Đà Nẵng định hướng phát triển đa cực với trục Hội An – Điện Bàn – Chu Lai
Quy hoạch điều chỉnh của Đà Nẵng nhấn mạnh chuyển đổi từ mô hình mở rộng theo địa bàn sang phát triển đô thị nén, gắn với giao thông công cộng và chuyển đổi số.
Đà Nẵng tái cấu trúc không gian phát triển đô thị – nông thôn
Trong quá trình điều chỉnh quy hoạch thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đà Nẵng xác định định hướng phát triển thành phố biển đáng sống với cấu trúc đô thị – nông thôn – miền núi hài hòa. Sau hợp nhất, thành phố mới có tổng diện tích hơn 11.859 km², gồm 94 đơn vị hành chính và quy mô dân số dự kiến đạt 3,6 triệu người vào năm 2030. Quy mô mở rộng đặt ra yêu cầu điều chỉnh cách tiếp cận phát triển không gian và tổ chức hệ thống đô thị phù hợp với bối cảnh mới.
Theo UBND thành phố, nhiều nội dung trong quy hoạch trước đây của Đà Nẵng và Quảng Nam (cũ) giai đoạn 2021–2030 vẫn còn giá trị kế thừa. Trên cơ sở đó, phương án điều chỉnh tiếp tục định hướng phát triển đô thị theo hướng xanh, sinh thái, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hiện đại và thông minh. Không gian công cộng như quảng trường, công viên và khu vui chơi được chú trọng mở rộng nhằm nâng cao chất lượng sống.
Đáng chú ý, quy hoạch mới nhấn mạnh yêu cầu tích hợp đô thị thông minh và chính quyền số trong quản trị phát triển. Thành phố kế thừa quan điểm tái phát triển theo mô hình đô thị nén, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tích hợp giao thông công cộng tại khu vực lõi trung tâm. Cách tiếp cận này được xem là bước chuyển nhằm tối ưu hóa nguồn lực hạ tầng trong bối cảnh quy mô dân số và nhu cầu đi lại gia tăng.
Bên cạnh đó, Đà Nẵng tiếp tục phát triển hệ thống đô thị theo hướng đa cực, phân định rõ chức năng từng không gian. Từ cấu trúc đơn tâm trước đây, thành phố định hướng chuyển sang mô hình đa cực, mở rộng theo các trung tâm vùng Đông – Tây. Hội An được định vị là đô thị sinh thái – văn hóa – du lịch. Điện Bàn hướng đến đô thị công nghiệp – đổi mới sáng tạo. Các đô thị vùng Tây như Khâm Đức, Thạnh Mỹ giữ vai trò chuyển tiếp, gắn với ổn định dân cư và phát triển kinh tế miền núi.
Tỷ lệ đô thị hóa của Đà Nẵng được điều chỉnh ở mức 66,5%. Thành phố tập trung phát triển các khu đô thị mới tại các xã lân cận trung tâm và khu vực Nam Hội An, nơi có điều kiện hạ tầng và dân cư đáp ứng tiêu chí chuyển đổi lên phường. Đây là một trong những nội dung nhằm bảo đảm tiêu chuẩn thành phố trực thuộc Trung ương trong giai đoạn tới.
Chuyển sang mô hình TOD và liên kết cụm đô thị
Một điểm thay đổi quan trọng trong điều chỉnh quy hoạch là chuyển từ mô hình “mở rộng theo địa bàn” sang “kiểm soát – nén – theo hành lang giao thông công cộng (TOD)”. Theo các chuyên gia quy hoạch, sau hợp nhất, nhu cầu đi lại giữa Đà Nẵng – Hội An – Tam Kỳ/Chu Lai có xu hướng tăng mạnh. Nếu tiếp tục phát triển đô thị dựa trên mở rộng đất ở, chi phí hạ tầng và áp lực giao thông có thể gia tăng, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất và môi trường.
Mô hình TOD được xem là công cụ để chuyển từ “đô thị hóa theo đất” sang “đô thị hóa theo năng lực vận tải công cộng”. Định hướng này gắn với việc ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông khối lượng lớn, hình thành các cụm đô thị liên kết Đà Nẵng – Hội An và Tam Kỳ – Chu Lai. Thành phố cũng đề xuất nghiên cứu tuyến đường sắt đô thị kết nối sân bay Đà Nẵng – Hội An – sân bay Chu Lai nhằm tăng tính liên thông vùng.
Với khu vực nông thôn và miền núi, Đà Nẵng điều chỉnh cách tiếp cận từ “nông thôn tách biệt” sang “nông thôn có phân vùng – gắn đô thị hóa hợp lý – hạn chế tự phát”. Quy hoạch mới phân chia nông thôn theo đặc thù ven đô, đồng bằng sản xuất, hành lang di sản và miền núi rủi ro thiên tai. Mục tiêu là kiểm soát phát triển tự phát, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và ổn định dân cư, hạn chế di dời quy mô lớn tại vùng dễ xảy ra sạt lở.
Ngoài ra, thành phố bổ sung nhóm giải pháp quản lý phát triển đô thị – nông thôn dựa trên chuyển đổi số và dữ liệu. Việc ứng dụng công nghệ trong giám sát quy hoạch, cấp phép xây dựng và quản lý đất đai được kỳ vọng giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả điều hành.
Với cách tiếp cận mới, Đà Nẵng hướng đến xây dựng cấu trúc không gian phát triển cân bằng giữa đô thị, nông thôn và miền núi, đồng thời tăng cường liên kết vùng. Quy hoạch điều chỉnh không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu tăng trưởng dân số và kinh tế mà còn đặt trọng tâm vào phát triển bền vững và quản trị hiện đại trong dài hạn.