Nông dân Hải Phòng thu hoạch nhãn "chưa vào mùa", cho doanh thu chạm mốc 200 triệu/năm
Tại Hải Phòng, mô hình trái vụ đang mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho nông dân.
Nông dân thay đổi cách làm đến thu hoạch sớm hơn chính vụ
Giữa thời điểm nhiều vườn nhãn trong vùng mới lác đác ra hoa, khu vườn của ông Phạm Văn Đượng tại thôn Tiên Kiều (xã Hà Đông, TP. Hải Phòng) đã bước vào giai đoạn chuẩn bị thu hoạch.
Cuối tháng 2 âm lịch, khi phần lớn vườn nhãn mới bắt đầu nhú mầm hoa, vườn nhãn Hương Chi rộng 4 sào với 42 gốc của gia đình ông Đượng đã trĩu quả, nhiều chùm bắt đầu ngả vàng. Sự chênh lệch về thời vụ này tạo nên khác biệt rõ rệt so với cách trồng truyền thống.
Theo ông Đượng, để có được kết quả như hiện nay là quá trình gần chục năm kiên trì thử nghiệm. Gắn bó với cây nhãn hơn 20 năm, ông từng canh tác theo phương thức thông thường, nhưng nhận thấy vào chính vụ, nguồn cung lớn khiến giá bán thấp.
“Trồng theo cách cũ thì được mùa lại mất giá. Muốn hiệu quả phải có sản phẩm vào thời điểm thị trường khan hiếm”, ông chia sẻ.
Từ suy nghĩ đó, ông chủ động tìm hiểu mô hình trồng nhãn trái vụ tại các địa phương như Hưng Yên, Phú Thọ. Sau khi quan sát, ghi chép và học hỏi kỹ thuật, ông mạnh dạn áp dụng trên vườn nhà.
Những năm đầu không tránh khỏi thất bại, có vụ cây không ra lộc, có vụ ra hoa nhưng đậu quả kém. Tuy nhiên, ông tiếp tục điều chỉnh kỹ thuật qua từng mùa vụ.
Làm chủ kỹ thuật điều tiết sinh trưởng của cây
Theo kinh nghiệm của ông Đượng, yếu tố quan trọng nhất trong trồng nhãn trái vụ là điều tiết sinh trưởng của cây, đặc biệt là kiểm soát thời điểm ra lộc và ra hoa.
Ngay sau khi thu hoạch, vườn nhãn được cắt tỉa cành, tạo tán thông thoáng. Tiếp đó là công đoạn khoanh cành, khoanh thân nhằm hạn chế dòng dinh dưỡng, giúp cây chuyển từ sinh trưởng sinh dưỡng sang sinh trưởng sinh thực.
“Cây phải ra đủ 3 lần lộc mới thành công, trong đó quan trọng nhất là lộc lần thứ 3 vào cuối tháng 8 âm lịch. Nếu không có lộc này coi như thất bại”, ông cho biết.
Bên cạnh đó, việc điều tiết nước cũng giữ vai trò then chốt. Khi cần “hãm” cây, ông giảm tưới để hạn chế sinh trưởng. Ngược lại, khi cần kích thích ra hoa, đặc biệt trong điều kiện thời tiết hanh khô, việc tưới nước được duy trì đều đặn 1–2 lần mỗi tuần.
Việc chăm sóc tán cây cũng được thực hiện tỉ mỉ. Tán cây rộng đến đâu, lượng nước và phân bón được điều chỉnh tương ứng, giúp bộ rễ hấp thụ tối đa dinh dưỡng.
Theo ông, cây nhãn không cần sử dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật, chủ yếu chỉ phun phòng sâu đục cuống khi quả còn non. Quan trọng nhất vẫn là chăm sóc đúng kỹ thuật và đúng thời điểm.
Chủ động rải vụ, nâng hiệu quả kinh tế
Nhờ làm chủ kỹ thuật, vườn nhãn của gia đình ông Đượng có thể cho thu hoạch sớm hơn hoặc lệch vụ so với chính vụ. Nếu như nhãn miền Bắc thường thu hoạch vào cuối tháng 7, đầu tháng 8, gia đình ông chủ động điều tiết để thu hoạch thành 3 đợt trong năm, vào khoảng tháng 3, tháng 5 và tháng 7 âm lịch.
Hiện nay, trong vườn có khoảng 20 cây chuẩn bị thu hoạch trong thời gian tới. Nhãn được thương lái đặt mua với giá 30.000 – 35.000 đồng/kg.
Mỗi năm, sản lượng nhãn trái vụ đạt khoảng 6 tấn, mang lại lợi nhuận khoảng 200 triệu đồng. Việc thu hoạch rải vụ giúp gia đình tránh áp lực tiêu thụ vào thời điểm chính vụ, đồng thời tận dụng được mức giá tốt hơn.
Toàn bộ vườn nhãn được sản xuất theo quy trình VietGAP, đảm bảo chất lượng và an toàn. Nhờ đó, sản phẩm không chỉ tiêu thụ qua thương lái mà còn được nhiều khách hàng đặt mua làm quà biếu.
“Khách ăn thấy ngon, yên tâm nên thường đặt trước. Có khi chưa thu hoạch đã có người hỏi mua”, ông Đượng cho biết.
Không giữ riêng kinh nghiệm, ông Đượng sẵn sàng chia sẻ kỹ thuật cho những người cùng quan tâm. Nhiều nông dân trong vùng đã đến tham quan, học hỏi cách làm nhãn trái vụ.
Từ mô hình ban đầu mang tính thử nghiệm, phương thức canh tác này đang dần được nhân rộng, góp phần thay đổi cách tiếp cận sản xuất của người trồng nhãn tại địa phương.