Tỉnh được quy hoạch 3 nhà ga trên tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam sẽ cần hàng nghìn tỷ để giải phóng mặt bằng
Một địa phương đang khẩn trương triển khai giải phóng mặt bằng cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.
Tách dự án thành 17 phần, tăng tốc triển khai đường sắt tốc độ cao
Theo Nghị quyết 98 ngày 6/4 của Chính phủ, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam được cho phép tách thành 17 dự án độc lập nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai. Trong đó, nội dung bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được tách thành 15 dự án giải phóng mặt bằng, giao cho 15 tỉnh, thành phố trực tiếp làm chủ đầu tư. Một dự án riêng liên quan đến di dời công trình điện lực do Tập đoàn Điện lực Việt Nam thực hiện, dự kiến hoàn thành vào quý IV/2028.
Dự án độc lập lớn nhất là xây dựng tuyến đường sắt tốc độ cao do Bộ Xây dựng quyết định đầu tư, với mục tiêu hoàn thành cơ bản vào năm 2035. Đồng thời, Chính phủ cũng cho phép người quyết định đầu tư tiếp tục tách các dự án này thành các dự án thành phần hoặc độc lập, phù hợp với quy mô và đặc thù từng đoạn tuyến.
Tại Ninh Bình, tổng chi phí dự kiến cho phần việc của địa phương khoảng 5.800 tỷ đồng. Dù là địa phương có diện tích không lớn sau sáp nhập, tỉnh lại được quy hoạch tới 3 nhà ga gồm Ga Phủ Lý, Ga Nam Định và Ga Ninh Bình, cùng với 3 vị trí trạm bảo dưỡng đặt tại Bình Sơn, Liên Minh và Yên Thắng.
Tuyến đường sắt tốc độ cao dự kiến đi qua địa bàn tỉnh với chiều dài khoảng 86 km, qua 23 xã, phường. Trước yêu cầu cấp bách về tiến độ, tỉnh đã chủ động chỉ đạo các sở, ngành và địa phương liên quan rà soát, chuẩn bị các điều kiện cần thiết phục vụ công tác giải phóng mặt bằng.
Các tổ công tác đã được thành lập để phối hợp với Ban Quản lý dự án Đường sắt (Bộ Xây dựng) trong việc khảo sát hiện trạng, xác định phạm vi ảnh hưởng của tuyến. Ngay từ tháng 9/2025, tỉnh đã hoàn thành bước rà soát ban đầu về diện tích đất bị ảnh hưởng theo ranh giới dự án do cơ quan Trung ương cung cấp.
Trên cơ sở đó, các địa phương tiến hành kiểm kê chi tiết về đất đai, tài sản, hệ thống hạ tầng kỹ thuật cũng như số hộ dân nằm trong diện thu hồi đất.
Hơn 5.600 hộ dân bị ảnh hưởng, áp lực lớn về giải phóng mặt bằng
Theo thống kê trước đó, phạm vi hành lang an toàn đường sắt ảnh hưởng đến khoảng 5.600 hộ dân với tổng diện tích khoảng 631,7 ha. Trong đó có hơn 54 ha đất ở và vườn ao, khoảng 422 ha đất nông nghiệp và gần 33 ha đất rừng. Ngoài ra, theo ranh giới bảo vệ công trình, có khoảng 3.989 hộ dân bị ảnh hưởng với diện tích khoảng 406,8 ha.
Trước khối lượng công việc lớn, tỉnh đã chỉ đạo các địa phương xây dựng kế hoạch giải phóng mặt bằng theo từng giai đoạn, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của dự án đối với sự phát triển chung của quốc gia và địa phương.
Song song với đó, công tác chuẩn bị tái định cư cũng đang được triển khai khẩn trương. Dự kiến có khoảng 1.713 hộ dân thuộc diện phải bố trí tái định cư.
Tỉnh đã đề xuất 31 vị trí tái định cư, trong đó có 3 vị trí tận dụng các khu dân cư hoặc khu tái định cư đang triển khai, và 28 vị trí xây dựng mới. Hiện một số khu đã được triển khai thi công, trong khi các vị trí còn lại đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư.
Mặc dù đối mặt với nhiều khó khăn trước mắt, đặc biệt là trong công tác giải phóng mặt bằng, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam được đánh giá sẽ mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho Ninh Bình trong dài hạn.
Theo định hướng của tỉnh, khu vực xung quanh các nhà ga sẽ được nghiên cứu phát triển theo mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Đây là mô hình phát triển đô thị hiện đại, tận dụng lợi thế của hạ tầng giao thông để thúc đẩy kinh tế, thương mại và dịch vụ. Cụ thể, vùng đô thị quanh Ga Phủ Lý dự kiến có quy mô khoảng 1.150 ha, khu vực quanh Ga Nam Định khoảng 920 ha và khu vực quanh Ga Ninh Bình lên tới khoảng 3.200 ha.
Việc hình thành các khu đô thị, dịch vụ và thương mại gắn với hệ thống nhà ga không chỉ tạo ra không gian phát triển mới mà còn được kỳ vọng trở thành các cực tăng trưởng quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.