Mô hình luân canh độc đáo của người nông dân Cần Thơ cho thu nhập hàng trăm triệu
Mô hình này cho thấy hướng đi phù hợp đối với nông dân Cần Thơ khi vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa giảm chi phí sản xuất.
Nông dân vùng đất trũng tìm lối đi mới từ mô hình luân canh sen – cá
Trong bối cảnh sản xuất lúa tại nhiều vùng trũng thấp ngày càng bộc lộ hạn chế về hiệu quả kinh tế, không ít nông dân đã chủ động tìm hướng chuyển đổi để thích ứng với điều kiện tự nhiên và biến động thị trường. Tại ấp 8 (xã Thới Hưng, TP. Cần Thơ), mô hình luân canh trồng sen lấy gương kết hợp ươm dưỡng cá giống của gia đình chị Trần Thị Trúc Linh đang cho thấy một hướng đi khác, khai thác hiệu quả mặt nước và quỹ đất nông nghiệp vốn kém phù hợp với cây lúa.
Gia đình chị Linh hiện có 17 công đất nông nghiệp, trước đây toàn bộ diện tích này được sử dụng để trồng lúa. Dù canh tác tới ba vụ mỗi năm, thu nhập mang lại vẫn không ổn định do đất trũng, chi phí đầu tư cao nhưng năng suất và giá lúa thường xuyên ở mức thấp. Tình trạng năng suất thấp, giá thấp kéo dài khiến hiệu quả sản xuất lúa không tương xứng với công sức bỏ ra, thậm chí có vụ không mang lại lợi nhuận.
Từ thực tế đó, vợ chồng chị Linh quyết định tìm kiếm mô hình sản xuất khác phù hợp hơn với điều kiện đất đai và nhu cầu thị trường. Qua tìm hiểu và quan sát các mô hình tại địa phương, gia đình nhận thấy cây sen lấy gương có khả năng thích nghi tốt với đất trũng, chi phí đầu tư không quá cao và đầu ra tương đối ổn định. Cách đây khoảng 10 năm, gia đình chị bắt đầu thử nghiệm trồng sen trên 7 công đất và thu được kết quả tích cực.
Sau giai đoạn thử nghiệm, chị Linh tiến hành quy hoạch lại toàn bộ diện tích đất của gia đình. Trong đó, 12 công đất được chuyển sang mô hình luân canh trồng sen lấy gương và ươm dưỡng cá giống; 7 công đất còn lại được sử dụng để sản xuất cá giống và nuôi cá chép phục vụ thị trường dịp Tết. Sự điều chỉnh này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy sản xuất của một nông dân từng gắn bó lâu năm với cây lúa.
Hiện nay, trên 12 công đất trồng sen lấy gương, gia đình chị Linh đang bước vào đợt thu hoạch rộ. Giá gương sen dao động từ 35.000–36.000 đồng/kg. Trung bình, cứ hai ngày một lần, gia đình thu hoạch khoảng 300–500 kg gương sen. Nhờ năng suất ổn định và giá bán thuận lợi, nguồn thu từ sen mang lại lợi nhuận ước tính trên dưới 200 triệu đồng mỗi năm, cao hơn đáng kể so với trồng lúa trước đây.
Không dừng lại ở việc trồng sen, gia đình chị Linh tận dụng mặt nước trong ruộng sen để luân canh ươm dưỡng cá giống. Theo chia sẻ của chị, mỗi năm chỉ sản xuất một vụ sen, thời gian còn lại dành cho cá giống. Việc luân canh này giúp sen ít sâu bệnh, đồng thời cá sinh trưởng tốt nhờ môi trường nước tự nhiên, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng đất và mặt nước trên cùng một diện tích canh tác.
Luân canh theo nhu cầu thị trường, tạo hiệu quả kinh tế bền vững
Yếu tố quan trọng góp phần vào thành công của mô hình là việc tính toán lịch thời vụ gắn với nhu cầu thị trường. Hằng năm, chị Linh xuống giống sen vào khoảng tháng 7 âm lịch. Đến tháng 10 âm lịch, sen bắt đầu cho thu hoạch và kéo dài qua Tết Nguyên đán đến khoảng tháng 4 năm sau. Đây là giai đoạn nhu cầu tiêu thụ gương sen tăng cao, giúp sản phẩm luôn bán được giá tốt.
Sau khi kết thúc vụ sen, gia đình tiến hành phá bỏ sen và mua cá bột về ươm dưỡng thành cá giống. Thời điểm cung ứng cá giống rơi đúng vào mùa lũ, phù hợp với nhu cầu nuôi cá ruộng của người dân khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Gia đình chủ yếu sản xuất cá chép và cá mè giống, với sản lượng mỗi vụ khoảng 3 tấn. Giá bán dao động từ 65.000–75.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, mang lại thu nhập khoảng 40–50 triệu đồng mỗi vụ.
Bên cạnh đó, gia đình chị Linh còn có khoảng 7.000 m² ao nuôi cá chép phục vụ thị trường Tết, đặc biệt là dịp 23 tháng Chạp. Mỗi năm, gia đình cung ứng ra thị trường trên 1 tấn cá chép, giá bán bình quân khoảng 50.000 đồng/kg. Thời gian còn lại trong năm, ao này được sử dụng để sản xuất các loại cá giống khác như cá tra, cá sặc rằn, tùy theo nhu cầu thị trường, giúp đa dạng hóa nguồn thu.
Theo đánh giá từ thực tế sản xuất, mô hình luân canh sen – cá mang lại “lợi ích kép” cả về kinh tế lẫn môi trường. Ao sen sau thời gian ươm dưỡng cá giống giúp hạn chế mầm sâu bệnh, tạo điều kiện cho vụ sen tiếp theo sinh trưởng tốt, giảm chi phí phòng trừ sâu bệnh và hạn chế sử dụng thuốc. Đây cũng là hướng sản xuất phù hợp với xu thế canh tác an toàn, bền vững mà nhiều nông dân đang hướng tới.
Thành công của gia đình chị Linh cho thấy, việc chuyển đổi mô hình sản xuất không chỉ dựa trên điều kiện tự nhiên mà còn phụ thuộc vào khả năng nắm bắt thông tin thị trường và sẵn sàng thay đổi tư duy canh tác. Từ một hộ nông dân trồng lúa thu nhập bấp bênh, gia đình chị đã xây dựng được mô hình sản xuất phù hợp với đất trũng, từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích đất nông nghiệp.