"Ba hợp thành một": Dấu ấn bứt phá của Ninh Bình và nền tảng cho giai đoạn phát triển mới hậu sáp nhập
Năm 2025 khép lại với nhiều dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển của tỉnh Ninh Bình.
Không gian phát triển mới hình thành sau sáp nhập
Năm 2025 là năm cuối của kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2021–2025, đồng thời cũng là thời điểm tỉnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong bối cảnh tổ chức bộ máy được sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu quả hơn. Từ ngày 1/7/2025, ba tỉnh cũ gồm: Ninh Bình, Nam Định và Hà Nam chính thức hợp nhất, hình thành tỉnh Ninh Bình mới với diện tích hơn 3.942 km² và quy mô dân số trên 4,4 triệu người. Sự kiện này không đơn thuần là thay đổi về địa giới hành chính, mà còn tạo ra một chỉnh thể phát triển mới, đủ lớn để tái cấu trúc chiến lược tăng trưởng theo hướng liên kết vùng và dài hạn hơn.
Một trong những giá trị nổi bật của Ninh Bình mới chính là sự hội tụ của các không gian văn hóa – lịch sử đặc sắc. Vùng đất Ninh Bình gắn liền với Cố đô Hoa Lư và Quần thể danh thắng Tràng An – Di sản hỗn hợp thế giới hiếm có. Nam Định là nơi phát tích vương triều Trần, trung tâm của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ và truyền thống khoa bảng lâu đời. Hà Nam mang đậm dấu ấn văn hóa Đông Sơn cổ kính, với hệ thống di tích và lễ hội giàu bản sắc. Khi ba dòng chảy văn hóa này hòa quyện, Ninh Bình mới sở hữu gần 5.000 di tích, hình thành một “kho di sản sống” có chiều sâu và độ lan tỏa lớn.
Giá trị của kho tàng di sản này không chỉ nằm ở số lượng mà ở khả năng mở rộng không gian phát triển cho du lịch di sản, công nghiệp văn hóa và các ngành kinh tế sáng tạo. Trong bối cảnh du lịch đang chuyển mạnh từ tăng trưởng theo số lượng sang nâng cao chất lượng và trải nghiệm, lợi thế về di sản giúp Ninh Bình có dư địa để phát triển các sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao, kéo dài chuỗi dịch vụ và lan tỏa sang các lĩnh vực liên quan.
Bên cạnh yếu tố văn hóa, vị trí địa lý và kết nối hạ tầng là trụ cột quan trọng của không gian phát triển mới. Sau sáp nhập, Ninh Bình trở thành cửa ngõ phía Nam của Đồng bằng Bắc Bộ, nằm trên các hành lang kinh tế chiến lược như Bắc – Nam, ven biển Vịnh Bắc Bộ và Đông – Tây. Hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt và đường biển được kết nối đồng bộ thông qua các tuyến cao tốc, quốc lộ huyết mạch và trục giao thông liên vùng, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, phát triển logistics và mở rộng không gian kinh tế biển.
Không gian phát triển được mở rộng cũng đồng nghĩa với việc các thế mạnh riêng của từng địa phương cũ có cơ hội được liên kết chặt chẽ hơn. Nếu Ninh Bình nổi bật với vai trò trung tâm di sản và đổi mới sáng tạo, Nam Định có thế mạnh về văn hóa, giáo dục và tiềm năng kinh tế biển, thì Hà Nam là trung tâm công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp công nghệ cao. Trên nền không gian phát triển mới, bức tranh kinh tế – xã hội của Ninh Bình năm 2025 vẫn ghi nhận nhiều điểm sáng. Tỉnh duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế 10,65% (thuộc nhóm cao trong cả nước), quy mô nền kinh tế ước đạt 342,8 nghìn tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 89,19 triệu đồng.
Công nghiệp tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng chủ lực. Các khu, cụm công nghiệp hoạt động ổn định, nhiều dự án quy mô lớn, sử dụng công nghệ cao được đưa vào vận hành, góp phần gia tăng giá trị sản xuất và tạo việc làm. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng gần 24% cho thấy niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư đối với môi trường kinh doanh của tỉnh. Đáng chú ý, giải ngân vốn đầu tư công vượt kế hoạch Trung ương giao, phản ánh sự quyết liệt trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện các dự án hạ tầng trọng điểm.
