Nằm ở Đà Nẵng sau sáp nhập, có một công trình mang tinh thần “Quảng Nam nhân chí anh liệt” không xa phố cổ Hội An

Từ Đà Nẵng khám phá Kỷ niệm đài Quảng Nam

Hiện nay, khi đến Đà Nẵng, nhiều du khách thường kết hợp hành trình tham quan các điểm di sản lân cận. Trong đó, Kỷ niệm đài Quảng Nam là một công trình kiến trúc giàu giá trị lịch sử và tâm linh, nằm trên đường Trần Hưng Đạo, đối diện Khổng Tử miếu và không xa phố cổ Hội An.

Từ lâu, công trình đã được xem là biểu tượng cho tinh thần “Quảng Nam nhân chí anh liệt”, thể hiện niềm tự hào về truyền thống hiếu học và khí tiết của con người vùng đất Quảng. Được khởi công xây dựng vào năm 1962 trên khu đất từng là vùng sình lầy, đài kỷ niệm nổi bật như một trụ đá vươn cao giữa không gian thanh tĩnh.

Dù tuổi đời không quá dài so với nhiều di tích khác trong khu vực, công trình vẫn tạo ấn tượng bởi kỹ thuật xây dựng tinh xảo và sự kết hợp hài hòa giữa đá cẩm thạch Ngũ Hành Sơn với xi măng. Nhờ đó, tổng thể kiến trúc mang dáng dấp cổ kính, trang nghiêm.

Kỷ niệm đài được đặt trong khuôn viên rộng, có tường bao quanh. Trung tâm là hồ sen rộng hơn 500 m², nối với sân trước bằng cây cầu vòng dài khoảng 15 m. Công trình được thiết kế theo hình tháp cao khoảng 8 m, gồm hai tầng mái lợp ngói ống theo phong cách Tam Quan.

Điểm nhấn kiến trúc nằm ở phần chân đế, nơi tái hiện các danh lam thắng cảnh tiêu biểu như Ngũ Hành Sơn, Hải Vân Quan, Cù Lao Chàm và mỏ than Nông Sơn. Bốn góc chân đế được trang trí bằng hình rồng trắng uốn mình, tạo nên vẻ uy nghiêm cho tổng thể.

Yếu tố triết lý phương Đông cũng được thể hiện qua cổng vào với hình quẻ Càn và Khôn trong Bát quái, tượng trưng cho sự giao hòa giữa trời và đất. Theo quan niệm truyền thống, khi các bậc anh hùng nằm xuống, khí tiết vẫn trường tồn cùng thời gian.

Không gian tưởng niệm gắn với đời sống văn hóa cộng đồng

Không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, Kỷ niệm đài còn được xem như bảng vàng ghi danh những người con tiêu biểu của đất Quảng. Mặt trước công trình khắc dòng chữ Hán “Quảng Nam danh nhân chí sĩ Kỷ niệm đài”, thể hiện rõ ý nghĩa tưởng niệm.

Nơi đây thờ phụng 14 danh nhân, chí sĩ từng góp phần làm rạng danh vùng đất “Ngũ phụng tề phi”, trong đó có Hoàng Diệu, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Trần Quý Cáp hay Thái Phiên. Họ đều là những nhân vật gắn với tinh thần yêu nước và ý chí vì đại nghĩa.

Các câu đối khắc trên trụ biểu nhấn mạnh giá trị ấy, ca ngợi lòng trung nghĩa và khát vọng bảo vệ vận mệnh dân tộc. Trải qua thời gian, công trình đã trở thành một phần trong đời sống tinh thần của người dân địa phương.

Trước năm 1975, nơi đây từng là điểm đến mang tính nghi thức đối với nhiều quan chức khi nhậm nhiệm sở, đồng thời là không gian linh thiêng để sĩ tử tìm đến mỗi mùa thi với mong muốn được tiếp thêm sự minh mẫn.

Ngày nay, Kỷ niệm đài không chỉ phục vụ nhu cầu tâm linh mà còn là không gian sinh hoạt cộng đồng. Người dân và du khách thường dừng chân nghỉ ngơi bên hồ sen, chụp ảnh lưu niệm hoặc chiêm ngưỡng các chi tiết kiến trúc độc đáo.

Một giai thoại đáng chú ý gắn với công trình là câu chuyện về tấm bia đá trắng Ngũ Hành Sơn. Ban đầu được dựng để ghi công một vị quan vào năm 1962, tấm bia sau đó bị triệt hạ do biến động lịch sử. Đến năm 1966, bia được tái sử dụng để khắc biểu tượng “Ngũ phụng tề phi”, tôn vinh truyền thống khoa bảng của vùng đất Quảng.

Trải qua nhiều biến chuyển, Kỷ niệm đài Quảng Nam vẫn hiện diện như một chứng nhân lịch sử. Đối với du khách xuất phát từ Đà Nẵng, việc ghé thăm công trình không chỉ là hành trình chiêm ngưỡng kiến trúc mà còn là dịp để hiểu thêm về chiều sâu văn hóa của miền Trung.

Bạch Băng