Tên lửa đạt tốc độ Mach 3 lên tới 3.700 km/h, đánh chính xác mục tiêu cách xa 300 km
Mẫu tên lửa do Mỹ phát triển từ thời Chiến tranh Lạnh đang tiếp tục được chú ý trong các phân tích quân sự hiện đại.
Tên lửa ATACMS và năng lực tấn công tầm xa
Trong các hệ thống vũ khí chiến thuật hiện đại, tên lửa tầm xa đóng vai trò quan trọng trong việc tấn công các mục tiêu chiến lược mà không cần đưa lực lượng vào khu vực nguy hiểm. Một trong những hệ thống được nhắc đến nhiều trong các phân tích quân sự là tên lửa ATACMS (Army Tactical Missile System) do Mỹ phát triển.
Tên lửa ATACMS được Lockheed Martin nghiên cứu từ những năm 1980 với mục tiêu ban đầu là đối phó với các mối đe dọa trong giai đoạn Chiến tranh Lạnh. Theo thời gian, hệ thống này được nâng cấp và trở thành một trong những loại tên lửa chiến thuật chủ lực của quân đội Mỹ.
Về cấu trúc, tên lửa ATACMS có chiều dài khoảng 3,98 mét và đường kính khoảng 0,61 mét. Trọng lượng phóng của hệ thống dao động từ khoảng 1.321 kg đến 1.673 kg tùy theo từng phiên bản.
Tên lửa sử dụng động cơ nhiên liệu rắn một giai đoạn, cho phép đạt tốc độ siêu thanh khoảng Mach 3, tương đương hơn 3.700 km/giờ. Với tốc độ này, tên lửa có thể tiếp cận mục tiêu trong thời gian ngắn sau khi được phóng.
Hệ thống dẫn đường của ATACMS kết hợp giữa công nghệ GPS và dẫn đường quán tính (INS). Sự kết hợp này giúp nâng cao độ chính xác khi tấn công mục tiêu, với sai số được đánh giá chỉ ở mức vài mét trong điều kiện tối ưu.
Tầm bắn của tên lửa ATACMS có thể đạt tối đa khoảng 300 km ở các biến thể dài nhất. Khoảng cách này cho phép lực lượng vận hành tấn công các mục tiêu sâu trong lãnh thổ đối phương mà không cần di chuyển hệ thống phóng đến gần khu vực chiến sự.
Một điểm đáng chú ý khác của ATACMS là khả năng tích hợp với các hệ thống phóng di động như M142 HIMARS hoặc M270 MLRS. Các bệ phóng này có thể nhanh chóng triển khai, khai hỏa và rời khỏi vị trí, giúp giảm nguy cơ bị phản công.
Theo một số báo cáo quân sự, tên lửa ATACMS từng được sử dụng trong các chiến dịch tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự như hệ thống phòng không, kho vũ khí hoặc phương tiện không người lái.
So sánh tên lửa ATACMS với các hệ thống cùng phân khúc
Trong phân khúc tên lửa đạn đạo chiến thuật, ATACMS thường được so sánh với nhiều hệ thống khác do các quốc gia phát triển. Một trong những hệ thống được nhắc đến nhiều là tên lửa PrSM (Precision Strike Missile), cũng do Lockheed Martin phát triển và được xem là thế hệ kế tiếp của ATACMS.
Theo các thông tin công bố, tên lửa PrSM có tầm bắn vượt trội, với phạm vi trên 500 km ở phiên bản cơ bản và có thể đạt tới khoảng 1.000 km trong các biến thể tương lai. Điều này giúp mở rộng khả năng tấn công tầm xa so với tầm bắn 300 km của ATACMS.
Tuy nhiên, đầu đạn của PrSM được thiết kế nhỏ gọn hơn, khoảng 91 kg và tập trung vào cơ chế nổ phân mảnh. Bù lại, mỗi pod phóng có thể mang hai quả PrSM, trong khi pod phóng của ATACMS chỉ chứa một quả, giúp tăng mật độ hỏa lực.
Ngoài ra, công nghệ dẫn đường của PrSM được cho là hỗ trợ theo dõi mục tiêu di động, bao gồm cả các mục tiêu trên biển. Trong khi đó, ATACMS chủ yếu được thiết kế để tấn công các mục tiêu cố định.
Ở phía Nga, hệ thống tên lửa Iskander-M thường được xem là đối thủ đáng chú ý trong phân khúc này. Iskander-M có tầm bắn khoảng 500 km và trọng lượng toàn hệ thống lên tới khoảng 3.800 kg.
Tên lửa này có thể mang đầu đạn nặng khoảng 480 kg và được cho là có khả năng đạt tốc độ siêu vượt âm trong giai đoạn cuối của quỹ đạo bay. Khả năng cơ động và thay đổi quỹ đạo ở giai đoạn cuối được đánh giá là yếu tố giúp tăng khả năng vượt qua các hệ thống phòng thủ tên lửa.
Tuy nhiên, ATACMS được đánh giá có lợi thế về độ chính xác nhờ hệ thống dẫn đường GPS kết hợp quán tính, cũng như khả năng tích hợp với các nền tảng phóng của NATO.
Trong một số phân tích quân sự, tên lửa ATACMS cũng được so sánh với hệ thống Zolfaghar do Iran phát triển. Zolfaghar có tầm bắn khoảng 700 km và đầu đạn nặng khoảng 500 kg. Nhưng hệ thống này chủ yếu sử dụng dẫn đường quán tính, khiến độ chính xác có thể thấp hơn so với các hệ thống có hỗ trợ GPS.
Nhìn chung, mỗi loại tên lửa chiến thuật đều có những ưu điểm và hạn chế riêng, tùy thuộc vào mục đích thiết kế và chiến lược quân sự của từng quốc gia.
Trong bối cảnh công nghệ quân sự tiếp tục phát triển nhanh chóng, các hệ thống tên lửa chiến thuật như ATACMS vẫn được xem là yếu tố quan trọng trong chiến lược răn đe và tác chiến tầm xa của nhiều lực lượng quân sự trên thế giới.