Thái Nguyên mở rộng quy mô, bứt phá thành cực tăng trưởng mới
Sau hợp nhất, tỉnh Thái Nguyên nổi lên như một trung tâm kinh tế – công nghiệp – giáo dục của khu vực trung du và miền núi phía Bắc.
Vùng đất mới chứa đựng vô vàn tiềm năng phát triển
Việc sáp nhập tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn từ ngày 1/7/2025 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong tổ chức không gian phát triển vùng trung du và miền núi phía Bắc. Không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về địa giới hành chính, quá trình hợp nhất này mở ra một cấu trúc phát triển mới với quy mô lớn hơn, tầm nhìn dài hạn hơn và dư địa tăng trưởng rộng hơn cho Thái Nguyên trong giai đoạn tới. Sau sáp nhập, tỉnh Thái Nguyên mới có diện tích trên 8.300km², dân số gần 1,8 triệu người. Quy mô này giúp địa phương hình thành một không gian kinh tế – xã hội đa dạng, hội tụ cả công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, du lịch sinh thái và văn hóa truyền thống, đồng thời kết nối liền mạch khu vực Việt Bắc với vùng Thủ đô Hà Nội và các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc.
Điểm đáng chú ý là Thái Nguyên là địa phương hoàn thành Đề án sáp nhập sớm nhất cả nước với tỷ lệ đồng thuận rất cao của Nhân dân. Sự thống nhất này phản ánh tính khả thi của chủ trương cũng như tạo nền tảng chính trị – xã hội vững chắc để quá trình hợp nhất được triển khai ổn định, hạn chế xáo trộn và nhanh chóng đi vào thực chất.
Năm 2025 cũng ghi nhận những kết quả tài khóa nổi bật của Thái Nguyên khi thu ngân sách nhà nước đạt khoảng 29 nghìn tỷ đồng, mức cao nhất từ trước đến nay. Trong đó, thu nội địa ước đạt khoảng 25.500 tỷ đồng, cho thấy sức bật của khu vực doanh nghiệp cũng như hiệu quả điều hành ngân sách trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động. Việc vượt mốc thu ngân sách quan trọng này giúp địa phương chủ động hơn trong bố trí nguồn lực cho đầu tư phát triển, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng – an ninh và xử lý kịp thời các nhiệm vụ phát sinh như phòng, chống thiên tai, dịch bệnh.
Nền tảng tài khóa vững chắc là một trong những yếu tố then chốt để Thái Nguyên duy trì tăng trưởng ổn định trong bối cảnh năm 2025 chịu tác động mạnh từ kinh tế thế giới và thiên tai. Dù cơn bão số 11 (Matmo) gây thiệt hại ước tính trên 12.000 tỷ đồng, GRDP của tỉnh vẫn ước tăng 6,33%, giá trị sản xuất công nghiệp tăng 6,37%, kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh tăng khoảng 9%. GRDP bình quân đầu người đạt 114,1 triệu đồng/năm, tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực trung du và miền núi phía Bắc.
Song song với công nghiệp và tài khóa, khu vực nông nghiệp duy trì ổn định với sản lượng lương thực khoảng 572 nghìn tấn và trên 282 nghìn tấn chè búp tươi. Những con số này cho thấy sự cân đối tương đối giữa các khu vực kinh tế, giúp Thái Nguyên hạn chế rủi ro phụ thuộc vào một trụ cột duy nhất trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động.
Hạ tầng, cải cách hành chính và động lực tăng trưởng mới
Năm 2025 được xem là dấu mốc bứt phá mạnh mẽ về hạ tầng của Thái Nguyên, khi địa phương khởi công, hoàn thành và đưa vào khai thác hàng loạt công trình trọng điểm mang tính chiến lược. Gần 10 dự án quy mô lớn với tổng mức đầu tư trên 26 nghìn tỷ đồng đã được triển khai, tập trung vào các lĩnh vực giao thông, thể thao, đô thị, y tế và an sinh xã hội. Đây là những dự án không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt mà còn mở rộng không gian phát triển cho nhiều năm tiếp theo.
Nổi bật trong số đó là các khu công nghiệp Phú Bình, Yên Bình 2 với tổng diện tích gần 1.000ha, tuyến đường liên kết Thái Nguyên – Bắc Ninh – Phú Thọ dài hơn 42km, sân vận động tỉnh quy mô 22.000 chỗ ngồi cùng nhiều dự án nhà ở xã hội và hạ tầng y tế. Việc hình thành đồng bộ các công trình này góp phần củng cố vị thế của Thái Nguyên trong chuỗi cung ứng công nghiệp, đồng thời cải thiện chất lượng sống cho người dân.
