Nông dân Hải Phòng biến vườn đồi thành “mỏ vàng”, dễ dàng thu vài trăm triệu mỗi vụ thu hoạch
Mô hình đặc biệt này đang được nông dân Hải Phòng triển khai từ năm 2022, kết hợp sản xuất VACR với không gian sống và du lịch nông nghiệp.
Nông dân Hải Phòng nâng giá trị kinh tế từ mô hình vườn mẫu
Vườn mẫu được hiểu là mô hình sản xuất có quy hoạch, thiết kế hợp lý giữa không gian vườn, ao, chuồng, ruộng, rừng (VACR) và không gian sinh hoạt của gia đình trong cùng khuôn viên. Mục tiêu không chỉ là nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn tạo cảnh quan “nhà sạch, vườn đẹp”, môi trường sống văn hóa, văn minh gắn với phát triển du lịch nông nghiệp – nông thôn. Từ năm 2022, Hội Làm vườn thành phố Hải Phòng đã triển khai mô hình này và thu hút sự tham gia của nhiều nông dân trên địa bàn.
Tại tổ dân phố số 9, phường Lưu Kiếm, ông Nguyễn Xuân Long là một trong những hộ tiên phong. Với diện tích gần 2 ha đất vườn đồi, ông cải tạo trồng hồng không hạt, na bở và na dứa Đài Loan theo hướng hữu cơ, an toàn. Nhờ áp dụng kỹ thuật điều chỉnh thời vụ, mỗi năm ông thu hoạch hai vụ na, trong đó vụ trái mùa cho giá bán cao hơn, dao động 100 – 120 nghìn đồng/kg.
Theo ông Long, việc sản xuất trái vụ giúp nâng giá trị sản phẩm do cung ứng ra thị trường trong thời điểm khan hàng. Từ mô hình vườn mẫu chuyên trồng na hữu cơ, gia đình ông đạt mức thu nhập khoảng 400 – 500 triệu đồng mỗi năm. Tuy nhiên, ông cho rằng để duy trì hiệu quả cần đầu tư công chăm sóc, theo dõi kỹ thuật sát sao và tuân thủ quy trình sản xuất an toàn.
Ở phường Nguyễn Trãi, nhiều nông dân cũng ghi nhận chuyển biến tích cực từ mô hình vườn mẫu. Tận dụng đất vườn đồi, địa phương phát triển khoảng 300 ha nhãn, vải; 80 ha thanh long và 40 ha na. Trước Tết, các vườn cho thu hoạch trái vụ khoảng 30 tấn thanh long và 100 tấn na dai.
Để tạo ra sản phẩm trái vụ, nông dân phải áp dụng kỹ thuật thắp sáng điện cho vườn thanh long, bấm tỉa, điều chỉnh thời điểm thụ phấn cây na muộn hơn so với chu kỳ chính vụ. Những biện pháp này đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu và kiến thức kỹ thuật nhất định, song giúp tăng sản lượng và giá trị thu hoạch.
Hướng tới chuỗi giá trị và du lịch nông nghiệp
Theo Hội Làm vườn thành phố Hải Phòng, việc xây dựng vườn mẫu được ưu tiên tại các xã đạt chuẩn nông thôn mới hoặc đang xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu. Hội phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Hiệp hội Du lịch thành phố tổ chức tập huấn kỹ thuật, tham quan học tập kinh nghiệm, hướng dẫn sử dụng phân bón hữu cơ và hỗ trợ liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Lực lượng khuyến nông đóng vai trò đồng hành trong suốt quá trình triển khai. Theo đại diện Ban Quản lý rừng và Khuyến nông Hải Phòng, cán bộ kỹ thuật hỗ trợ nông dân tiêu thụ sản phẩm trực tiếp tại thị trường và trên sàn thương mại điện tử; đồng thời giới thiệu tiến bộ kỹ thuật, giống cây và phân bón mới. Khi xảy ra rủi ro do thiên tai, cán bộ khuyến nông kịp thời hướng dẫn khôi phục cây trồng, hạn chế thiệt hại.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy phát triển vườn mẫu gắn với du lịch nông thôn vẫn đối mặt một số hạn chế. Nhiều địa phương còn thiếu hệ sinh thái kết nối giữa sản phẩm nông nghiệp và dịch vụ du lịch. Hạ tầng như bãi đỗ xe, điện chiếu sáng, lưu trú, vận tải, thương mại phục vụ khách tham quan chưa được đầu tư đồng bộ.
Bên cạnh đó, kinh tế vườn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Khi xảy ra bão lớn, thiệt hại có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nông dân. Trong khi đó, cơ chế hỗ trợ vay vốn ưu đãi dành cho phát triển nông nghiệp, nông thôn chưa được triển khai rộng rãi tại một số địa bàn.
Theo lãnh đạo Hội Làm vườn Hải Phòng, mô hình vườn mẫu hữu cơ mang ý nghĩa thiết thực trong nâng cao giá trị sản xuất và cải thiện môi trường sống. Hội đề xuất đưa tiêu chí xây dựng vườn mẫu vào chương trình nông thôn mới nâng cao, đồng thời xem xét cơ chế hỗ trợ vốn để nông dân đầu tư bài bản hơn.
Trong bối cảnh nhu cầu trải nghiệm nông nghiệp ngày càng gia tăng, mô hình vườn mẫu nếu được đầu tư đồng bộ về hạ tầng, chính sách và liên kết tiêu thụ có thể tạo thêm giá trị gia tăng cho khu vực nông thôn. Với sự tham gia chủ động của nông dân và sự hỗ trợ từ các tổ chức chuyên môn, vườn mẫu tại Hải Phòng đang từng bước hình thành hướng đi kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp và dịch vụ du lịch.