Nông dân Lào Cai “đánh thức” vùng bãi ven sông Hồng: Bước đi đang thay đổi sinh kế
Nông dân Lào Cai đang xây dựng lại vùng dâu tập trung quy mô lớn, áp dụng kỹ thuật thâm canh và liên kết hợp tác xã để nâng cao giá trị kén tằm.
Nông dân Trấn Yên phục hồi vùng dâu sau thiên tai
Những ngày đầu xuân, khi màn sương còn phủ nhẹ trên bãi bồi ven sông Hồng, vùng dâu thuộc xã Trấn Yên (tỉnh Lào Cai) đã bắt đầu một chu kỳ sinh trưởng mới. Sau đợt đốn đồng loạt cách đây vài tuần, những gốc dâu từng trơ cành nay bật chồi mạnh mẽ, lớp lá non mướt trải dài trên cánh đồng.
Ở thời điểm này, nông dân không còn tất bật thu hoạch mà tập trung vào khâu chăm sóc sau đốn. Việc bón phân hữu cơ, xới tơi đất, tỉa chồi và điều tiết độ ẩm được thực hiện đồng bộ để cây nhanh chóng phục hồi, tích lũy dinh dưỡng cho lứa tằm xuân – hè, vốn được xem là vụ sản xuất quan trọng nhất trong năm.
Chị Trần Thị Yến, thôn Trúc Đình, có mặt ngoài bãi dâu từ sớm. Những luống dâu cao ngang gang tay được xới đất cẩn thận, bón phân hữu cơ đã ủ sẵn. Hai năm 2024 và 2025, gia đình chị chịu ảnh hưởng nặng nề bởi bão lớn, diện tích dâu bị ngập úng, nhiều gốc chết rễ, có vụ nuôi tằm phải dừng giữa chừng vì thiếu lá.
Sau mỗi đợt thiên tai, gia đình chị cải tạo lại hệ thống rãnh thoát nước, lên luống cao và thay thế những gốc già yếu. Đến nay, diện tích dâu đã hồi phục, chồi lên đều, lá dày và mềm. Theo chị, khi cây khỏe, lá đạt chất lượng thì tằm ăn tốt, kén mới đảm bảo năng suất.
Không riêng gia đình chị Yến, nhiều nông dân tại Trấn Yên lựa chọn hướng phục hồi theo chiều sâu thay vì mở rộng diện tích. Việc tập trung cải tạo đất, chọn giống phù hợp và tuân thủ quy trình kỹ thuật được xem là giải pháp căn cơ trong bối cảnh biến động khí hậu ngày càng khó lường.
Hoàn thiện chuỗi sản xuất và định hướng phát triển bền vững
Tại thôn Đào Thịnh 3, ông Bùi Xuân Ước đang chăm sóc diện tích dâu giống S7 vừa chuyển đổi. So với giống cũ, S7 có khả năng bật chồi nhanh, thân cây khỏe, lá to bản. Sau hơn 5 tuần chăm sóc, ruộng dâu phủ kín màu xanh đậm. Theo ông Ước, sản lượng kén tăng khoảng 20 – 30% so với trước, trong khi thời gian nuôi tằm được rút ngắn.
Việc chuyển đổi giống đang được nhiều nông dân áp dụng nhằm nâng cao năng suất và chất lượng kén – yếu tố quan trọng trong chuỗi giá trị dâu tằm tơ. Sau hơn 20 năm phát triển tập trung, Trấn Yên hiện có khoảng 700 ha dâu, hình thành vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Sự ổn định của vùng nguyên liệu có sự hỗ trợ từ Hợp tác xã Dâu tằm tơ Hạnh Lê. Hợp tác xã cung ứng giống dâu, tằm giống và vật tư sản xuất; đồng thời hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và bao tiêu kén. Theo đại diện hợp tác xã, khi chất lượng lá tốt, kén trắng đều, sợi dài thì giá thu mua được cải thiện, giúp nông dân yên tâm đầu tư.
Theo Hội Nông dân xã Trấn Yên, cây dâu đã trở thành sinh kế chính của nhiều hộ gia đình. So với một số cây trồng khác, dâu tằm có vòng quay vốn nhanh, thu nhập tương đối đều và phù hợp với điều kiện đất bãi ven sông.
Định hướng đến năm 2030, địa phương duy trì diện tích dâu ổn định, tiếp tục cải tạo diện tích già cỗi, mở rộng giống năng suất cao và nâng chất lượng kén. Bên cạnh sản xuất, xã đang nghiên cứu mô hình du lịch trải nghiệm gắn với vùng dâu tằm, cho phép du khách tham quan, tìm hiểu quy trình nuôi tằm, quay tơ. Mô hình này hiện trong giai đoạn chuẩn bị.
Với nền tảng vùng dâu 700 ha và sự tham gia chủ động của nông dân, Trấn Yên đang từng bước hoàn thiện chuỗi sản xuất dâu tằm tơ, hướng tới sự ổn định và thích ứng trong dài hạn.