Bí quyết kiếm tiền tỷ của người nông dân Thái Nguyên
Từ xuất phát điểm với hai bàn tay trắng, một nông dân tại Thái Nguyên đã xây dựng nên mô hình trang trại tổng hợp độc đáo.
Hành trình tích lũy và lựa chọn hướng đi khác biệt
Khởi đầu từ một người buôn bán nhỏ, anh Chu Quang Phúc (một nông dân tại xã Bạch Thông, tỉnh Thái Nguyên) đã từng bước gây dựng mô hình kinh tế trang trại quy mô lớn, kết hợp chăn nuôi và trồng trọt theo hướng hàng hóa.
Năm 2000, anh rời quê Phú Bình để đến vùng đất Đại Thắng (nay thuộc xã Bạch Thông) lập nghiệp. Những năm đầu, hoạt động kinh tế chủ yếu là buôn bán nhỏ, trong khi quỹ đất canh tác chưa đáng kể. Tuy nhiên, nhận thấy lợi thế về diện tích đất rộng và điều kiện tự nhiên phù hợp, anh chuyển hướng sang phát triển nông nghiệp.
Từ hơn chục hecta ban đầu, sau nhiều năm tích lũy và mở rộng, đến nay diện tích trang trại của gia đình đã vượt 100ha.
Thay vì chăn nuôi công nghiệp, anh Phúc lựa chọn phát triển mô hình nuôi lợn rừng theo hình thức bán hoang dã – một hướng đi còn mới vào thời điểm bắt đầu triển khai.
Từ năm 2006, anh bắt đầu nuôi thử nghiệm, đến năm 2008 mở rộng quy mô. Theo kinh nghiệm thực tế, lợn rừng có tập tính khác biệt, đòi hỏi phương thức chăm sóc phù hợp thay vì áp dụng mô hình công nghiệp.
Trong quá trình phát triển, trang trại được phân khu rõ ràng cho từng nhóm lợn như lợn sinh sản, lợn mang thai và lợn thương phẩm. Cách tổ chức này giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đặc biệt trong công tác phòng chống dịch bệnh và tiêm phòng.
Một bước chuyển đáng chú ý là việc lai tạo giống. Lợn bản địa có chất lượng thịt tốt nhưng sinh trưởng chậm, do đó anh Phúc đã lai tạo với các giống lợn lai đời thứ ba nhằm cải thiện năng suất. Kết quả cho thấy đàn lợn lai vừa giữ được chất lượng thịt, vừa có khả năng sinh trưởng tốt hơn.
Hiện nay, trang trại duy trì khoảng 50 con lợn nái, mỗi năm cung cấp ra thị trường từ 800 đến 900 con lợn thương phẩm, tương đương hơn 30 tấn thịt. Toàn bộ con giống được chủ động từ đàn sinh sản, giúp giảm chi phí và kiểm soát chất lượng.
Giá bán lợn rừng dao động từ 130.000 đến 150.000 đồng/kg, chủ yếu tiêu thụ tại các tỉnh, thành như Quảng Ninh, Hải Phòng. Ngoài thịt thương phẩm, trang trại còn cung cấp con giống, đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng tăng.
Một yếu tố quan trọng giúp mô hình duy trì hiệu quả là chi phí thức ăn thấp. Khoảng 70% nguồn thức ăn được tận dụng từ tự nhiên như chuối, cỏ, cây chè đại, phần còn lại bổ sung cám. Thức ăn được chế biến bằng cách ủ men hoặc trộn nhỏ, vừa tiết kiệm chi phí vừa đảm bảo dinh dưỡng.
Nông dân mở rộng sang dược liệu và hình thành chuỗi giá trị
Không dừng lại ở chăn nuôi, từ năm 2021, anh Phúc bắt đầu phát triển thêm lĩnh vực trồng cây dược liệu, trong đó có cây cát sâm và sâm nam.
Cây sâm nam được đánh giá phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu địa phương, đồng thời không đòi hỏi kỹ thuật canh tác phức tạp. Trên diện tích 1.000m², có thể trồng khoảng 1.500 cây, mang lại nguồn thu đáng kể ngay từ những năm đầu thông qua thu hoạch hoa.
Hiện nay, trang trại có khoảng 7ha cát sâm và hơn 2ha sâm nam. Ngoài diện tích tự trồng, anh còn liên kết với các hộ dân để mở rộng vùng nguyên liệu, nâng tổng diện tích lên khoảng 10ha.
Từ nguồn nguyên liệu này, anh Phúc đã phát triển các sản phẩm như trà hoa sâm và rượu ngâm hoa sâm. Sản phẩm rượu sâm đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao năm 2023, với giá bán khoảng 200.000 đồng/lít, trong khi hoa sâm khô có giá lên tới 1 triệu đồng/kg.
Sau giai đoạn thu hoa, cây sâm nam tiếp tục phát triển củ. Theo ước tính, sau khoảng 5 năm, thu nhập từ diện tích sâm hiện tại có thể đạt trên 4 tỷ đồng.
Mô hình trang trại tổng hợp không chỉ mang lại thu nhập cho gia đình mà còn góp phần tạo việc làm cho lao động địa phương. Hiện trang trại sử dụng khoảng 8 lao động thường xuyên với mức thu nhập trung bình 8 triệu đồng/tháng, cùng với lao động thời vụ có mức công 300.000 đồng/ngày.
Việc liên kết sản xuất với các hộ dân trong khu vực cũng giúp hình thành chuỗi giá trị, giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh nông nghiệp đang chuyển dần sang hướng sản xuất hàng hóa.
Theo đánh giá của lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh Thái Nguyên, mô hình của anh Phúc là ví dụ tiêu biểu cho hướng phát triển nông nghiệp gắn với lợi thế địa phương, kết hợp giữa chăn nuôi và trồng dược liệu.
Trong thời gian tới, chủ trang trại dự kiến tiếp tục mở rộng quy mô chăn nuôi, tăng đàn lợn nái và mở rộng diện tích trồng sâm nam. Đồng thời, định hướng phát triển chế biến sâu các sản phẩm dược liệu cũng được đặt ra nhằm nâng cao giá trị gia tăng.