Từ thứ từng bị đốt bỏ, nông dân Gia Lai nay "hái ra tiền" nhờ cách làm ít ai nghĩ tới
Nhiều hộ nông dân Gia Lai đang phát triển một mô hình đặc biệt, tạo nguồn thu ổn định.
Tận dụng phụ phẩm, nông dân hình thành sinh kế mới từ nấm rơm
Tại thôn Biểu Chánh (xã Tuy Phước Bắc, Gia Lai), những cuộn rơm sau vụ lúa nay trở thành nguyên liệu chính cho mô hình trồng nấm rơm, mang lại thu nhập đều đặn cho nhiều hộ nông dân.
Ông Đinh Văn Thả (54 tuổi), một trong những người gắn bó lâu năm với nghề này cho biết trồng nấm rơm không phải con đường làm giàu nhanh, nhưng lại tạo nguồn thu ổn định hơn so với canh tác lúa truyền thống.
“Mỗi đợt trồng khoảng 100 cuộn rơm, gia đình tôi thu được 100–150kg nấm tươi. Với giá bán sỉ 70.000–80.000 đồng/kg, doanh thu đạt 7–10 triệu đồng/đợt”, ông chia sẻ.
Nhờ chu kỳ sản xuất ngắn, chỉ khoảng 15 ngày từ lúc ủ rơm đến thu hoạch, người trồng có thể xoay vòng 4–5 đợt mỗi tháng. Với quy mô 400–500 cuộn rơm/tháng, sau khi trừ chi phí, thu nhập của gia đình ông Thả đạt khoảng 10–15 triệu đồng.
“Vào vụ chính, nếu duy trì 5–6 đợt/tháng, chỉ cần 4 đợt đạt năng suất tốt là đã có thể thu lãi khoảng 15 triệu đồng. Công việc này cũng nhẹ hơn làm thợ hồ, phù hợp với người lớn tuổi”, ông Thả nói thêm.
Không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình, mô hình trồng nấm rơm đang dần lan rộng trong cộng đồng. Theo ông Phan Văn Sính, Chi hội trưởng Nông dân thôn Biểu Chánh, hiện địa phương đã hình thành 3 tổ hội nghề nghiệp, trong đó riêng mô hình nấm rơm có gần 30 hộ tham gia.
Các tổ hội giúp người dân tiếp cận kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và chuẩn hóa quy trình sản xuất, từ xử lý rơm đến chăm sóc và thu hoạch, qua đó nâng cao hiệu quả và giảm rủi ro.
Thu nhập tăng theo mùa, nhưng vẫn đối mặt bài toán đầu ra
Theo người dân địa phương, điểm hấp dẫn của mô hình nằm ở khả năng “ăn theo thị trường”. Bà Nguyễn Thị Thanh Hoàng cho biết, từ sau Tết Nguyên đán đến nay, giá nấm duy trì ổn định quanh mức 80.000 đồng/kg, nhưng vào các ngày rằm, mùng một khi nhu cầu tiêu dùng tăng cao, giá có thể lên tới 100.000–120.000 đồng/kg.
“Những ngày này, tôi thu hoạch khoảng 30–40kg nấm, bán lẻ tại chợ với giá 140.000 đồng/kg, thu về 4–5 triệu đồng. Ngày thường cũng có thể kiếm 2–3 triệu đồng”, bà Hoàng chia sẻ.
Bên cạnh lợi ích kinh tế, việc tận dụng rơm rạ còn góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Trước đây, phần lớn rơm sau thu hoạch bị đốt bỏ hoặc dùng làm thức ăn cho gia súc. Nay, rơm trở thành nguyên liệu có giá trị, được thu gom với giá 20.000–25.000 đồng/cuộn, thậm chí có thời điểm lên tới 37.000 đồng.
Ông Nguyễn Văn Phúc (59 tuổi) cho biết, nhu cầu tăng cao khiến nguồn rơm tại địa phương không đủ đáp ứng, nhiều hộ phải nhập thêm từ các khu vực lân cận. Điều này cho thấy mô hình không chỉ tạo sinh kế mới mà còn hình thành một chuỗi giá trị từ phụ phẩm nông nghiệp.
Tuy nhiên, nghề trồng nấm cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Rơm bị nhiễm khuẩn có thể khiến nấm không phát triển, dẫn đến mất trắng. Bên cạnh đó, đầu ra vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thương lái, đặc biệt trong chính vụ khi nguồn cung tăng mạnh, giá dễ bị ép xuống.
Trong bối cảnh đó, việc tổ chức sản xuất theo tổ nhóm, nâng cao kỹ thuật và từng bước tìm đầu ra ổn định được xem là yếu tố then chốt để mô hình phát triển bền vững. Từ một phụ phẩm nông nghiệp bị lãng quên, rơm rạ đang trở thành “nguồn lực mới”, góp phần định hình hướng đi kinh tế tuần hoàn tại vùng nông thôn Gia Lai.