Du lịch tiếp tục là điểm sáng khi năm 2025 Ninh Bình ước đón hơn 19,4 triệu lượt khách, trong đó có gần 2,2 triệu lượt khách quốc tế, doanh thu đạt trên 21 nghìn tỷ đồng. Song song với phát triển kinh tế, công tác an sinh xã hội được triển khai đồng bộ. Các chính sách đối với người có công, đối tượng bảo trợ xã hội và hộ nghèo được thực hiện đầy đủ, kịp thời, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn 0,96%. Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát sau gần ba năm triển khai đã hỗ trợ hơn 3.600 hộ nghèo, cận nghèo ổn định chỗ ở, góp phần cải thiện chất lượng sống và củng cố nền tảng xã hội cho phát triển bền vững.
Ninh Bình định hình động lực tăng trưởng cho giai đoạn mới
Những kết quả đạt được trong năm 2025 không chỉ mang ý nghĩa hoàn thành các chỉ tiêu của một giai đoạn kế hoạch, mà còn tạo nền tảng để Ninh Bình bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động hơn. Đây là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh khóa I, đặt ra yêu cầu rõ ràng về việc lựa chọn mô hình tăng trưởng phù hợp với không gian phát triển mới sau sáp nhập.
Theo định hướng, tỉnh tập trung phát triển công nghiệp sạch, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và chế biến sâu, hướng tới nâng cao giá trị gia tăng và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Việc ưu tiên các ngành công nghiệp thân thiện môi trường, có hàm lượng công nghệ cao không chỉ phù hợp với xu hướng phát triển bền vững, mà còn giúp Ninh Bình tránh được rủi ro phụ thuộc vào các ngành thâm dụng lao động và tài nguyên trong dài hạn.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, Ninh Bình định hướng tổ chức lại sản xuất theo hướng sinh thái, hữu cơ và tuần hoàn; gắn phát triển nông nghiệp với bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Các sản phẩm OCOP tiếp tục được phát huy, không chỉ nhằm nâng cao giá trị kinh tế mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa nông thôn và nâng cao thu nhập cho người dân.
Du lịch được xác định là một trong những trụ cột tăng trưởng quan trọng trong giai đoạn tới. Trên nền tảng di sản phong phú, tỉnh hướng tới phát triển du lịch di sản – sinh thái – văn hóa theo hướng bền vững, chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị di sản song hành với nâng cao chất lượng dịch vụ. Đây được xem là hướng đi phù hợp để Ninh Bình duy trì sức hấp dẫn lâu dài trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng giữa các điểm đến.
Công tác quy hoạch và phát triển hạ tầng tiếp tục được coi là yếu tố then chốt. Tỉnh chú trọng đầu tư hạ tầng giao thông, đô thị và hạ tầng số nhằm mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối nội tỉnh và liên vùng. Việc phát triển đô thị theo hướng hiện đại, từng bước triển khai các giải pháp đô thị thông minh được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng sống cho người dân, đồng thời tạo môi trường thuận lợi thu hút đầu tư.
Song song với phát triển kinh tế, Ninh Bình tiếp tục ưu tiên bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững và nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa. Công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và củng cố niềm tin của nhân dân. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh triển khai hiệu quả các mục tiêu phát triển trong bối cảnh quy mô và phạm vi quản lý được mở rộng.
Với tầm nhìn dài hạn, Ninh Bình được định hướng phát triển theo mô hình đô thị trung tâm hiện đại, giàu bản sắc văn hóa, lấy con người làm trọng tâm của chiến lược phát triển. Mục tiêu đến năm 2030 là nằm trong nhóm 10 địa phương có chỉ số phát triển con người cao nhất cả nước, từng bước xây dựng đô thị thông minh, khẳng định vai trò ngày càng rõ nét trong bức tranh phát triển chung của đất nước.