Cùng với đầu tư hạ tầng, cải cách hành chính và chuyển đổi số tiếp tục là điểm sáng trong điều hành của chính quyền tỉnh. Năm 2025, chỉ số chỉ đạo, điều hành và đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính theo thời gian thực của Thái Nguyên đứng thứ nhất trong 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Đây là chỉ dấu quan trọng phản ánh hiệu quả quản trị, điều hành và mức độ thân thiện của môi trường hành chính đối với doanh nghiệp và người dân.
Sau sắp xếp, toàn tỉnh còn 92 xã, phường. Cấp tỉnh giảm còn 14 cơ quan, góp phần tinh gọn bộ máy. Trên 98% hồ sơ thủ tục hành chính được xử lý trực tuyến, 100% xã, phường vận hành nền tảng số dùng chung; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt trên 75%, cao nhất khu vực miền núi phía Bắc.
Ở lĩnh vực văn hóa – du lịch, Thái Nguyên chú trọng khai thác giá trị bản sắc địa phương gắn với phát triển kinh tế. Lễ hội “Thái Nguyên Hương Sắc Danh Trà” tiếp tục được tổ chức thường niên, góp phần tôn vinh giá trị văn hóa trà, lan tỏa thương hiệu “đệ nhất danh trà” và kết nối giữa văn hóa, du lịch và thương mại. Ngày hội văn hóa các dân tộc cũng trở thành sản phẩm du lịch đặc thù, góp phần bảo tồn di sản và tạo sinh kế cho cộng đồng.
Nhận diện rõ những giới hạn của không gian phát triển hiện hữu, Thái Nguyên xác định hạ tầng giao thông cần đi trước một bước để đóng vai trò trục dẫn cho công nghiệp, đô thị và dịch vụ. Giai đoạn 2026–2030, tỉnh dự kiến triển khai 14 dự án giao thông trọng điểm với tổng chiều dài trên 205km và tổng mức đầu tư hơn 22.000 tỷ đồng.
Trọng tâm là các tuyến liên kết vùng, kết nối Thái Nguyên với Bắc Ninh, Phú Thọ, Tuyên Quang, Vành đai 5 vùng Thủ đô Hà Nội cùng các tuyến kết nối khu công nghiệp, đô thị và du lịch. Khi các trục giao thông lớn được hình thành, không gian phát triển của Thái Nguyên sẽ được mở rộng đáng kể, đồng thời tăng cường năng lực kết nối với các trung tâm kinh tế lân cận. Tỉnh cũng sẽ đẩy mạnh phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa - lịch sử, sinh thái, trải nghiệm vùng trà. Phát huy tiềm năng, lợi thế khu du lịch hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể, tăng cường liên kết chuỗi du lịch vùng Việt Bắc với các vùng du lịch trọng điểm quốc gia.
Bước sang năm 2026, Thái Nguyên đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 10,5% trở lên, GRDP bình quân đầu người đạt trên 126 triệu đồng, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12,5%, xuất khẩu tăng khoảng 10%. Song song với tăng trưởng kinh tế, tỉnh chú trọng các chỉ tiêu xã hội như việc làm, y tế, nước sạch, giảm nghèo đa chiều và bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển cân bằng và bền vững.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Thái Nguyên tập trung nâng cao năng lực sản xuất, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng công suất, đẩy nhanh tiến độ các dự án công nghiệp lớn, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn cho khu vực kinh tế tư nhân. Trong nông nghiệp, tỉnh thúc đẩy tái cơ cấu theo hướng hiện đại, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, gắn với phát triển sản phẩm OCOP và xúc tiến thương mại.
Ở lĩnh vực văn hóa – xã hội, đào tạo nguồn nhân lực gắn với nhu cầu doanh nghiệp được xem là nhiệm vụ then chốt, nhất là đối với các ngành công nghiệp chế tạo, điện tử, cơ khí, logistics và du lịch. Việc liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ giúp Thái Nguyên hình thành lực lượng lao động có kỹ năng, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Từ nền tảng sáp nhập tỉnh, mở rộng không gian phát triển, củng cố hạ tầng và cải cách thể chế, Thái Nguyên đang từng bước định hình vai trò là trung tâm kinh tế – công nghiệp – giáo dục của vùng trung du và miền núi phía Bắc.