương Dự Đình, Giám đốc HTX Dâu tằm tơ Phương Đình cho biết, giai đoạn 2026 - 2030, HTX phấn đấu mở rộng diện tích liên kết trồng dâu nuôi tằm lên hơn 300ha. Mục tiêu là phát triển vùng nguyên liệu ổn định, từng bước xây dựng chuỗi giá trị dâu tằm tơ theo hướng bền vững.

Hiện diện tích dâu tằm trên địa bàn Tuyên Quang đạt khoảng 100ha, tập trung tại các xã Hùng An, Bắc Quang, Vĩnh Tuy, Phú Lương, Đông Thọ, Trường Sinh. Để nhân rộng mô hình, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã khảo sát, đánh giá tiềm năng phát triển vùng trồng dâu nuôi tằm, đồng thời trao đổi phương án thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến tơ tằm tại các xã phía Nam của tỉnh.

Từ mô hình của những hộ tiên phong đến cách làm liên kết theo chuỗi, trồng dâu nuôi tằm đang mở thêm hướng chuyển đổi sản xuất cho nông dân Tuyên Quang. Khi đầu vào, kỹ thuật và đầu ra được tổ chức bài bản hơn, mô hình này có thể trở thành sinh kế ổn định, góp phần nâng giá trị sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

Phú Quý