Tên lửa "đối thủ" với Shahab-3 của Iran, tầm bắn hơn 3.000km, sát thương cực lớn
Đây là hệ thống tên lửa đạn đạo tầm trung với nhiều tính năng hiện đại do Israel phát triển.
Công nghệ và đặc điểm của tên lửa Jericho-2
Tên lửa Jericho-2, còn được gọi với mã YA-3, là hệ thống tên lửa đạn đạo tầm trung (MRBM) do Israel Aerospace Industries (IAI) phát triển và sản xuất. Đây là thế hệ tiếp theo của chương trình tên lửa Jericho, được xây dựng nhằm tăng cường năng lực răn đe chiến lược của Israel trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động.
Theo các thông tin kỹ thuật được công bố trong nhiều nghiên cứu quốc tế, tên lửa Jericho-2 có trọng lượng phóng khoảng 22.000–26.000 kg, chiều dài từ 14 đến 15 mét và đường kính thân dao động từ 1,35 đến 1,56 mét. Thiết kế này giúp tên lửa đạt sự cân bằng giữa sức mạnh và khả năng cơ động, cho phép triển khai từ nhiều nền tảng khác nhau như silo ngầm, xe tải di động hoặc hệ thống vận chuyển đường sắt.
Một trong những đặc điểm đáng chú ý của hệ thống này là việc sử dụng động cơ nhiên liệu rắn hai tầng. So với các loại tên lửa dùng nhiên liệu lỏng, nhiên liệu rắn mang lại lợi thế về tốc độ chuẩn bị phóng và tính ổn định trong quá trình vận hành. Thời gian chuẩn bị có thể rút ngắn xuống chỉ vài phút, trong khi các hệ thống nhiên liệu lỏng thường cần nhiều công đoạn kỹ thuật trước khi phóng.
Đầu đạn của tên lửa Jericho-2 có thể tách rời khỏi thân tên lửa, với trọng lượng ước tính từ 1.000 đến 1.500 kg. Các tài liệu quốc phòng quốc tế cho rằng đầu đạn có thể mang nhiều loại tải trọng khác nhau, từ đầu đạn thông thường đến các dạng đầu đạn đặc biệt. Trong các phân tích chiến lược, hệ thống này thường được nhắc đến như một phần của năng lực răn đe dài hạn của Israel, mặc dù quốc gia này không chính thức xác nhận chương trình vũ khí hạt nhân.
Về công nghệ dẫn đường, tên lửa Jericho-2 được cho là sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp với radar chủ động ở giai đoạn cuối. Cơ chế này có điểm tương đồng với công nghệ từng được sử dụng trên tên lửa Pershing II của Mỹ. Nhờ vậy, độ chính xác được cải thiện đáng kể, với sai số vòng tròn (CEP) được ước tính dưới 300 mét.
Tầm bắn linh hoạt của hệ thống này được đánh giá từ khoảng 1.500 đến 3.500 km. Với phạm vi đó, tên lửa có khả năng bao phủ phần lớn khu vực Trung Đông và một số khu vực lân cận.
Quá trình phát triển tên lửa Jericho-2 bắt đầu từ cuối thập niên 1970. Sau khi Mỹ từ chối cung cấp tên lửa Pershing II cho Israel, nước này đã đẩy mạnh chương trình phát triển tên lửa trong nước. Trong giai đoạn đầu, chương trình có sự hợp tác kỹ thuật với Iran trước cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, sau đó tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ Nam Phi.
Các cuộc thử nghiệm đầu tiên của hệ thống này được ghi nhận vào năm 1986, với nhiều lần phóng thử thành công từ căn cứ Palmachim hướng ra Địa Trung Hải. Một số thử nghiệm đạt khoảng cách lên đến 1.400 km. Đến năm 1989, tên lửa Jericho-2 chính thức được đưa vào biên chế.
Theo ước tính của một số tổ chức nghiên cứu an ninh quốc tế, Israel hiện có khoảng 50–100 tên lửa Jericho-2, phần lớn được lưu trữ tại căn cứ Sdot Micha gần Jerusalem.
Vị trí của tên lửa Jericho-2 trong bức tranh công nghệ tên lửa tầm trung
Trong phân khúc tên lửa đạn đạo tầm trung, Jericho-2 thường được so sánh với nhiều hệ thống tương tự do các quốc gia khác phát triển. Những so sánh này giúp giới nghiên cứu đánh giá mức độ phát triển công nghệ và vai trò của từng hệ thống trong chiến lược quốc phòng.
Một ví dụ thường được nhắc đến là tên lửa DF-21 của Trung Quốc, hệ thống tên lửa hai tầng sử dụng nhiên liệu rắn với tầm bắn khoảng 1.500–1.700 km. DF-21 nổi tiếng với biến thể chống tàu sân bay, trong khi Jericho-2 được đánh giá có tầm bắn xa hơn và hệ thống dẫn đường phức tạp hơn.
Tương tự, tên lửa Agni-II của Ấn Độ cũng thuộc nhóm MRBM với tầm bắn từ 2.000 đến 3.000 km. Hệ thống này có thiết kế hai tầng nhiên liệu rắn và thời gian triển khai tương đối nhanh. Tuy nhiên, một số đánh giá cho rằng độ chính xác của Agni-II có thể thấp hơn so với Jericho-2, với sai số vòng tròn ước tính từ 1 đến 2 km.
Ở Trung Đông, tên lửa Shahab-3 của Iran thường được đặt trong các so sánh chiến lược. Hệ thống này dựa trên công nghệ Nodong của Triều Tiên và có tầm bắn khoảng 1.300–2.000 km. Khác với Jericho-2, Shahab-3 sử dụng nhiên liệu lỏng nên cần thời gian chuẩn bị lâu hơn trước khi phóng, đồng thời dễ bị phát hiện hơn trong quá trình triển khai.
Ngoài vai trò quân sự, công nghệ của tên lửa Jericho-2 còn được sử dụng làm nền tảng cho tên lửa đẩy Shavit – hệ thống phóng vệ tinh của Israel. Điều này cho thấy sự liên kết giữa công nghệ tên lửa quân sự và các chương trình không gian dân sự.
Trong nhiều phân tích quốc phòng, Jericho-2 được xem là một trong những hệ thống tên lửa tầm trung có ảnh hưởng đáng kể đến cán cân chiến lược tại Trung Đông. Sự kết hợp giữa tầm bắn xa, khả năng triển khai nhanh và công nghệ dẫn đường hiện đại khiến hệ thống này tiếp tục được nhắc đến trong các nghiên cứu về năng lực răn đe và phát triển công nghệ tên lửa.