Nghệ An củng cố nền tảng, mở đà bứt phá thành cực tăng trưởng "nóng" của khu vực Bắc Trung Bộ
Nghệ An đang bước vào giai đoạn phát triển mang tính bản lề sau khi thực hiện sáp nhập hành chính cấp xã, phường.
Nền tảng phát triển được củng cố qua những kết quả nổi bật
Nghệ An là tỉnh nằm ở vị trí trung tâm vùng Bắc Trung Bộ, có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời, giàu truyền thống văn hóa, cách mạng và tinh thần hiếu học. Với diện tích gần 16.500 km² và cấu trúc địa hình đa dạng gồm miền núi, trung du và đồng bằng ven biển, Nghệ An sở hữu không gian phát triển rộng và nhiều dư địa để tổ chức lại các hoạt động kinh tế – xã hội theo hướng cân bằng, bền vững. Vùng đất này còn được biết đến là quê hương của Hồ Chí Minh cùng nhiều chí sĩ yêu nước, danh nhân văn hóa. Các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và lan tỏa, tiêu biểu là Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại do UNESCO ghi danh.
Về mặt hành chính, kể từ ngày 1/7/2025, Nghệ An có 130 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 119 xã và 11 phường, trong đó phần lớn được hình thành sau sắp xếp. Việc tổ chức lại bộ máy hành chính ở quy mô lớn giúp tinh gọn đầu mối, giảm chồng chéo, tạo điều kiện cho quản trị địa phương hiệu quả hơn trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao.
Năm 2025, trong bối cảnh kinh tế cả nước chịu nhiều sức ép và Nghệ An liên tiếp hứng chịu các đợt thiên tai lớn, tỉnh vẫn duy trì được mức tăng trưởng GRDP đạt 8,44%, xếp thứ 13/34 địa phương trên cả nước. Kết quả này cho thấy khả năng chống chịu và điều hành linh hoạt của nền kinh tế địa phương. Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục giữ vai trò ổn định với tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm đạt hơn 337.400 ha, diện tích rừng trồng tập trung đạt trên 25.000 ha, tổng sản lượng thủy sản khoảng 300.800 tấn, tăng gần 13% so với cùng kỳ. Chăn nuôi cơ bản ổn định khi dịch tả lợn châu Phi được kiểm soát hiệu quả nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành nông nghiệp và chính quyền các địa phương.
Khu vực công nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng khá cao. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) lũy kế cả năm 2025 tăng khoảng 17%, riêng tháng 12 tăng hơn 21% so với cùng kỳ. Nhiều sản phẩm công nghiệp chủ lực như đá xây dựng, đường, xi măng và điện sản xuất duy trì đà tăng, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của công nghiệp trong cơ cấu kinh tế tỉnh.
Dịch vụ tiếp tục là điểm sáng khi du lịch phục hồi mạnh mẽ, đón khoảng 9,9 triệu lượt khách, doanh thu ước đạt gần 11.922 tỷ đồng. Hoạt động thu hút đầu tư duy trì kết quả tích cực với 76 dự án cấp mới và 198 lượt dự án điều chỉnh, tổng vốn đăng ký mới và bổ sung hơn 40.858 tỷ đồng. Đáng chú ý, vốn FDI thu hút trong năm đạt trên 1 tỷ USD – mức cao trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương ngày càng gay gắt.
Thu ngân sách nhà nước tiếp tục ghi nhận vai trò chủ lực của thu nội địa, đạt 27.097 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng thu. Các khoản thu từ xuất nhập khẩu, viện trợ và huy động tài trợ dù chiếm tỷ lệ nhỏ hơn nhưng góp phần đa dạng hóa nguồn lực tài chính. Kết quả thu ngân sách đạt được trong bối cảnh thiên tai liên tiếp xảy ra càng cho thấy nỗ lực lớn của cả hệ thống chính trị trong điều hành kinh tế – xã hội.
Nhìn tổng thể, năm 2025 có thể xem là năm Nghệ An vừa phải ứng phó với khó khăn, vừa tích lũy nền tảng cho một chu kỳ phát triển mới. Các trụ cột kinh tế duy trì được nhịp độ tăng trưởng, trong khi dư địa cải thiện chất lượng tăng trưởng ngày càng được nhận diện rõ hơn.
Động lực mới và định hướng phát triển cho giai đoạn 2026–2030
Năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt đối với Nghệ An khi vừa diễn ra Đại hội XIV của Đảng, bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp, vừa là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX và Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030. Trong bối cảnh cả nước đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, áp lực đối với một địa phương có quy mô lớn như Nghệ An là rất rõ ràng.
Tỉnh đã xác định 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó nhấn mạnh việc triển khai các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế, y tế và giáo dục. Đây được xem là các trụ cột để Nghệ An chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, thay vì dựa nhiều vào mở rộng quy mô như trước.
Một động lực quan trọng khác là việc khai thác hiệu quả các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 39 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 137 của Quốc hội. Với cơ chế Trung ương bổ sung 50% vốn cho khu vực miền Tây Nghệ An, tỉnh tập trung đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, giải phóng mặt bằng và thu hút đầu tư, hướng tới mục tiêu “có cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả đặc thù”.
Mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026 được đặt ở mức 10,5–11,5%, cao hơn đáng kể so với mức thực hiện năm 2025. Điều này đòi hỏi Nghệ An phải tận dụng hiệu quả các dự án hạ tầng then chốt như cao tốc Vinh – Thanh Thủy, cải tạo các quốc lộ 7, 46, 48, hạ tầng đô thị Vinh vốn WB, cũng như các dự án chiến lược dài hạn như đường sắt tốc độ cao. Tiến độ của các dự án này được xem là yếu tố quyết định đến khả năng đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Để tạo chuyển biến thực chất, tỉnh đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026. Các tổ công tác đặc biệt do lãnh đạo UBND tỉnh trực tiếp chỉ đạo sẽ được kiện toàn, trách nhiệm giải phóng mặt bằng gắn với đánh giá cán bộ, quan điểm “xử lý ngay trên hiện trường” được áp dụng nhằm tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn.
Song song đó, Chương trình phát triển đô thị tỉnh Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn 2050 đã được phê duyệt, tạo cơ sở để nâng cao chất lượng thẩm định, quản lý dự án và định hình không gian đô thị trong dài hạn. Các dự án lớn như LNG Quỳnh Lập, Cảng nước sâu Cửa Lò và Cảng Hàng không Quốc tế Vinh được xác định là những mắt xích quan trọng trong cấu trúc phát triển mới của tỉnh.
Về định hướng tổng thể, Nghệ An tiếp tục thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp chế biến – chế tạo, kinh tế số và kinh tế xanh. Ngoài ra, phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị và nâng cao chất lượng dịch vụ, logistics và du lịch.
Với nền tảng đã tích lũy trong năm 2025 và các động lực mới đang được kích hoạt, Nghệ An đứng trước cơ hội lớn để bước vào một chu kỳ phát triển có chất lượng cao hơn. Khả năng chuyển hóa các lợi thế về không gian, cơ chế và con người thành kết quả cụ thể sẽ là thước đo quan trọng cho hành trình tăng trưởng của tỉnh trong giai đoạn 2026–2030.