Ít ai ngờ, nông dân ở Thanh Hóa lại đổi đời nhờ một loại cây “ngắn ngày, lãi nhanh”
Nông dân tại các xã biên giới ở Thanh Hóa đang chuyển từ lúa sang trồng một loại quả, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.
Từ vùng đất khó đến mô hình cây trồng hiệu quả
Dọc theo suối Xim (thuộc xã Quang Chiểu, Thanh Hóa), những lán tre tạm được dựng lên để bày bán dưa hấu và nước giải khát cho khách qua đường. Ít ai biết rằng, chỉ vài năm trước, khu vực này vẫn là vùng đất khó khăn, người dân chủ yếu dựa vào cây lúa với thu nhập thấp.
Quang Chiểu là xã giáp biên giới Lào, có điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu tương đồng với khu vực bên kia biên giới. Trong quá trình giao lưu, người dân bản Sáng đã học hỏi mô hình trồng dưa hấu từ vùng bạn và bắt đầu áp dụng thử nghiệm.
Sau một vài vụ, cây dưa hấu thích nghi tốt, cho năng suất cao, quả to và vị ngọt đậm. Từ đó, diện tích trồng dưa được mở rộng, dần thay thế các diện tích lúa kém hiệu quả.
Theo thống kê của địa phương, toàn xã hiện có hơn 13ha trồng dưa hấu, sản lượng đạt trên 100 tấn mỗi năm. Với giá bán khoảng 10.000 đồng/kg, tổng giá trị thu về vượt 1 tỷ đồng.
So với cây lúa, dưa hấu mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhờ thời gian trồng và thu hoạch rút ngắn rõ rệt. Theo lãnh đạo xã, lợi nhuận từ dưa hấu có thể cao gấp khoảng 5 lần so với trồng lúa trên cùng diện tích.
Gia đình ông Vi Văn Thư là một trong những hộ chuyển đổi sớm. Trước đây, với 3 sào ruộng lúa, thu nhập mỗi năm chỉ đạt vài triệu đồng. Sau khi chuyển sang trồng dưa hấu, mỗi vụ ông có thể thu lãi khoảng 15 triệu đồng sau khi trừ chi phí.
Tương tự, gia đình anh Lò Văn Chuân (bản Sáng) với diện tích 3 sào dưa mỗi năm thu hơn 2 tấn quả, mang lại doanh thu trên 20 triệu đồng. Trong khi đó, nếu trồng lúa, cùng diện tích chỉ đạt khoảng 3–5 triệu đồng.
Sự chênh lệch này đã thúc đẩy nhiều hộ dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hướng tới nâng cao hiệu quả sản xuất.
Nông dân chủ động tiêu thụ, giảm phụ thuộc thương lái
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, người dân Quang Chiểu còn chủ động tìm đầu ra cho sản phẩm. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái, nhiều hộ dựng các lán bán dưa ven đường, kết hợp phục vụ du khách tham quan, trải nghiệm.
Cách làm này giúp tiêu thụ sản phẩm ngay tại địa phương, đặc biệt trong thời điểm chính vụ khi sản lượng lớn. Nhờ đó, việc tiêu thụ dưa hấu diễn ra thuận lợi hơn.
Mô hình trồng dưa hấu không chỉ dừng lại tại Quang Chiểu mà đang được nhân rộng sang xã Tam Chung, một địa bàn đặc biệt khó khăn ở khu vực gần biên giới.
Trước đây, người dân Tam Chung chủ yếu canh tác lúa nương với năng suất thấp, phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Việc chuyển đổi sang trồng dưa hấu được xem là hướng đi mới nhằm cải thiện sinh kế.
Gia đình anh Hầu A Dơ (bản Pom Khuông) là một trong những hộ tiên phong với 5 sào đất chuyển đổi từ lúa sang dưa. Ngay từ vụ đầu, sản phẩm đã được thương lái thu mua tại chỗ với giá ổn định.
Hiện toàn xã Tam Chung có khoảng 20 sào trồng dưa hấu với 5 hộ tham gia. Dù quy mô còn nhỏ, nhưng đây là bước chuyển từ sản xuất tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa.
Theo định hướng của địa phương, nếu mô hình tiếp tục phát huy hiệu quả, sẽ tiến tới xây dựng sản phẩm OCOP và kết nối với doanh nghiệp, hợp tác xã để đảm bảo đầu ra ổn định.
Việc chuyển đổi từ cây lúa sang dưa hấu không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân vùng biên.