Ít ai ngờ giữa rừng miền Trung có “kho báu kiến trúc Champa” hơn nghìn năm tuổi

Con đường dẫn vào thung lũng linh thiêng

Từ vùng đồng bằngQuảng Nam cũ, con đường uốn lượn qua những triền đồi và ruộng rẫy dẫn du khách đến thánh địa Mỹ Sơn – quần thể đền tháp Champa nổi tiếng nằm tại xã Thu Bồn, thành phố Đà Nẵng (khu vực xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam trước đây).

Hành trình đến Mỹ Sơn gợi cảm giác như bước vào một không gian khác. Những cung đường dốc quanh co, xa xa là đàn bò thong thả gặm cỏ, thỉnh thoảng lại bắt gặp nụ cười hiền hậu của người dân địa phương. Cảnh sắc vùng quê yên bình dần nhường chỗ cho những cánh rừng xanh rậm rạp.

Sau khi băng qua cây cầu bê tông mang dáng dấp một ngọn tháp cổ, du khách tiếp tục men theo con đường dài gần 2km, nền lát màu gạch đỏ uốn lượn dưới tán rừng rợp bóng. Con đường này dẫn thẳng vào thung lũng Mỹ Sơn – nơi từng là trung tâm tôn giáo quan trọng của vương quốc Champa.

Nhiều du khách nước ngoài chọn cách đi bộ thay vì di chuyển bằng xe điện. Việc chậm rãi bước qua những con đường rừng giúp họ cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp thiên nhiên còn khá nguyên sơ của vùng đất này.

Dọc lối đi, những bụi sim tím, hoa dại và bằng lăng rừng nở rộ theo mùa. Thỉnh thoảng, tiếng tắc kè hay gà rừng vang lên giữa không gian tĩnh mịch, khiến khung cảnh càng thêm huyền bí.

Ẩn hiện giữa những tán rừng là các cụm đền tháp cổ kính của thánh địa Mỹ Sơn. Công trình này được xem là một trong những di sản quan trọng nhất còn lại của nền văn minh Champa tại Việt Nam.

Theo các tài liệu lịch sử, Mỹ Sơn được xây dựng từ thế kỷ IV và phát triển liên tục qua nhiều triều đại Champa. Trong suốt hàng trăm năm, nơi đây là trung tâm tôn giáo – nơi các vị vua tổ chức nghi lễ thờ thần Shiva và cầu nguyện cho quốc gia.

Trước đây, khu thánh địa từng có hơn 70 đền tháp lớn nhỏ. Tuy nhiên, trải qua thời gian, chiến tranh và tác động của thiên nhiên, số lượng công trình còn lại ngày nay không nhiều. Dù vậy, những ngọn tháp cổ vẫn đủ để phác họa quy mô và sự tinh xảo của một nền kiến trúc cổ xưa.

Điều khiến nhiều du khách ấn tượng là kỹ thuật xây dựng độc đáo của người Champa. Những viên gạch đỏ được xếp khít lên nhau gần như hoàn hảo mà không thấy rõ lớp vữa kết dính. Cho đến nay, phương pháp xây dựng này vẫn là đề tài nghiên cứu của nhiều nhà khoa học.

Mỗi ngôi tháp thường có cấu trúc gồm ba phần: đế, thân và mái. Theo quan niệm của người Champa, phần đế tượng trưng cho thế giới trần tục, phần thân đại diện cho thế giới tâm linh của con người, còn phần đỉnh hướng tới cõi thần linh.

Nghệ thuật điêu khắc và không gian huyền bí

Bước vào bên trong các đền tháp, du khách có thể chiêm ngưỡng nhiều tác phẩm điêu khắc tinh xảo. Những hình tượng thần linh, vũ nữ Apsara, bò thần Nandin hay voi thần Gajasimha được chạm khắc trên đá và gạch với đường nét mềm mại nhưng đầy uy nghi.

Ở trung tâm nhiều ngôi tháp là bệ thờ Linga – Yoni, biểu tượng linh thiêng của tín ngưỡng Hindu giáo, thể hiện quan niệm về sự hòa hợp giữa trời và đất, âm và dương.

Giữa không gian cổ kính ấy, ánh sáng mặt trời len qua tán lá rừng chiếu lên những bức tường gạch đỏ phủ rêu phong, tạo nên khung cảnh vừa huyền bí vừa trầm mặc. Không ít du khách đứng lặng khá lâu trước các đền tháp, như để cảm nhận sâu hơn dấu tích của một nền văn minh đã từng rực rỡ.

Sau khi tham quan các cụm tháp, nhiều người chọn nghỉ chân bên dòng suối nhỏ chảy quanh thung lũng hoặc nằm trên bãi cỏ xanh nhìn mây trôi qua đỉnh núi.

Khi những tia nắng chiều yếu dần và bóng rừng phủ lên các tháp cổ, chuyến tham quan cũng dần khép lại. Trong không gian tĩnh lặng, tiếng trống baranưng và điệu múa Champa biểu diễn cho du khách dường như càng làm cho Mỹ Sơn thêm phần huyền bí.

Giữa núi rừng miền Trung, thánh địa Mỹ Sơn không chỉ là một quần thể di tích cổ mà còn là chứng tích sống động của lịch sử và văn hóa Champa. Nơi đây vẫn lặng lẽ tồn tại qua thời gian, như một kho báu kiến trúc giữa lòng thiên nhiên.

Tiến Dung