An Giang đặt mục tiêu biến đặc khu gồm 8 hòn đảo, nằm trong vịnh Thái Lan thành trung tâm kinh tế biển ở vùng Tây Nam

An Giang và định hướng phát triển tại đặc khu Thổ Châu

Đặc khu Thổ Châu thuộc tỉnh An Giang được hình thành trên cơ sở xã Thổ Châu trước đây của thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang. Khu vực này gồm 8 hòn đảo với tổng diện tích khoảng 13,98km² và dân số gần 1.900 người. Dù quy mô dân cư không lớn, Thổ Châu lại giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển biển đảo và bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Quần đảo Thổ Châu nằm cách trung tâm Đặc khu Phú Quốc khoảng 101km và cách trung tâm hành chính tỉnh An Giang khoảng 220km. Đây cũng là khu vực nằm gần tuyến hàng hải quốc tế, cách khoảng 12 hải lý và có vùng biển lịch sử tiếp giáp với Vương quốc Campuchia trong vịnh Thái Lan. Với vị trí này, Thổ Châu được xem là một trong những khu vực tiền tiêu trên vùng biển phía Tây Nam của Tổ quốc.

Trong nhiều năm qua, mặc dù điều kiện tự nhiên còn nhiều khó khăn và khoảng cách địa lý khá xa đất liền, kinh tế địa phương vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định. Theo số liệu địa phương, tăng trưởng kinh tế bình quân hằng năm của Thổ Châu đạt khoảng 11%, trong khi thu nhập bình quân đầu người đạt gần 40 triệu đồng mỗi năm.

Trong giai đoạn tới, tỉnh An Giang đặt mục tiêu thúc đẩy phát triển mạnh mẽ hơn tại khu vực này. Tầm nhìn đến năm 2030 hướng tới xây dựng Thổ Châu trở thành khu vực có hệ thống hạ tầng tương đối đồng bộ, đảm bảo các điều kiện thiết yếu như giao thông, điện năng, nước sạch và môi trường sống bền vững. Địa phương cũng đặt mục tiêu nâng mức tăng trưởng kinh tế lên khoảng 13–15% mỗi năm, thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 67 triệu đồng, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống dưới 1% và tỷ lệ hộ dân sử dụng điện, nước hợp vệ sinh đạt 100%.

Bên cạnh đó, Thổ Châu cũng đặt ra các mục tiêu về xây dựng nông thôn mới nâng cao, phát triển kinh tế ổn định, giữ vững an ninh trật tự và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý và đời sống xã hội.

Hướng phát triển kinh tế biển và hạ tầng tại Thổ Châu

Trong định hướng dài hạn, An Giang xác định kinh tế biển sẽ là trụ cột chính cho sự phát triển của đặc khu Thổ Châu. Các lĩnh vực như hậu cần nghề cá, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao và dịch vụ du lịch sinh thái được xem là những hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên của khu vực.

Một trong những ưu tiên được đặt ra là xây dựng hệ thống hậu cần nghề cá tương đối hoàn chỉnh, bao gồm cảng neo đậu tàu thuyền, trạm cấp nhiên liệu, dịch vụ sửa chữa và cung cấp nước ngọt cho tàu đánh bắt xa bờ. Hiện nay, mỗi năm có hàng nghìn lượt tàu cá từ nhiều địa phương như Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Cà Mau hay TP.HCM đến hoạt động tại vùng biển Thổ Chu. Việc hình thành các trung tâm hậu cần nghề cá có thể góp phần hỗ trợ hoạt động đánh bắt xa bờ, đồng thời tạo thêm giá trị cho ngành thủy sản.

Song song với khai thác hải sản, nuôi trồng thủy sản cũng được đánh giá là lĩnh vực có tiềm năng lớn. Nhiều hộ dân tại Thổ Châu đã triển khai mô hình nuôi cá lồng bè, tận dụng nguồn nước biển sạch và điều kiện tự nhiên thuận lợi. Trong thời gian tới, việc phát triển các hệ thống lồng nuôi bằng vật liệu HDPE quy mô lớn được xem là hướng đi phù hợp nhằm nâng cao sản lượng và giá trị sản phẩm.

Du lịch sinh thái biển đảo cũng là lĩnh vực được địa phương quan tâm. Các đảo trong quần đảo Thổ Chu phần lớn vẫn giữ được vẻ hoang sơ với hệ sinh thái biển phong phú và nước biển trong xanh. Một số dịch vụ du lịch bước đầu đã hình thành, tuy nhiên quy mô còn nhỏ lẻ. Trong tương lai, việc xây dựng chiến lược phát triển du lịch bài bản, mở tuyến tàu cao tốc kết nối Phú Quốc với Thổ Chu hoặc nghiên cứu hạ tầng hàng không quy mô nhỏ được xem là những giải pháp nhằm cải thiện khả năng tiếp cận của du khách.

Bên cạnh các mục tiêu kinh tế, vấn đề bảo vệ môi trường và hệ sinh thái biển cũng được đặt ra như một yêu cầu quan trọng trong quá trình phát triển của đặc khu Thổ Châu.

Hiện nay, rừng tự nhiên trên đảo chiếm khoảng 80% diện tích. Trong nhiều năm qua, lực lượng dân quân và người dân địa phương đã duy trì hoạt động bảo vệ rừng, góp phần giữ gìn hệ sinh thái tự nhiên. Một số khu vực biển quanh đảo, đặc biệt là khu vực Hòn Nhạn, còn tồn tại các rạn san hô và hệ sinh thái biển phong phú.

Trong bối cảnh dân số và hoạt động kinh tế có xu hướng tăng lên, việc xây dựng hệ thống xử lý rác thải hiện đại được xem là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ môi trường biển. Ngoài ra, việc đảm bảo nguồn nước ngọt ổn định cũng là yếu tố thiết yếu cho đời sống và phát triển kinh tế tại đảo. Một số giải pháp được nghiên cứu bao gồm xây dựng hồ chứa nước quy mô lớn kết hợp công nghệ lọc nước biển thành nước ngọt.

Về năng lượng, hiện nay Thổ Châu chủ yếu sử dụng các máy phát điện chạy dầu. Trong dài hạn, địa phương có thể xem xét phát triển điện gió hoặc kết nối lưới điện ngầm dưới biển từ các khu vực lân cận nhằm đảm bảo nguồn điện ổn định và bền vững.

Mạnh Dũng