Mỹ siết xuất khẩu chip AI ngay cả với đồng minh để giữ lợi thế công nghệ
Chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định dùng hệ thống kiểm soát xuất khẩu để biến các đối tác chiến lược thành con tin công nghệ nhằm phục vụ lợi ích kinh tế nội địa.
Thay đổi luật chơi với các đồng minh
Đây được xem là nỗ lực đầu tiên nhằm siết chặt dòng chảy linh kiện bán dẫn đến chính các đồng minh và đối tác, đánh dấu sự đảo chiều hoàn toàn so với chính sách của chính quyền tiền nhiệm.
Khuôn khổ pháp lý mới thiết lập một hệ thống giám sát phân tầng cực kỳ chi tiết. Ngay cả với những hệ thống nhỏ lẻ dưới 1.000 chip, người mua vẫn phải xin giấy phép.
Các nhà sản xuất như Nvidia hay Advanced Micro Devices buộc phải trực tiếp giám sát, trong khi khách hàng phải cam kết sử dụng phần mềm khóa tính năng kết nối các chip này thành siêu cụm.
Khi quy mô đơn hàng tăng lên mức 100.000 chip, mức độ kiểm soát sẽ được nâng lên tầm quốc gia, đòi hỏi sự bảo lãnh trực tiếp từ Chính phủ hai nước.
Washington thực tế đã áp dụng bài kiểm tra này khi yêu cầu Ả Rập Xê Út cung cấp các cam kết tương tự để mua phần cứng tiên tiến. Đối với các siêu dự án lắp đặt tới 200.000 chip, giới chức kiểm soát xuất khẩu của Mỹ sẽ trực tiếp tiến hành thanh tra tại chỗ.
Nếu như trước đây, các đồng minh thân cận thường được hưởng đặc quyền miễn trừ, thì nay, mọi quốc gia đều phải bước vào bàn đàm phán. Đề xuất này trao cho Washington một đòn bẩy khổng lồ để ép dòng vốn quốc tế chảy vào các trung tâm dữ liệu nội địa, một trong những ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Donald Trump.
Các quy định mới không làm thay đổi cục diện với các quốc gia đang nằm trong danh sách đen như Nga. Đối với Trung Quốc, dù được bật đèn xanh vào tháng 12 năm ngoái để tiếp cận dòng chip tiên tiến thứ hai của Nvidia, các lô hàng này vẫn đang chịu cảnh đắp chiếu do các hàng rào an ninh quốc gia liên tục được dựng lên.
Lằn ranh mờ nhạt giữa an ninh và lợi ích kinh tế
Các chuyên gia phân tích chính sách, điển hình như Saif Khan từ Viện Tiến bộ, đánh giá quy định này có thể chặn đứng nguy cơ tuồn công nghệ sang các thị trường đối thủ.
Tuy nhiên, việc áp dụng yêu cầu cấp phép quá rộng trên phạm vi toàn cầu làm dấy lên nghi ngờ rằng Washington đang dùng an ninh quốc gia làm vỏ bọc để ép các đồng minh phải nhượng bộ về kinh tế.
Phản hồi trước những lo ngại này, Bộ Thương mại Hoa Kỳ khẳng định trên mạng xã hội X rằng họ sẽ không lặp lại khuôn khổ kiểm soát nặng nề của chính quyền trước.
Thay vào đó, bộ này sẽ nhân rộng mô hình thành công từ các thỏa thuận với Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, nơi quyền tiếp cận công nghệ cao được đánh đổi bằng các khoản đầu tư trực tiếp vào Mỹ.
Một điểm khác biệt đáng chú ý trong bản dự thảo hiện tại là sự vắng bóng của các điều khoản kiểm soát trọng số mô hình, những tham số cốt lõi mà các công ty như OpenAI hay Anthropic xem là bí mật sống còn.
Điều này cho thấy trọng tâm của bộ máy quản lý đang dịch chuyển từ việc khóa chặt thuật toán sang việc tối đa hóa lợi ích kinh tế từ phần cứng.