Bao trọn Trung Đông, tên lửa đạn đạo với tầm bắn 700 km, mang đầu đạn nặng 600 kg và có cơ chế tách đầu đạn giữa quỹ đạo

Tên lửa Zolfaghar và bước tiến trong công nghệ tên lửa của Iran

Tên lửa Zolfaghar được Iran công bố vào năm 2016 và được xem là một trong những thành viên quan trọng của họ tên lửa đạn đạo tầm ngắn Fateh-110. Hệ thống tên lửa này do Tổ chức Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Iran phát triển, đánh dấu nỗ lực của quốc gia này trong việc xây dựng các hệ thống vũ khí có khả năng tự chủ cao hơn.

Một trong những đặc điểm đáng chú ý của Zolfaghar là việc sử dụng động cơ nhiên liệu rắn. So với các loại tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng, công nghệ nhiên liệu rắn cho phép rút ngắn thời gian chuẩn bị phóng và giảm sự phụ thuộc vào các quy trình nạp nhiên liệu phức tạp. Điều này có thể giúp tăng tính cơ động và khả năng triển khai nhanh của hệ thống trong nhiều điều kiện tác chiến.

Tên lửa Zolfaghar chính thức được biên chế vào năm 2017. Chỉ vài tháng sau đó, hệ thống này được Iran công bố đã sử dụng trong một chiến dịch quân sự vào tháng 6/2017, khi sáu quả tên lửa được phóng từ miền tây Iran vượt qua không phận Iraq để tấn công các mục tiêu tại Deir ez-Zor (Syria), với khoảng cách hơn 600 km.

Sau sự kiện này, Zolfaghar tiếp tục được nhắc đến trong một số hoạt động quân sự khác của Iran tại khu vực Trung Đông, bao gồm các cuộc tấn công được công bố vào Syria năm 2018 và căn cứ Ain al-Asad tại Iraq năm 2020. Ngoài ra, các báo cáo quốc tế cũng cho rằng một số biến thể của hệ thống tên lửa này đã được sử dụng trong các hoạt động quân sự liên quan đến lực lượng Houthi tại Yemen.

Những sự kiện này cho thấy Zolfaghar được Iran xem là một công cụ quan trọng trong chiến lược răn đe và tác chiến tầm xa.

Về thiết kế kỹ thuật, Zolfaghar là tên lửa một tầng sử dụng nhiên liệu rắn với chiều dài khoảng 10,3 mét, đường kính khoảng 0,68 mét và khối lượng phóng ước tính khoảng 4.615 kg. Kích thước này cho phép hệ thống có thể được vận chuyển trên các xe tải quân sự tiêu chuẩn, giúp tăng tính cơ động trên chiến trường.

Tên lửa có khả năng mang đầu đạn nặng từ 450 đến 600 kg. Các loại đầu đạn được đề cập bao gồm đầu đạn nổ mạnh hoặc đầu đạn chùm, cho phép tác động lên nhiều mục tiêu trong khu vực rộng.

Một trong những điểm cải tiến đáng chú ý trong thiết kế của Zolfaghar là cơ chế tách đầu đạn ở giai đoạn giữa quỹ đạo bay. Sau khi động cơ đẩy ngừng hoạt động, phần đầu đạn sẽ tách khỏi thân tên lửa, giúp giảm tín hiệu radar và làm tăng khả năng vượt qua các hệ thống phòng thủ.

Hệ thống dẫn đường và các biến thể của tên lửa Zolfaghar

Hệ thống dẫn đường của Zolfaghar kết hợp giữa dẫn đường quán tính và hỗ trợ định vị GPS để hiệu chỉnh quỹ đạo trong quá trình bay. Theo các nguồn công bố, độ chính xác của tên lửa có thể đạt sai số vòng tròn xác suất (CEP) từ khoảng 10 đến 100 mét tùy theo biến thể và điều kiện tác chiến.

Một số tuyên bố từ phía Iran cho rằng độ chính xác của hệ thống có thể đạt mức dưới 10 mét, tuy nhiên những con số này chưa được xác nhận độc lập từ các nguồn quốc tế.

Độ chính xác của Zolfaghar từng được Iran trình diễn trong các cuộc tập trận quân sự như Great Prophet 17 vào năm 2021. Trong các cuộc diễn tập này, hệ thống tên lửa được cho là đã đánh trúng các mục tiêu giả định trên mặt đất với độ chính xác tương đối cao.

Ngoài phiên bản cơ bản, Iran cũng phát triển một số biến thể khác dựa trên nền tảng Zolfaghar nhằm mở rộng khả năng tác chiến.

Một trong số đó là biến thể Zolfaghar Basir, được cho là tích hợp đầu dò quang học phục vụ nhiệm vụ chống hạm. Phiên bản này vẫn giữ tầm bắn khoảng 700 km nhưng được thiết kế để tăng khả năng tấn công các mục tiêu trên biển.

Bên cạnh đó, biến thể Dezful được cho là phiên bản nâng cấp với tầm bắn khoảng 1.000 km, đạt được nhờ việc tối ưu hóa động cơ và cấu trúc tên lửa.

Một phiên bản khác là Qasem, được đặt theo tên của tướng Qasem Soleimani. Theo các thông tin được công bố, phiên bản này sử dụng cấu trúc hai tầng đẩy để đạt tầm bắn lên tới khoảng 1.400 km. Tầng thứ hai được trang bị các cánh điều khiển nhằm điều chỉnh quỹ đạo trong giai đoạn cuối của hành trình.

Thiết kế mang tính mô-đun của hệ thống tên lửa Zolfaghar cho phép Iran phát triển nhiều biến thể khác nhau dựa trên cùng một nền tảng công nghệ. Điều này giúp việc nâng cấp và cải tiến hệ thống diễn ra thuận lợi hơn mà không cần thiết kế lại toàn bộ cấu trúc.

Ngoài ra, các chuyên gia quân sự cho rằng các hệ thống tên lửa hiện đại có thể được kết hợp với các phương tiện không người lái để tạo ra các đòn tấn công phối hợp. Cách tiếp cận này được cho là giúp tăng khả năng gây quá tải cho các hệ thống phòng thủ đối phương.