Ngôi đền hơn 700 năm tuổi gắn với công chúa nhà Trần và những huyền tích còn lưu truyền tại Hải Phòng

Di tích gắn với dấu ấn lịch sử thời Trần

Trong dòng chảy lịch sử và văn hóa của Hải Phòng, đền Kha Lâm (phường Phù Liễn) được xem là một trong những di tích tiêu biểu, gắn liền với ký ức về vùng đất Kiến An xưa. Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của người dân, ngôi đền còn lưu giữ nhiều câu chuyện lịch sử, phản ánh sự gắn kết giữa quá khứ và đời sống hiện tại.

Theo các tư liệu, vùng Kiến An từ lâu đã được coi là “địa linh sinh nhân kiệt”, nơi sản sinh nhiều nhân vật có đóng góp cho đất nước. Trong đó, Chiêu Chinh Công chúa (con gái vua Trần Thánh Tông) là một trong những nhân vật được người dân địa phương đặc biệt tôn kính.

Tương truyền, sau khi rời chốn cung đình, Chiêu Chinh Công chúa trở về quê ngoại tại làng Kha Lâm. Tại đây, bà không chỉ sống đời thanh tu mà còn tham gia chăm lo đời sống dân sinh, từ việc xây dựng chùa chiền, mở chợ, đến tổ chức sản xuất, giúp người dân ổn định cuộc sống.

Khi đất nước đối mặt với nguy cơ xâm lăng, bà đã cùng nhân dân địa phương tập hợp lực lượng, rèn luyện võ nghệ, góp phần vào công cuộc bảo vệ Tổ quốc. Hình ảnh một nữ công chúa vừa có tài, vừa giàu lòng nhân ái đã để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm thức cộng đồng.

Sau khi bà qua đời vào năm 1294, người dân lập miếu thờ để tưởng nhớ công lao. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, miếu nhỏ dần được tôn tạo thành đền Kha Lâm, trở thành trung tâm tín ngưỡng của khu vực.

Theo các nhà nghiên cứu, giá trị của đền Kha Lâm không chỉ nằm ở kiến trúc hay yếu tố tâm linh, mà còn ở hệ thống truyền thuyết, huyền tích gắn với thời Trần. Những câu chuyện này được lưu truyền qua nhiều thế hệ, góp phần tạo nên bản sắc riêng của địa phương.

Bảo tồn di tích gắn với phát huy giá trị văn hóa

Không chỉ gắn với thời Trần, đền Kha Lâm còn là nơi chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử trong các giai đoạn sau. Cuối thế kỷ XIX, nơi đây từng là căn cứ của nghĩa quân chống Pháp. Đầu thế kỷ XX tiếp tục là điểm tụ họp của các phong trào yêu nước. Trong các cuộc kháng chiến, đền còn được sử dụng như một cơ sở cách mạng, góp phần hỗ trợ lực lượng du kích địa phương.

Trải qua chiến tranh và biến động, di tích từng bị hư hại nhưng đã được phục dựng qua nhiều lần tu bổ. Hiện nay, quần thể đền gồm các hạng mục như tam quan, hồ bán nguyệt, khu thờ Phật, cung thờ Mẫu và các miếu thờ tướng lĩnh thời Trần. Tổng thể kiến trúc hài hòa, vừa giữ được nét truyền thống, vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng.

Lễ hội đền Kha Lâm diễn ra hằng năm từ ngày 4 đến 6 tháng 2 âm lịch, với phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi động. Các hoạt động như hát chèo, hát văn, đấu vật, chọi gà… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, góp phần duy trì đời sống văn hóa cộng đồng.

Từ năm 1992, đền Kha Lâm được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia. Đây là cơ sở để địa phương tiếp tục đầu tư bảo tồn và phát huy giá trị di tích.

Theo lãnh đạo địa phương, việc gìn giữ đền Kha Lâm không chỉ là bảo vệ một công trình kiến trúc, mà còn là gìn giữ ký ức lịch sử và truyền thống văn hóa của cộng đồng. Những năm gần đây, nhiều hoạt động tu bổ, cải tạo cảnh quan và tổ chức lễ hội đã được triển khai, đồng thời khuyến khích người dân tham gia bảo tồn di sản.

Hải Băng